Μισός άνθρωπος, μισός άλογο, αυτός ο παράξενος φύλακας μοιάζει να έχει βγει κατευθείαν από την ελληνική μυθολογία! Κι όμως, βρίσκεται πράγματι στο κοιμητήριο του Μονπαρνάς, στο 14ο διαμέρισμα του Παρισιού, όπου έχει βρει τη μόνιμη κατοικία του. Σκαρφαλωμένος πάνω σε έναν τάφο, αυτός ο επιβλητικός χάλκινος κένταυρος τραβά τα βλέμματα των περαστικών. Και όχι άδικα: αυτό το ασυνήθιστο ταφικό γλυπτό φυλάει την τελευταία κατοικία του César Baldaccini (1921-1998), γνωστού περισσότερο ως César, διάσημου για τις συμπιέσεις αυτοκινήτων και τα μνημειακά γλυπτά του. Πίσω όμως από αυτό το φανταστικό πλάσμα κρύβεται μια πολύ πιο προσωπική ιστορία απ’ όσο φαίνεται…
Ανάμεσα στα παραδοσιακά ταφικά μνημεία, είναι δύσκολο να μην προσέξει κανείς αυτό το εντυπωσιακό γλυπτό. Πάνω σε βάθρο από μαύρο γρανίτη στέκει ένας χάλκινος κένταυρος, με σώμα αλόγου που καταλήγει σε ανθρώπινο κορμό. Στην ελληνική μυθολογία, οι κένταυροι είναι υβριδικά όντα, που συχνά συνδέονται με μια άγρια και αδάμαστη φύση. Αυτός, ωστόσο, μοιάζει πολύ γαλήνιος, σαν να φυλάει ήρεμα τον τάφο.
Μα δεν πρόκειται για ένα οποιοδήποτε πλάσμα! Είναι μια μικρότερη εκδοχή του Κενταύρου, ενός έργου που ο ίδιος ο Σεζάρ συνέλαβε τη δεκαετία του 1980. Και αν παρατηρήσει κανείς προσεκτικά το πρόσωπό του, θα ανακαλύψει μια εκπληκτική ιδιαιτερότητα: ο κένταυρος έχει τα χαρακτηριστικά του δημιουργού του!
Ένας τρόπος για να παραμείνει ο Καίσαρας αιώνια παρών δίπλα στον ίδιο του τον τάφο; Η ιδέα είναι δελεαστική, ιδίως αν αναλογιστεί κανείς ότι αυτό το έργο κατείχε ξεχωριστή θέση στην καριέρα του.
Η ιστορία αυτού του γλυπτού ξεκινά πολύ πριν από τον θάνατο του César, το 1998. Τη δεκαετία του 1980, ο γλύπτης αρχίζει να δημιουργεί ένα έργο προς τιμήν του Pablo Picasso, που έφυγε από τη ζωή το 1973. Για να τιμήσει αυτόν τον δάσκαλο που θαυμάζει, ο César επιλέγει να δώσει ζωή σε ένα μυθολογικό πλάσμα.
Η επιλογή του κενταύρου δεν είναι καθόλου τυχαία. Ο Πικάσο είχε δείξει μεγάλο ενδιαφέρον για τη μορφή του Μινώταυρου, αυτού του όντος με σώμα ανθρώπου και κεφάλι ταύρου. Με ανθρώπινο κορμό και σώμα αλόγου, ο κένταυρος προτείνει μια διαφορετική συνάντηση ανάμεσα στον άνθρωπο και το ζώο.
Όμως ο César προχωρά τον υπαινιγμό ακόμη περισσότερο! Πάνω από το δικό του πρόσωπο τοποθετεί μια μάσκα που απεικονίζει τον Πικάσο, σαν ανασηκωμένο γείσο. Στο χέρι του πλάσματος, ένα περιστέρι παραπέμπει επίσης στον κόσμο του Ισπανού ζωγράφου και στο διάσημο σύμβολο ειρήνης του.
Το έργο γίνεται έτσι μια συνάντηση ανάμεσα σε δύο καλλιτέχνες, ενωμένους σε ένα και το αυτό πρόσωπο. Ένας καλλιτεχνικός φόρος τιμής που αποκτά ιδιαίτερα συγκινητική διάσταση όταν τον ανακαλύπτει κανείς πάνω στον τάφο του Καίσαρα.
Γεννημένος στη Μασσαλία το 1921, ο Σεζάρ Μπαλντατσίνι καθιερώθηκε ως μία από τις σημαντικότερες μορφές της γαλλικής γλυπτικής του 20ού αιώνα. Συνδεδεμένος με το κίνημα του Νέου Ρεαλισμού, που εμφανίστηκε το 1960, συμμετείχε σε μια πραγματική καλλιτεχνική επανάσταση. Το ρεύμα αυτό, στο οποίο ανήκουν, μεταξύ άλλων, οι Αρμάν, Ιβ Κλάιν και Ζαν Τινγκελί, επιδιώκει να ενσωματώσει άμεσα στην καλλιτεχνική δημιουργία αντικείμενα και υλικά της καθημερινότητας.
Ο Σεζάρ θα ειδικευτεί σε αυτή την τέχνη. Με τις περίφημες Συμπιέσεις του, μετατρέπει αμαξώματα αυτοκινήτων και κομμάτια μετάλλου σε συμπαγή γλυπτά. Με τις Διογκώσεις του, αντίθετα, κάνει την ύλη να φουσκώνει και να ξεχειλίζει. Και φυσικά, υπάρχει και ο μνημειώδης Αντίχειράς του, που έγινε ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα σήμα κατατεθέντα του. Σας λέει κάτι το όνομά του; Αυτός δημιούργησε επίσης τα περίφημα αγαλματίδια των Βραβείων Σεζάρ του κινηματογράφου, που απονέμονται από το 1976!
Αυτό που είναι λιγότερο γνωστό είναι ότι ο κένταυρος του κοιμητηρίου του Μονπαρνάς έχει έναν μεγάλο αδελφό!
Μια μνημειακή εκδοχή, ύψους σχεδόν πέντε μέτρων, δεσπόζει στην πλατεία Michel-Debré, στο 6ο διαμέρισμα του Παρισιού, κοντά στη διασταύρωση Croix-Rouge. Με τίτλο Ο Κένταυρος – Φόρος τιμής στον Πικάσο, αυτό το εντυπωσιακό γλυπτό περιλαμβάνει τα ίδια συμβολικά στοιχεία με εκείνο που φυλάει τον τάφο του Καίσαρα.
Για να ανακαλύψετε την ταφική εκδοχή του, επισκεφθείτε το 3ο τμήμα του κοιμητηρίου του Μονπαρνάς, στο οποίο μπορείτε να έχετε πρόσβαση, μεταξύ άλλων, από τη λεωφόρο Edgar-Quinet 3. Κι αν διασταυρωθεί το βλέμμα σας με αυτό του παράξενου πλάσματος, κοιτάξτε το λίγο πιο προσεκτικά. Γιατί, πίσω από την όψη μυθολογικού φύλακα, είναι τελικά ο ίδιος ο César που μοιάζει να εξακολουθεί να επιτηρεί το έργο του… για την αιωνιότητα!
Αυτή η σελίδα μπορεί να περιέχει στοιχεία με την υποστήριξη τεχνητής νοημοσύνης, περισσότερες πληροφορίες εδώ.
