Ημερολόγιο 12 Σεπτεμβρίου στο Παρίσι: Η γέννηση του Μαρίς Σεβαλιέ στο Μενιλμοντάν

Την 12η Σεπτεμβρίου 1888 γεννιέται στο Μενιλμοντάν ένα αγόρι που θα γίνει ένας από τους πιο διάσημους Γάλλους της εποχής του. Ο Μαρίς Σεβαλιέ, παιδί του λαϊκού Παρισιού, θα αφήσει τα καφέ-συναυλίες της γειτονιάς για να κατακτήσει τις Folies-Bergère και ύστερα το Χόλιγουντ. Το χαμόγελό του, το παριζιάνικό του ύφος και το φημισμένο κανοτιέ του θα συνθέσουν τελικά, στο εξωτερικό, μια συγκεκριμένη εικόνα της Γαλλίας.

Μωρίς Αύγουστος Σεβαλιέ γεννιέται στη rue du Retrait, στο 20ο διαμέρισμα του Παρισιού. Ο πατέρας του, Βίκτορ Σεβαλιέ, είναι ζωγράφος κτιρίων· η μητέρα του, Ζοζεφίν φαν Ντεν Μποσέ, είναι τεχνίστρια περικοσμών (passementière). Ο Μαρίς θα την αποκαλεί σε όλη του τη ζωή «η Λουκ» και θα της αφιερώσει βαθύ συναισθηματικό δέσιμο. Η οικογένεια κατοικεί στη συνέχεια στη διεύθυνση 15, rue Julien-Lacroix, πάντα στο Μενιλμοντάν, όπου ο μελλοντικός τραγουδιστής θα περάσει μεγάλο μέρος της παιδικής του ηλικίας.

Η γειτονιά παίζει σημαντικό ρόλο στην ιστορία της. Στα τέλη του 19ου αιώνα το Μενιλμοντάντ εξακολουθεί να παραμένει σε μεγάλο βαθμό εργατική, γεμάτο τεχνίτες και διασχίζεται από μικρούς δρόμούς όπου τα bals και τα cafés-concerts συνδέονται πλήρως με τη λαϊκή ζωή. Belleville et Ménilmontant κατέχουν τη δική τους κουλτούρα θεάματος: τραγουδιστές, κωμικοί, ακροβάτες και «διηγητές» βγαίνουν στη σκηνή μπροστά σε ένα κοινό που φημίζεται για την αυστηρή του απαίτηση.

Éphéméride du 12 septembre à Paris : La naissance de Maurice Chevalier à Ménilmontant — La porte de Ménilmontant et le glacis des fortifications vers 1910, photographiés par Eugène Atget. Maurice Chevalier grandit quelques décennies plus tôt dans ce Paris populaire de l'est de la capitale. Copyright : CC0 Paris Musées / Musée Carnavalet – Histoire de Paris. Eugène Atget (1857-1927).

Στους Chevalier η παιδική ηλικία είναι σκληρή. Ο πατέρας, αλκοολικός, εγκαταλείπει το σπίτι και η Ζοζεφίν πρέπει να μεγαλώσει τα παιδιά της κάτω από δύσκολες συνθήκες. Ο Μαρίς φεύγει νωρίς από το σχολείο και κάνει αρκετά μικρά επαγγέλματα για να βοηθήσει τα εισοδήματα της οικογένειας. Δουλεύει ειδικά σε ένα εργοστάσιο καρφίτσων, πολύ μακριά από το σμόκιν και τις διεθνείς σκηνές που τον περιμένουν.

Το θέαμα τον μαγεύει ήδη από την αρχή. Ονειρεύεται αρχικά να γίνει ακροβάτης, κι έπειτα στρέφεται προς το τραγούδι. Γύρω στο 1900, μόλις 12 ετών, κάνει τα πρώτα περάσματά του στη σκηνή. Οι αρχές είναι δύσκολες: μιμείται τους καλλιτέχνες που θαυμάζει, δοκιμάζει κωμικούς ρόλους και μερικές φορές δέχεται τις σφοδρές αντιδράσεις του κοινού. Σιγά σιγά, μαθαίνει να παρατηρεί το κοινό και να χτίζει το δικό του νούμερο. Ένα πρώτο αμειβόμενο συμβόλαιο τον οδηγεί τελικά να αφήσει τα μικρά επαγγέλματα: το παιδί από το Μενιλμοντάν γίνεται επαγγελματίας καλλιτέχνης.

Η πορεία του τον οδηγεί από τα καφέ-συναυλίες στις μεγάλες αίθουσες του Παρισιού. Το 1909 εμφανίζεται στις Folies Bergère, όπου σύντομα γνωρίζει τη Mistinguett, τεράστια σταρ του μουσικο-χίπ-θέατρου. Από το 1911, σχηματίζουν ένα ζευγάρι τόσο επί σκηνής όσο και στην πόλη. Με την επαφή αυτή ο Chevalier εξυψώνει τον χαρακτήρα του: λιγότερη υπερβολή, περισσότερη κομψότητα, ευδιάκριτη άρθρωση και αυτή η συνύφανση λόγου και τραγουδιού που θα γίνει η υπογραφή του.

Ο Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος διακόπτει βίαια αυτήν την άνοδό του. Κινητοποιημένος το 1914, ο Μορίς Σεβαλιέ τραυματίστηκε και στη συνέχεια έγινε αιχμάλωτος κατά τις μάχες του Κούτρυ. Αποστέλλεται στο γερμανικό στρατόπεδο αιχμαλώτων του Άλτενγκράμποβ, όπου παραμένει πάνω από δύο χρόνια και там μαθαίνει αγγλικά από έναν βρετανό συγκρατούμενο. Αυτή η δεξιότητα θα του φανεί ιδιαίτερα χρήσιμη μια δεκαετία αργότερα.

