Η έκθεση Paris à l'arraché ανοίγει τις πύλες της στο μουσείο Carnavalet, στο 3ο διαμέρισμα του Παρισιού, από τις 14 Οκτωβρίου 2026 έως τις 14 Φεβρουαρίου 2027. Τιμά τα 100 χρόνια από τον Jacques Villeglé (1926-2022), τον καλλιτέχνη που αφαιρούσε σκισμένες αφίσες από τους τοίχους της πρωτεύουσας για να τις ενσωματώσει στο μουσείο. Πάμε να τον ανακαλύψουμε και σας μεταφέρουμε όλα τα νέα.
Ο Αραγκόν έλεγε ότι όταν σου ξεριζώνουν την καρδιά, βρίσκεις από μέσα το Παρίσι. Στον Βιγιέ, όμως, ξεριζώνονται οι τοίχοι και αυτό ακριβώς το Παρίσι αποκαλύπτεται από κάτω. Το ταξίδι μοιάζει με ταινία σε κάμερα πρώτη ματιά: προχωράς με τον ρυθμό του καλλιτέχνη, βήμα-βήμα γειτονιά προς γειτονιά, μέσα από εβδομήντα χρόνια μεταμορφώσεων της πόλης.
Οι κολώνες Morris από το μεταπολεμικό Παρίσι μέχρι τα αυτοκόλλητα της σημερινής εποχής, θα συναντήσουμε αφίσες κινηματογράφου σκισμένες, πολιτικά συνθήματα σε λωρίδες, αρχεία που ποτέ δεν έχουν παρουσιαστεί και ακόμη μια παλιά πινακίδα «Απαγορεύεται η ανάρτηση αφισών». Ένα κλικ χιούμορ που σου φτιάχνει το χαμόγελο, μπροστά στο θέμα.
Γεννημένος στο Κίμπερ το 1926, ο Ζακ Μαέ ντε λα Βιλγιέγκλε εγκαταστάθηκε στο Παρίσι το 1950. Για σχεδόν επτά δεκαετίες μετέτρεψε την πρωτεύουσα σε ανοιχτό στούντιο. Εκεί πραγματοποίησε περίπου 4.500 αποτυπώματα, συλλέγοντας ό,τι ο ίδιος αποκαλούσε «δέρμα των τοίχων».
Η μέθοδός του είναι απλή και μοναδική. Εντοπίζει ένα φράχτη καλυμμένο με αφίσες που έχουν αρχίσει να θρυμματίζονται από τους άγνωστους περαστικούς ή να έχουν βραχυκυκλωθεί από τη βροχή, ύστερα τις αποκολλάει και τις κολλάει σε καμβά. Κάθε έργο φέρει ως τίτλο το όνομα του δρόμου και την ημερομηνία της συλλεκτικής δανειοδότησης. Οι πραγματικοί δημιουργοί, κατά τη γνώμη του, είναι οι περαστικοί: γι’ αυτό και μαζεύει τις δημιουργίες του κάτω από το όνομα Lacéré anonyme.
Η κόρη του, Valérie Villeglé, θυμάται ότι για πολλά χρόνια εργάστηκε στην προνομοθετική αρχή και ύστερα στο Δήμο του Παρισιού. Ένα επάγγελμα που τον φέρνει να περιφέρεται καθημερινά στους δρόμους. Τονίζει επίσης ότι αυτή η έκθεση αποτελεί την πρώτη ευκαιρία να βγουν από το ίδρυμα Villeglé τα αρχεία: τετράδια, έρευνες, ανέκδοτα έγγραφα. Μπαίνουμε το ίδιο στο εργαστήριο όσο και στον δρόμο. Πολλές δάνεια συμπληρώνουν το σύνολο, ανάμεσά τους ένας όμορφος καμβάς από το Μουσέμ της Μασσαλίας, που λήφθηκε στη rue de la Fontaine-au-Roi στις 1 Μαΐου.
Η επίσκεψη ξεκινά στη γκρίζα μεταπολεμική ατμόσφαιρα του Παρισιού. Οι όψεις δεν έχουν ακόμη ανακαινιστεί, και στους σκούρους τοίχους αυτές οι αφίσες ξεχειλίζουν από χρώμα. Η πόλη φαντάζει τότε εξαίρεση στην Ευρώπη: ενώ ο ραδιοφωνικός λόγος κυριαρχεί αλλού, το Παρίσι παραμένει πιστό στα κολλημένα χαρτιά που μαρτυρούν μια παράδοση από τον 18ο αιώνα, κολλημένα πάνω στους τοίχους.
