Bij aankondigingen van heruitgaven trekt de aanduiding gerestaureerd in 4K de aandacht. Maar wat houdt dat precies in? Om het uitgevoerde werk te begrijpen, moet je kijken naar de gevonden elementen, de uitgevoerde reparaties en de keuzes die zijn gemaakt om de beeld- en geluidkwaliteit van de film te respecteren.
Alles begint met een duik in de archieven. Het CNC beschrijft de zoektocht naar negatieven, kopieën en productiedocumenten die helpen om het werk te reconstrueren. De staat van het materiaal is net zo bepalend als de aard ervan: een filmrol kan scheuren hebben, beschadigde lijmranden of passages missen. Het beschikbare materiaal bepaalt daardoor mede wat er mogelijk is bij restauratie.
Digitalisering zet vervolgens de beelden van de film om in bestanden waar teams mee aan de slag kunnen. De scan kan plaatsvinden in 2K, 4K of 8K. De gekozen resolutie is een stap in het proces; daarna volgen ook stabilisatie, het verwijderen van krassen en het afstemmen van kleuren en belichting, oftewel color grading. Het enige getal op de affiche zegt zo niets over de conditie van de oorspronkelijke elementen of over het totaal aan ingrepen.
De film Merlusse, geregisseerd door Marcel Pagnol in 1935, laat zien hoe verschillende elementen elkaar kunnen aanvullen. In een interview gepubliceerd door het CNC legt Hervé Pichard, directeur van de filmcollecties bij de Cinémathèque française, uit dat de restauratie is gebaseerd op het negatief en op een internegatief om hiaten op te vullen. Het beeld is in 4K gedigitaliseerd, terwijl het geluid parallel werd bewerkt.
Het herstellen van het uiterlijk van de film vraagt ook om een menselijke blik. Voor dit zwart-witbeeld heeft cinematograaf Guillaume Schiffman toezicht gehouden op de kleuring om de oorspronkelijke belichtingsdichtheid te respecteren. Pichard onderstreept het belang van het behoud van het filmkorn en van het werk van de cineast en zijn directeur-fotografie. Een gerestaureerde voorstelling kan dus een zichtbare textuur behouden.
Ook wat geluid aangaat geldt dezelfde zorg. Voor Merlusse hebben de teams de eigenaardigheden van de toenmalige geluidsmix behouden, terwijl ze werkten aan de verstaanbaarheid van de dialogen. De fragiliteit van de geluidsopnames uit de jaren dertig hoort bij de kenmerken waarmee deze restauratie rekening houdt.
De grens tussen degradatie en een fout die al bij de productie aanwezig was, vereist soms een afweging. Voor Les Maîtres du temps, van René Laloux, meldt Ellen Schafer, directeur exploitatie van catalogi bij Argos Films en Cite Films, dat problemen met de scherpstelling bewaard bleven. Die correcties zouden imperfecties die inherent aan de film zijn, hebben verwijderd.
Om de oorspronkelijke kleuren terug te halen bundelden de restaurateurs verschillende referenties: celluloïd, strips geïnspireerd op de film, promotiematerialen en getuigenissen. Schafer erkent dat dit werk een zeker subjectiviteitsgevoel bevat. Het project richtte zich bovendien op de Engelse ondertiteling en de audiodescriptie: de toegang tot een gerestaureerd werk hangt ook af van de teksten en de middelen die de beelden begeleiden.
Deze pagina kan elementen bevatten die met AI zijn ondersteund, meer informatie hier.