Μετά τον πόλεμο, ο Chevalier επανέρχεται στην καριέρα του και γίνεται μία από τις μεγάλες μορφές του μουσικο-θέάτρου του Παρισιού τη δεκαετία του 1920. Εκεί καθιερώνεται η εικόνα που γνωρίζουμε ακόμα σήμερα: το χαμόγελο, το smoking, ο προ deliberately τονισμένος τόνος και κυρίως το canotier γερμένο πάνω στο κεφάλι. Τραγούδια όπως Dans la vie faut pas s'en faire ή Valentine εγκαθιστούν τη δημοτικότητά. Αυτός ο χαρακτήρας του Παριζιάνου γοητευτικού φαίνεται αυθόρμητος· στην πράξη, όμως, είναι προσεκτικά κατασκευασμένος.

Στα τέλη της δεκαετίας του 1920, η έλευση του ομιλούντος κινηματογράφου ανοίγει μπροστά του μια νέα καριέρα. Ο Μορίς Σεβαλιέ κατέχει ακριβώς αυτό που αναζητούν τα στούντιο: ξέρει να παίζει, να τραγουδά και να μιλά αγγλικά. Φεύγοντας για τις Ηνωμένες Πολιτείες το 1928, γίνεται μια από τις πρώτες μεγάλες γαλλικές αστέρες του Χόλιουτ. Υπό την καθοδήγηση του Έρνστ Λούμπιτς, γύρισε μεταξύ άλλων το The Love Parade το 1929, το οποίο τον έφερε σε υποψηφιότητα για το Όσκαρ καλύτερου ηθοποιού.

Το παιδί του Μενιλμοντάν πλέον αποτελεί μια διεθνή σταρ. Το Χόλιγουντ αξιοποιεί την προφορά του, το χαμόγελό του και τον χαρακτήρα του γαλλικού ιπποτισμού· ο Chevalier καταλαβαίνει απόλυτα τη δύναμη αυτής της εικόνας και την εκμεταλλεύεται για δεκαετίες. Η πορεία του, ωστόσο, έχει και πιο πολύπλοκους τόπους.

Κατά την Κατοχή, οι δραστηριότητές του στη Γαλλία και ορισμένες εμφανίσεις του, ιδίως ενώπιον γαλλικών αιχμαλώτων στο στρατόπεδο Altengrabow το 1941, τον φέρνουν μετά την Απελευθέρωση αντιμέτωπο με κατηγορίες για συνεργασία. Η συμπεριφορά του εξετάζεται, αλλά τελικά δεν εκδόθηκε καταδίκη για συνεργασία. Παρόλα αυτά, το επεισόδιο θα μείνει μία από τις πλέον συζητημένες σελίδες της βιογραφίας του.

Ο Chevalier ακολουθεί και διεθνή καριέρα. Το 1957, ο Μπίλι Γουίλντερ τον διαχειρίζεται στην Ariane, δίπλα στην Όντρεϊ Χέμπερν και τον Γκάρι Κούπερ. Την επόμενη χρονιά, πρωταγωνιστεί στην Gigi του Βίνσεντ Μίνελι, μια τεράστια επιτυχία που απέσπασε εννιά Όσκαρ. Το 1959 η Ακαδημία του απονέμει ένα Τιμητικό Όσκαρ για τη συμβολή του στον κόσμο του θεάματος πάνω από μισό αιώνα.

Παρά το Χόλιγκουντ και τη διεθνή φήμη, Ménilmontant παραμένει ένα κεντρικό κομμάτι στην αφήγηση που ο Μορίς Σεβαλιέ φτιάχνει για τον εαυτό του. Η γειτονιά του πρόσφερε μια καταγωγή, μια γλώσσα και αυτή την ταυτότητα του 'p'tit gars' de l'Est parisien που θα συνεχίσει να καλλιεργεί ακόμη και όταν έγινε ένας από τους πλέον γνωστούς Γάλλους καλλιτέχνες στο εξωτερικό.

Το πορεία του αφηγείται επίσης μια εντυπωσιακή μεταμόρφωση της δημοφιλέστατης κουλτούρας. Όταν ξεκινάει, η καφε-συναυλία κατέχει ακόμα την πρωτοκαθεδρία στην ψυχαγωγία του Παρισιού και ο κινηματογράφος είναι βουβός. Όταν αποχωρεί από τη σκηνή, η τηλεόραση έχει μπει στα σπίτια και το Χόλιγουντ εδώ και καιρό δημιουργεί παγκόσμιες σταρ. Maurice Chevalier φεύγει στις 1 Ιανουαρίου 1972, σε ηλικία 83 ετών, και ενταφιάζεται στο Μαρν-λα-Κοκέτ κοντά στη μητέρα του, 'la Louque'.

Για να προχωρήσετε περαιτέρω:

Τι να κάνετε στη συνοικία Belleville, Ménilmontant, Père-Lachaise: Ιδέες για εξόδους και καλές διευθύνσεις
Βρίσκεστε στην περιοχή Belleville, Ménilmontant και Père-Lachaise, στην καρδιά του 20ου διαμερίσματος του Παρισιού; Δεν υπάρχει χρόνος για βαρεμάρα σε αυτές τις ζωντανές και κοσμοπολίτικες γειτονιές. Ακολουθήστε τον οδηγό! [Διαβάστε περισσότερα]