Ακολουθούν στη συνέχεια τα βήματα του καλλιτέχνη στις αγαπημένες του γειτονιές: Μονπαρνάς, όπου αιχμαλωτίζει την πρώτη αφίσα μαζί με τον φίλο του Raymond Hains το 1949, κοντά στην Coupole, έπειτα την Πόρτα Μαϊό, Σεν-Ζερμέν ντε-Πρε, το Μαρέ και τις Χάλες. Οι πίνακες συνομιλούν με φωτογραφίες των Brassaï, Robert Doisneau ή Sabine Weiss, με αποσπάσματα από ταινίες και αρχειακούς ήχους.
Στο ενδιάμεσο της διαδρομής, μια ευπρόσδεκτη στάση μας βυθίζει στη μουσική του Πιέρ Ενρί. Γύρω από τον Βιγιλέ, τους συντρόφους του χθες και του σήμερα, όλοι είναι παρόντες, δίνουν στην έκθεση μια ζωντανή αίσθηση αφήγησης.
Αυτό είναι από τα πιο συναρπαστικά περάσματα. Εκλογές, ο πόλεμος στην Αλγερία, τα δημοψηφίσματα της Πέμπτης Δημοκρατίας: οι τοίχοι λειτουργούν ως εφημερίδα, και ο Βιγιέ αποσπά σελίδες από αυτήν. Διαφωνεί με κάθε ιδεολογία, αλλά οι προσεγγίσεις του συνθέτουν μια χρονογραφία των πολιτικών σεισμών της χώρας.
Ξέρατε ότι τον Μάιο του 1968 η BnF συγκεντρώνει αφίσες έχοντας δίπλα τον Βιγιέγκλε; έπρεπε να βιάζονται και να φτάνουν νωρίς το πρωί, πριν από τους καθαριστές. Ο καλλιτέχνης ομολογεί ότι κατά μέσο όρο δεν πρόφτανε πάνω από δώδεκα φορές. Μεταξύ των μαρτυριών ξεχωρίζει και η La Chienlit, αυτή δική του επιλεγμένη, που συλλέχθηκε στη Rue des Francs-Bourgeois τον Ιούνιο του 1968.
Τη δεκαετία του 1970, τα εργοτάξια του Beaubourg και των Halles καλύπτονται από φράχτες. Ο Βιγιλέ βρίσκεται στο επίκεντρο των λαϊκών εξεγέρσεων που καταγράφονται σε αυτές τις τεράστιες επιφάνειες. Κατόπιν αλλάζει η πόλη: πινακίδες κάτω από γυαλί, ομάδες αποκολλήσεων, πολιτική καθαριότητας. Το Παρίσι γίνεται καθαρό και τελειώνει ο φλύαρος τοίχος και εκείνοι που τον κάνουν να μιλά. Ο καλλιτέχνης αρχίζει τότε να συλλέγει σε προάστια και στην επαρχία.
Για να τοποθετήσουμε τον καλλιτέχνη, πρέπει να γυρίσουμε πίσω στο 1960. Εκείνη τη χρονιά υπέγραψε τη διακήρυξη του Νέου Ρεαλισμού πλάι στον Yves Klein, τον Arman και τον Raymond Hains, υπό την καθοδήγηση του κριτικού Pierre Restany. Με τους Hains και François Dufrène, συνθέτει τον πυρήνα των «αφισάδων», αυτών των καλλιτεχνών που κάνουν το σκισμένο χαρτί το κύριο υλικό τους.
Η προσέγγισή της επεκτείνει τη διαδρομή των περιηγητών-συλλογιστών του 19ου αιώνα, των σουρεαλιστών και του Brassaï, ο οποίος ήδη φωτογράφιζε τα γκραφίτι γραμμένα στην πέτρα. Το τελευταίο τμήμα υπενθυμίζει επίσης τους καλλιτέχνες και τους διανοούμενους των δεκαετιών του 1950 και 1960 που αντίλαμβάνονταν την πόλη ως πεδίο παιγνιδιού και ανοίγει προς την αστική τέχνη. Η έδρα Street ART(s) της École normale supérieure, αφιερωμένη στη μελέτη αυτών των πρακτικών, αποτελεί άλλωστε μέρος της επιστημονικής επιτροπής.
Είναι λοιπόν πρωτοπόρος του street art; Ο ίδιος γελούσε με αυτό. Ισχυριζόταν ότι κάνει ακριβώς το αντίθετο: οι street artists προσθέτουν κάτι στην πόλη, εκείνος περνούσε ολόκληρη τη ζωή του προσπαθώντας να το αφαιρεί. Αλλά καθώς δούλευαν όλοι έξω, τα βρήκαν μεταξύ τους. Συνεργάζεται έτσι με το ντουέτο Lek & Sowat, που τον προσκαλεί το 2013 στο Palais de Tokyo για να βάλει την τελική πινελιά σε μια κιμωλιακή παράσταση.
