Ένα χείλος γκρεμού, μια στενή προεξοχή, μερικά βήματα για να πάρεις φόρα. Και αυτή η διστακτικότητα πριν πατήσεις το κουμπί. Για να αφηγηθούμε τα 30 χρόνια του Tomb Raider, θα μπορούσαμε να ξεκινήσουμε από τους αριθμούς, από τις ταινίες ή από τους διάφορους ερμηνευτές της Lara Croft. Ωστόσο, όλο το ζήτημα εξαρτάται και από αυτή τη μακριά, απλή ανάμνηση: να κοιτάς σε ένα φαινομενικά απρόσιτο μέρος και να ψάχνεις πώς να το προσεγγίσεις.
Στις 24 Οκτωβρίου 1996, το πρώτο παιχνίδι φτάνει στο Saturn στο Ηνωμένο Βασίλειο, πριν από τις εκδόσεις για PlayStation και PC. Μια διαφήμιση της Daily Mirror από εκεινη τη μέρα ανακοινώνει τη διαθεσιμότητά του. Η βρετανίδα ηρωίδα ξεκινά τότε μια καριέρα για την οποία κανείς δεν γνωρίζει ακόμη τον όγκο της. Αναδρομή στην ιστορία μίας ηρωίδας που, από ξεχασμένους τάφους μέχρι τους επαναπροσδιορισμούς της, έχει ταρακουνήσει το βιντεοπαιχνίδι και έχει κερδίσει την ποπ κουλτούρα.
Αρχικά, Το Tomb Raider είναι ένα παιχνίδι δράσης-περιπέτειας που ανέπτυξε η Core Design και κυκλοφόρησε η Eidos Interactive. Στα στούντιο του Ντέρμπι, στην Αγγλία, μια μικρή ομάδα δίνει σάρκα και οστά στο έργο που φιλοτέχνησε ο Τομπύ Γκάρντ, ο δημιουργός της Λάρα Κροφτ. Οι επιρροές του συνδέονται μεταξύ άλλων με τον Ιντιάνα Τζόουνς, τον Πρίγκιπα της Πεσρίας και με τον κινηματογραφικό action του Τζον Γου. Το πρόγραμμα είναι φιλόδοξο: να παντρέψει εξερεύνηση, ακροβατικά, γρίφους και πυροβολισμούς σε περιβάλλοντα τριών διαστάσεων.
Το 1996 η τρίτη διάσταση ανοίγει νέες δυνατότητες που οι προγραμματιστές μαθαίνουν να ελέγχουν. Με το Tomb Raider, γίνεται πεδίο κατανόησης. Ένας χώρος διαβάζεται από το βάθος του, ένα μπαλκόνι που φαίνεται από μακριά προτείνει ένα πέρασμα, μια λίμνη κρύβει ίσως έξοδο. Ο παίκτης πρέπει να παρατηρεί προσεκτικά, να γυρίζει πίσω στα βήματά του και μερικές φορές να μένει αρκετή ώρα μπροστά σε έναν μηχανισμό που δεν καταλαβαίνει τη λογική του. Οι χώροι εξάπτουν τη φαντασία όσο και τα αντανακλαστικά.
Αυτή η ελευθερία έχει και την αντίστοιχη της πλευρά. Η Λάρα γυρίζει με μια ορισμένη ακαμψία, τα άλματα απαιτούν ακρίβεια και η κάμερα μπορεί να περιπλέξει τα πράγματα. Αλλά οι κινήσεις υπακούουν σε ένα συνεκτικό σύστημα, βασισμένο σε ένα πλέγμα που δομεί το σκηνικό. Σιγά-σιγά, μαθαίνεις τις αποστάσεις όπως θα μάθαινες τις ικανότητες του ίδιου σου σώματος. Οι παλιοί προγραμματιστές τονίζουν πόσο αυτή η οργάνωση έχει καθορίσει τις κινήσεις και τη δομή των επιπέδων. Το να τα καταφέρεις σε ένα πέρασμα χαρίζει έτσι μια ιδιαίτερη ικανοποίηση: κατάλαβες πώς να το προσεγγίσεις.
