Έκθεση Το ύφασμα του καλλιτέχνη στο Μουσείο Μπουρντέλ: τι αφηγούνται τα ρούχα για τους μεγάλους καλλιτέχνες - οι δικές μας φωτογραφίες

Το Μουσείο Μορντέλ παρουσιάζει στο Παρίι ήδη από 23 Σεπτεμβρίου 2026 έως 24 Ιανουαρίου 2027, Η Υφάντση της Τέχνης, μια έκθεση αφιερωμένη στα ενδύματα και στην δημόσια εικόνα των καλλιτεχνών. Περισσότερα από 50 υφασμάτινα αντικείμενα, αξεσουάρ και φορεμένα αντικείμενα αποκαλύπτουν πώς οι πουκάμισες, τα κοστούμια και οι εκκεντρικές ενδυμασίες διαμόρφωσαν την ταυτότητά τους, από τη Ρόζα Μονέρ μέχρι τη Σόνια Ντελανού.

Κάθε αρχή γίνεται σε μια ντουλάπα του Musée Bourdelle... Το 2020, αρκετά ρούχα του Antoine Bourdelle, ανάμεσα στα οποία και τα εργάσιμα του σύνολά του, επανεμφανίζονται στο παλιό διαμέρισμα της κόρης του Ροντία. Αυτή η ανακάλυψη γέννησε το Το Υφάδι του Καλλιτέχνη, μια έκθεση που παρουσιάζεται στο 15ο διαμέρισμα του Παρισιού από 23 Σεπτεμβρίου 2026 έως τις 24 Ιανουαρίου 2027. Για πέντε χρόνια, οι επιμελητές διερευνούν αρχεία, δημόσιες συλλογές και ιδιωτικά κειμήλια προκειμένου να κατανοήσουν πώς οι καλλιτέχνες από το τέλος του 19ου αιώνα μέχρι τα μέσα του 20ού αιώνα χρησιμοποίησαν τα ρούχα τους για να δουλέψουν, να διακριθούν και να διαμορφώσουν την εικόνα τους. Το αποτέλεσμα φέρνει σε διάλογο περισσότερα από 50 υφασμάτινα αντικείμενα, αξεσουάρ και φορεμένα αντικείμενα με 50 φωτογραφίες, 33 πίνακες, 12 σκίτσα και 9 γλυπτά.

Εδώ η ενδυμασία δεν είναι ποτέ ένα απλό ύφασμα. Ως κουστούμι ακαδημαϊκού, ρούχα εργαστηρίου, παλτό με φθορές, σαλοπέτα, λαϊκή φορεσιά ή μια σκόπιμα εντυπωσιακή φιγούρα: κάθε κομμάτι διηγείται μια κοινωνική θέση, έναν τρόπο εργασίας και μια συγκεκριμένη αντίληψη για τον καλλιτέχνη. Στο τέλος του 19ου αιώνα, ορισμένοι ακόμη διεκδικούν τη συγγένειά τους με τους μεγάλους δασκάλους, ενώ άλλοι αλλάζουν το σεβαστό ένδυμα με τη φόρμα του εργάτη ή με τη φθαρμένη μποέμικη αύρα.

Στις αρχές του 20ού αιώνα, τα ρούχα αρχίζουν να μιλούν καθαρά. Γίνονται πολιτική δήλωση, συνέχεια της δημιουργικής πράξης, πολιτιστική επιβεβαίωση ή πεδίο πειραματισμού γύρω από το φύλο. Οι καλλιτέχνες δεν διαλέγουν πια μόνο ενδύματα: συνθέτουν μια σιλουέτα, τελειοποιούν μια υπογραφή και, μερικές φορές, ράβουν οι ίδιοι τον δικό τους μύθο.

Η διαδρομή απλώνεται σε έντεκα χρονοθεματικές ενότητες:

Κληρονόμηση και Αναγνώριση : από ρούχα εμπνευσμένα από την Αναγέννηση μέχρι τη στολή ακαδημαϊκού κεντημένη με κλαδιά ελιάς, η ενδυμασία σημειώνει τη διαδρομή και την επιτυχία. Οι ροζέτες της Λεγεώνος της Τιμής για τους Antoine Bourdelle και Rosa Bonheur, καθώς και η ζακέτα με τις διακοσμητικές φράμπελες της τελευταίας, θυμίζουν το βάρος των επίσημων διακρίσεων.

Faire artiste : να το παίζεις καλλιτέχνης, μαλακό καπέλο, γραβάτα λαβαλιέ και φθαρμένο παλτό τροφοδοτούν τον μύθο του μποέμ δημιουργού. Καθιερώθηκε από τον Henri Murger στο Scènes de la vie de bohème, αυτή η εικόνα του περιθωριακού καλλιτέχνη διαδίδεται ευρέως από τον Τύπο και την καρικατούρα, ακόμα και όταν ζωγράφοι όπως ο Édouard Manet προτιμούν την μαύρη ενδυμασία, πλήρως σεβαστή.