Αν η αφίσα έμεινε σιωπηλή, το αυτοκόλλητο πήρε τη σκυτάλη. Από τη δεκαετία του 2000 είναι παρόν σχεδόν σε κάθε γωνιά, και στο τέλος της επίσκεψης συναντά τα στένσιλ της Miss.Tic. Ο δρόμος δεν έχει τελειώσει να μιλά.
Το μουσείο σας καλωσορίζει από Τρίτη έως Κυριακή, από τις 10:00 έως τις 18:00, στη rue de Sévigné, μόλις μερικά βήματα από την πλατεία des Vosges και το μουσείο Picasso. Προσπελαύνεται με το μετρό Saint-Paul (γραμμή 1) ή Chemin Vert (γραμμή 8). Η είσοδος στην έκθεση κοστίζει 15 €, 13 € για μειωμένο, ενώ για όσους είναι κάτω των 18 ετών είναι δωρεάν. Η κράτηση ενός χρονισμένου εισιτηρίου συνιστάται μέσω της πλατφόρμας της Paris Musées. Οι μόνιμες συλλογές, από την άλλη, είναι ανοικτές χωρίς εισιτήριο: μια καλή αφορμή να συνεχίσετε τη βόλτα σας στο το παλαιότερο μουσείο αφιερωμένο στην ιστορία της πρωτεύουσας.
Οι ξεναγήσεις γίνονται κάθε Σάββατο στις 10:00. Κάποιες Σάββατα στις 14:30, μια εντατικά απλοποιημένη, ενεργή ξενάγηση απευθύνεται σε άτομα με αναπηρία, στις οικογένειες και σε όσους μαθαίνουν γαλλικά, βασιζόμενη σε κείμενα εύκολα στην ανάγνωση και κατανόηση (FALC). Όλες οι πληροφορίες διατίθενται στην ιστοσελίδα του μουσείου, και ο κατάλογος κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Paris Musées.
Καθ’ όλη τη διάρκεια της έκθεσης, η Ορανζερί του μουσείου φιλοξενεί μια σειρά εκδηλώσεων αφιερωμένων στους παρισινούς δρόμους:
Αυτή η έκθεση απευθύνεται πρώτα σε όσους αγαπούν την ιστορία του Παρισιού, τους λάτρεις της ιστορίας του Παρισιού, που επιθυμούν να ξαναδιαβάσουν την πόλη από τη δεκαετία του 1950 ως το 2020 μέσα από τους τοίχους της. Αν και η έκθεση δεν είναι τεράστια, η διαδρομή είναι πυκνή, πλούσια σε ντοκουμέντα και χρειάζεται λίγο χρόνο για να την απολαύσει κανείς. Υπολογίστε τουλάχιστον μιάμιση ώρα.
Μικρή προειδοποίηση για τους φαν της τέχνης του δρόμου: βρισκόμαστε πράγματι στην αστική τέχνη, αλλά δείτε το κυρίως ως ένα κομμάτι Ιστορίας. Δεν περιμένετε μια έκθεση με πολύχρωμα γκραφίτι ή με τεράστιες τοιχογραφίες. Εδώ χαράζεται κυρίως η γενεαλογία αυτής της πρακτικής, κι αυτό είναι που την κάνει μια γοητευτική ανακάλυψη για τον επισκέπτη.
Για όσους θέλουν να δουν βόμβες και στένσιλ, η Έκθεση των 150 και StreetArt Denfert επισκέπτεται δωρεάν στο 14ο διαμέρισμα μέχρι τις 25 Οκτωβρίου 2026, με προεγγραφή. Και για μια βόλτα στον καθαρό αέρα, ο οδηγός μας Πού να δείτε street art στο Παρίσι; σας βάζει στους τοίχους της πρωτεύουσας. Άλλες ιδέες σας περιμένουν επίσης στη συλλογή μας με τις εκθέσεις street art στο Παρίσι και στην Ιλ-ντε-Φρανς.
Αυτή η σελίδα μπορεί να περιέχει στοιχεία με την υποστήριξη τεχνητής νοημοσύνης, περισσότερες πληροφορίες εδώ.
Ημερομηνίες και χρονοδιαγράμματα
Του 14 Οκτώβριος 2026 Στο 14 Φεβρουάριος 2027
Θέση
Μουσείο Carnavalet
23 Rue de Sévigné
75003 Paris 3
Σχεδιαστής διαδρομής
Προσιτότητα
Επίσημη ιστοσελίδα
www.carnavalet.paris.fr