Το πρώτο επεισόδιο σε αιφνιδιάζει ξανά. Στην Απωλεσμένη Κοιλάδα, ένας Τυραννόσαυρος εμφανίζεται και μετατρέπει ακαριαία την εξερεύνηση σε πανικό. Στις άλλες σκηνές, οι μεγαλοπρεπείς αίθουσες, οι παγίδες και οι υπόγοι διάδρομοι χαρίζουν μια πιο ήσυχη, αλλά διαρκή αγωνία. Η μουσική αφήνει χώρο στα βήματα και στην αναμονή. Το Tomb Raider καλλιεργεί αυτό το μείγμα περιέργειας και φόβου: η λαχτάρα για την επόμενη πόρτα, μαζί με τον φόβο για ό,τι βρίσκεται πίσω από αυτήν.
Στην καρδιά αυτής της περιπέτειας, μια γυναίκα οδηγεί την αποστολή. Η Λάρα Κροft ξέρει να μαχαιρώνεται στη μάχη, να ερμηνεύει τις καταστάσεις και να ξεπερνά τα αδιέξοδα. Διαθέτει μια αυτοπεποίθηση σχεδόν προκλητική, που έρχεται σε αντίθεση με τη μοναξιά των τόπων που διασχίζει.Σε μια εποχή που οι μεγάλες φιγούρες του action gaming είναι κατά κανόνα αντρικές, αυτή η θέση έχει σημασία. Η Σαμούς Αραν είχε ήδη δείξει, με το Metroid, ότι μια γυναίκα μπορεί να κρατήσει μια περιπέτεια. Η Λάρα της δίνει νέα ορατότητα στο ευρύ κοινό, με ένα πρόσωπο, μια φωνή και μια προσωπικότητα ορατά αναγνωρίσιμες.
Η επιτυχία της συνεπάγεται μια αμφισημία που θα διαποτίσει ολόκληρη τη σειρά. Οι υπερβολικές αναλογίες, τα ρούχα και οι promotional πόζες μετατρέπουν το σώμα της σε διαφημιστικό όπλο. Μπορεί κανείς να θαυμάζει την αυτονομία της, καθώς ταυτόχρονα παρακολουθεί πώς σκηνοθετείται για να γοητεύει. Αυτές οι δύο αναγνώσεις συνυπάρχουν, μερικές φορές ακόμη και σε ένα και το ίδιο άτομο. Μια παίκτρια μπορεί να τη δει ως μια φιγούρα εξουσίας· ένας έφηβος αρχικά να μαγνητίζεται από την εμφάνιση, ύστερα να περάσει ατέλειωτες ώρες λύννοντας τα αινίγματα. Η πρόσληψη ενός χαρακτήρα πάντα διαφεύγει λίγο από τις προθέσεις εκείνων που τον εμπορεύονται.
Αυτός είναι και ο λόγος που η Λάρα γίνεται ενδιαφέρουσα: ο ρόλος της υπερβαίνει σταδιακά την εικόνα της. Θυμόμαστε τις ικανότητές της, την αυτοπεποίθησή της, τον τρόπο που μπαίνει μόνη της σε μέρη όπου κανείς δεν θα έπρεπε να πάει. Γίνεται ένας χαρακτήρας που τον αναγνωρίζεις ακόμη κι αν δεν έχεις παίξει τις περιπέτειές της.
Η σειρά δυναμώνει το ρυθμό. Τomb Raider II κυκλοφορεί το 1997, Tomb Raider III το 1998, The Last Revelation το 1999 και Sur les traces de Lara Croft το 2000. Οι προορισμοί και οι καταστάσεις πολλαπλασιάζονται, καθώς ένα νέο επεισόδιο γίνεται σχεδόν ετήσιο ραντεβού. Αυτή η ροή βοηθά στην εγκαθίδρυση της σειράς, αλλά επιβάλλει στις ομάδες να δουλεύουν χωρίς μακρές παύσεις για να επανασχεδιάσουν τη δουλειά τους. Οι μαρτυρίες των προγραμματιστών αναφέρονται ρητά στην πίεση και στην επαναχρησιμοποίηση στοιχείων προκειμένου να καλυφθούν οι προθεσμίες.
Το δίχτυ σφίγγει: πρέπει να βρούμε τι άρεσε και να προσφέρουμε αρκετές καινοτομίες για να δικαιολογήσουμε το επόμενο ταξίδι. Η Λάρα μπορεί να διασχίσει ολόκληρο τον πλανήτη, αλλά η σειρά κινδυνεύει να κυλά σε κύκλους. Αυτή η ασφυκτική πίεση αγγίζει πολύ περισσότερο το Tomb Raider. Από τη στιγμή που ένας χαρακτήρας γίνεται εμπορική αξία, κάθε αλλαγή μπορεί να απογοητεύσει μέρος του κοινού, ενώ η επανάληψη οδηγεί σε κόπωση.