Να Προστατευθώ και Να Δανειστώ : οι καλλιτέχνες άντλησαν έμπνευση από τα ενδύματα αγροτών, εργατών και τεχνιτών. Η μπλούζα από ινδικό λινό με κεντήματα του Gustav Klimt, το ένδυμα που σχεδίασε ο Bourdelle, το πλατύ ποδιά του ξυλουργού, η σαλοπέτα ή το ολοκαίνουργιο σύνολο αφηγούνται μια νέα σχέση με την εργασία του χεριού. Η Σουζάν Μιζάρ, η Μαργκερί Ουρέ, ο Όσιπ Ζαντκίνε, ο Κωνσταντίν Μρανκούζι ή ο Πιέρ Σουλάζ υιοθετούν κι αυτοί αυτά τα πρακτικά ρούχα.

Αναχώρηση : ο σιδηρόδρομος διευκολύνει τα ταξίδια προς τη Βρετάνη και το Pont-Aven, όπου τα κεντημένα γιλέκα γίνονται μια πολύ ορατή ρήξη με τη μόδα του Παρισιού. Το αφιέρωμα διερευνά και τις ενδυματολογικές προσεγγίσεις που συνδέονται με τον αποικιοκρατικό ανατολισμό, καθώς και τις μυστικιστικές ενδυμασίες των Ναμπί Παύλος Ράνσον, Παύλος Σερυζίέ και Γιαν Βερκάδε.

Ανατροπή των φύλων : Louise Abbéma, Ottilie Roederstein, Romaine Brooks ή Marie Laurencin ανατρέπουν τους κώδικες του ανδρικού ενδύματος, ανάμεσα σε σακάκια, πουκάμισα, γραβάτες, παπιγιόν και κοντά μαλλιά. Claude Cahun χτίζει φιγούρες με πρόθεση ασαφείς, ενώ ο Marcel Duchamp δημιουργεί τον alter ego του Rrose Sélavy. Το ανδρικό ένδυμα της Anton Prinner παρουσιάζεται ως επιβεβαίωση της αλλαγής φύλου του.

Να ξεχωρίζεις και να βρίσκεις τον εαυτό σου : στα νταϊστικά και σουρεαλιστικά κυκλώματα η εκκεντρικότητα μετατρέπεται σχεδόν σε επάγγελμα. Ο Léonor Fini επαναλαμβάνει μάσκες και κοστούμια, ο Foujita διαμορφώνει ένα ύφος αμέσως αναγνωρίσιμο και ο Salvador Dalí μετατρέπει τα μουστάκια του σε σήμα κατατεθέν. Άλλοι καλλιτέχνες διεκδικούν ή ανακατασκευάζουν τις ρίζες τους, όπως ο Alfons Mucha, η Frida Kahlo, η Baya ή ο Foujita, ανάμεσα σε πουκάμισο τύπου σκλάβου, ένδυμα Tehuana, ρούχα Kabyle και ιαπωνικά υφάσματα.

Μεταμορφώνοντας το πραγματικό και αντικαθιστώντας τον εαυτό : οι ιταλικοί φουτουριστές, με πρώτον τον Giacomo Balla, φτιάχνουν χρωματιστά κοστούμια ικανά να συνοδεύσουν μια κοινωνική και αισθητική επανάσταση. Ο Thayaht εφευρίσκει τη Tuta, η Varvara Stepanova τη prozodezhda, ενώ η Sonia Delaunay ντύνει την παρισινή ελίτ με τα «υφάσματα ταυτόχρονα». Μετά το 1945, το ρούχο γίνεται συχνά έργο ή υλικό: η φορεσιά από φελτ του Joseph Beuys και τα πουκάμισα ενσωματωμένα στις ταπετσαρίες του Josep Grau-Garriga τελικά σχεδόν αντικαθιστούν το σώμα του καλλιτέχνη.

Από πέντε χρόνια έρευνας, η έκθεση επωφελείται από δανεισμό από το μουσείο d’Orsay, από το μουσείο Τεχνών Διακοσμήσεων, από το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης του Παρισιού, από το Παλάς Galliera, από το σπίτι-εργαστήριο Foujita, από το Μουσείο της Βιέννης, από το Μουσείο Städel και από πολλές ιδιωτικές συλλογές. Σχεδόν ένα τέταρτο των καλλιτεχνών που παρουσιάζονται είναι γυναίκες.

Το τελευταίο μέρος υπενθυμίζει πόσο ορισμένες ενδυμασίες και αξεσουάρ τελικά αντικατέστησαν τα πρόσωπα στο συλλογικό φαντασιακό. Η ριγέ μπλούζα του Πικάσο, τα γυαλιά του Λε Κορμπιζιέ, η κομμωτική του Φουζίτα ή τα μουστάκια του Νταλί αρκούν για να εμφανιστεί ο κάτοχός τους. Το Ύφασμα του Καλλιτέχνη δείχνει έτσι ότι ο αυτοπορτραίτος δεν ζωγραφίζεται μόνο σε καμβά: μπορεί επίσης να κοπεί, να κεντηθεί και να φορεθεί.

Παρουσιάζεται στο Μουσείο Μορντέλ, η έκθεση είναι ανοιχτή από Τρίτη έως Κυριακή, από τις 10:00 έως τις 18:00, με την τελευταία είσοδο στις 17:15. Το εισιτήριο κοστίζει 12 ευρώ σε πλήρη τιμή και 10 ευρώ σε μειωμένη τιμή· η πρόσβαση στις μόνιμες συλλογές παραμένει δωρεάν.

Αυτή η σελίδα μπορεί να περιέχει στοιχεία με την υποστήριξη τεχνητής νοημοσύνης, περισσότερες πληροφορίες εδώ.