Το 2003, ο Άγγελος του Σκότους επιχειρεί μια ρήξη. Η Λάρα φτάνει συγκεκριμένα στο Παρίσι, σε μια πιο σκοτεινή υπόθεση που τη δένει με τη δολοφονία του πρώην μέντορά της. Το παιχνίδι εισάγει διαλόγους και νέες μηχανικές, αλλά φέρνει τα ίχνη μιας ανεκπλήρωτης ανάπτυξης. Ο Ρίτσαρντ Μόρτον, ένας από τους σχεδιαστές του, από τότε έχει διευκρινίσει τους τόπους και τις ικανότητες που αφαιρέθηκαν λόγω έλλειψης χρόνου. Το επεισόδιο ενσαρκώνει μια φιλόδοξη επιδίωξη ανανέωσης που η υλοποίησή της αργεί να τη στηρίξει.
Η ανάληψη της σειράς από την Crystal Dynamics σηματοδοτεί μια νέα εποχή. Tomb Raider: Legend, το 2006, κάνει τις κινήσεις πιο ομαλές και τις περιπέτειες πιο προσιτές. Anniversary, το 2007, επανέρχεται στο πρώτο παιχνίδι· Underworld, το 2008, συνεχίζει αυτήν την εκδοχή της Λάρα. Η εξερεύνηση παραμένει ουσιώδης, αλλά η σκηνή αποκτά μεγαλύτερη συνέχεια. Περνούμε ευκολότερα από μια ακροβατική κίνηση σε μια μάχη, από μια συνομιλία σε μια ανακάλυψη. Η σειρά προσαρμόζει τη γλώσσα της σε ένα κοινό που έχει εξοικειωθεί με εμπειρίες λιγότερο κοπιαστικές.
Η βαθύτερη αλλαγή έρχεται ωστόσο το 2013, με ένα καινούριο επεισόδιο που φέρει τον απλό τίτλο Tomb Raider. Αυτή τη φορά η Λάρα ξεκινά από το μηδέν. Ένα ναυάγιο την αφήνει σε ένα εχθρικό νησί, ανοιχτά της Ιαπωνίας. Αμφιταλαντεύεται, τραυματίζεται και μαθαίνει να επιβιώνει. Rise of the Tomb Raider, το 2015, και κατόπιν Shadow of the Tomb Raider, το 2018, επεκτείνουν αυτή την ιστορία, με την ονομασία τριλογία Survivor.
Η σχέση με τον χαρακτήρα αλλάζει. Η Λάρα των αρχών φαινόταν ότι μπαίνει στην περιπέτεια έχοντας όλες τις απαντήσεις· αυτή του 2013 πρέπει να κερδίσει την εμπιστοσύνη της. Ο παίκτης ακολουθεί μια μεταμόρφωση, μοιράζεται τους φόβους της και παρακολουθεί τα πρώτα της βίαια βήματα. Αυτή η προσέγγιση δίνει περισσότερο χώρο στο συναίσθημα, αλλά δημιουργεί και ένταση: η αφήγηση τονίζει πόσο δύσκολο είναι να σκοτώσεις, ενώ οι μάχες γίνονται γρήγορα αρκετές. Η ευθραυστότητα που αφηγείται και η απαίτηση για αποτελεσματικότητα που επιβάλλει το παιχνίδι δεν συντονίζονται πάντα.
Αυτό το νέο κεφάλαιο της Λάρα διχάζει και πάλι επειδή αλλάζει την ευχαρίστηση της περιπέτειας. Οι καταδιώξεις, οι μάχες και οι θεαματικές σκηνές παίρνουν περισσότερο χώρο. Για κάποιους ο χαρακτήρας γίνεται πιο οικείος και το παιχνίδι πιο καθηλωτικό. Για άλλους, κάτι λείπει: η ελευθερία να χαθείς, η σιωπή, η βεβαιότητα μιας εξερευνητής που παίζει με τη δίψα για ρίσκο. Αυτές οι προσδοκίες περιγράφουν δύο τρόπους να αγαπά κανείς το Tomb Raider, ανάλογα με το αν αναζητά πρώτα μια ιστορία να ακολουθήσει ή έναν τόπο για να τον διαβάσει/αποκρυπτογραφήσει.
Ο κινηματογράφος κάνει αυτή την εξέλιξη ιδιαίτερα ορατή. Η Άντζελίνα Τζολί ενσαρκώνει τη Λάρα Κροφτ το 2001 και το 2003, με την αυτοπεποίθηση μιας ηρωίδας ήδη πλήρους ανάπτυξης. Η Αλίσια Βικάντερ επιστρέφει στο ρόλο το 2018, σε μια εκδοχή που προσεγγίζει περισσότερο τον αρχικό μύθο. Οι ταινίες προσφέρουν δύο είσοδους στον ίδιο κόσμο και βοηθούν να αποκολληθεί η Λάρα από τις κονσόλες πάνω στις οποίες γεννήθηκε. Το 2024, η σειρά κινουμένων σχεδίων του Netflix Tomb Raider: La Légende de Lara Croft συνεχίζει τα γεγονότα της τριλογίας Survivor, με την Hayley Atwell να δίνει τη φωνή της στην περιπετειώδη ηρωίδα στην αρχική γλώσσα. Μπορείς να γνωρίσεις το όνομά της, την εξωτερική της εμφάνιση και το επάγγελμά της χωρίς ποτέ να έχεις κρατήσει χειριστήριο.
Αυτή η αναγνώριση διαρκεί. Τον Απρίλιο του 2024, η Λάρα βρίσκεται στην πρώτη θέση σε δημοσκόπηση που οργάνωσαν τα BAFTA για τον πιο εμβληματικό χαρακτήρα βιντεοπαιχνιδιού, με πάνω από 4.000 συμμετέχοντες. Το αποτέλεσμα αντικατοπτρίζει τις ψήφους αυτού του κοινού, μα μαρτυρεί και το πολιτιστικό της αποτύπωμα. Την ίδια χρονιά, η σειρά ανακοίνωσε ότι έχει ξεπεράσει τα 100 εκατομμύρια παιχνιδιών που έχουν πουληθεί από τις αρχές της.
Με την ευκαιρία των 30 ετών, το Tomb Raider κοιτάζει προς πολλές κατευθύνσεις. Οι συλλογές I–III Remastered, που κυκλοφόρησαν το 2024, κι έπονται οι IV–VI Remastered, το 2025, φέρνουν και πάλι τις πρώτες περιπέτειες σε πλήθος κοινών. Η συνέχεια ετοιμάζεται και αυτή: Tomb Raider: Legacy of Atlantis, μια επανερμηνεία του παιχνιδιού του 1996, ανακοινώθηκε για τις 12 Φεβρουαρίου 2027, ενώ το Tomb Raider: Catalyst προγραμματίζεται για το 2027. Μια σειρά Prime Video με πρωταγωνίστρια τη Σοφί Τουρνερ και δημιουργία της Φοίβης Γουώλερ-Μπριτζ προσθέτει μια νέα εκδοχή σε αυτή την ιστορία.
Αυτά τα σχέδια θέτουν ένα ερώτημα που ξεπερνά τα γραφικά και την επιλογή των χαρακτήρων: πόση ελευθερία θα αφήσουμε στη Λάρα και σε αυτούς που τη συνοδεύουν; Ένα σκηνικό μπορεί να είναι πολυτελές χωρίς να κινεί το ενδιαφέρον για εξερεύνηση. Μια ηρωίδα μπορεί να έχει λεπτομερή βιογραφία χωρίς να διατηρεί το τόλμη που της χάριζε τη γοητεία. Για να συνεχίσει να εκπλήσσει, η σειρά πρέπει να αφήνει χώρο σε όσα ο παίκτης ανακαλύπτει ο ίδιος.
Επειδή η μνήμη του Tomb Raider συχνά συνδέεται με μια πολύ προσωπική στιγμή: ένα αίνιγμα που επιτέλους λύνεται, ένα σημείο στο οποίο φτάνεις μετά από μακρά έρευνα, ένα άλμα που πετυχαίνεις ενώ πίστευες ότι ήταν αδύνατο, μια μουσική που σε συνεπαίρνει και ταυτόχρονα σε αγχώνει, επιβάλλοντας μια αίσθηση επείγουσας δράσης. Τριάντα χρόνια μετά τα πρώτα της βήματα, η Lara Croft διατηρεί αυτή την υπόσχεση. Ίσως εκεί βρίσκεται το σημείο όπου η Lara Croft παραμένει πιο πειστική: όταν μας κάνει να θελήσουμε να δούμε τι κρύβεται παρακάτω.
Και για να ανακαλύψετε το αφιέρωμά μας για τα 30 χρόνια του Tomb Raider:
Tomb Raider : γιατί ο Τ-Rex του 1996 παραμένει μια ανάμνηση τόσο επίμονη
Ξεπετάγεται σε μια κοιλάδα και αλλάζει βίαια τους κανόνες της περιπέτειας. Ο Τυραννόσαυρος του πρώτου Tomb Raider παραμένει μία από τις πιο διάσημες συναντήσεις της Λάρα Κροφτ. Μια σκηνή στην οποία η αποτελεσματικότητά της οφείλεται εξίσου στην προετοιμασία όσο και στο μέγεθος του τέρατος. [Διαβάστε περισσότερα]
Υπερβολικά επιβεβλημένη σιλουέτα, θρασύτατη αυτοπεποίθηση, τραυματισμένο σώμα ή ενδυμασία εξερευνήτριας: η εικόνα της Λάρα Κροφτ συνόδευσε τις μεταμορφώσεις του Tomb Raider. Αποκαλύπτει επίσης τις προσδοκίες, μερικές φορές αντιφατικές, που το βιντεοπαιχνίδι επιβάλλει στις ηρωίδες του. Επιστροφή σε μια από τις πιο εμβληματικές φιγούρες του βιντεοπαιχνιδιού! [Διαβάστε περισσότερα]
Να αναζητείς μια έξοδο, να επιστρέφεις απέναντι σε μια κλειστή πόρτα, να καταλαβαίνεις τελικά έναν μηχανισμό: οι πρώτες περιπέτειες του Tomb Raider έκαναν την αμφιταλαντευση μερίδιο της περιπέτειας. Η επανανακάλυψή τους καλεί να σκεφτούμε τη θέση των ενδείξεων και των βοηθημάτων στα βιντεοπαιχνίδια. [Διαβάστε περισσότερα]
Επιζούσα από ατύχημα, περιπετειώδης εξερευνήτρια στα ίχνη της μητέρας της ή μια νεαρή γυναίκα ναυαγός: η Λάρα Κροφτ διαθέτει αρκετές αφηγήσεις καταγωγής. Αυτές οι επαναγραφές περιγράφουν τη δυσκολία να εξελίξεις μια διάσημη ηρωίδα χωρίς να χάσεις τα στοιχεία που την καθιστούν αναγνωρίσιμη. [Διαβάστε περισσότερα]
Κυκλοφόρησε το 2003, το Tomb Raider: The Angel of Darkness παραμένει συνδεδεμένο με τα σφάλματα και τους δύσκολους χειρισμούς. Οι μαρτυρίες των δημιουργών του επιτρέπουν ωστόσο να αντιληφθεί κανείς ένα φιλόδοξο σχέδιο, βυθισμένο σε μια τεχνική και καλλιτεχνική μετάβαση που δεν κατάφερε να διαχειριστεί. [Διαβάστε περισσότερα]
Αποκρυπτογραφεί επιγραφές, εξερευνά ερείπια και αναζητά αρχαία αντικείμενα. Όμως οι μέθοδοι της Lara Croft ελάχιστα θυμίζουν εκείνες μιας ανασκαφής. Το Tomb Raider έχει μια σχέση με την αρχαιολογία που χαρακτηρίζεται από περιέργεια, παρακάμψεις και αντιφάσεις. [Διαβάστε περισσότερα]
Οι ανανεωμένες εκδόσεις του Tomb Raider μάς επιτρέπουν να ξαναζήσουμε τις πρώτες περιπέτειες της Lara Croft. Τι αναζητά, όμως, κανείς όταν γνωρίζει ήδη τις παγίδες και τους γρίφους; Ανάμεσα στη νοσταλγία, την εξοικείωση και την ανακάλυψη από την αρχή, η επιστροφή επιφυλάσσει μερικές φορές εκπλήξεις. [Διαβάστε περισσότερα]
Μια δεξαμενή, μια ιλιγγιώδης αίθουσα, ένας ναός που τον διαπερνά ο άνεμος: οι χώροι του Tomb Raider κάνουν πολύ περισσότερα από το να φιλοξενούν τη δράση. Η αρχιτεκτονική τους καθορίζει τις κινήσεις μας, τους δισταγμούς μας και τις ανακαλύψεις μας. [Διαβάστε περισσότερα]
Αυτή η σελίδα μπορεί να περιέχει στοιχεία με την υποστήριξη τεχνητής νοημοσύνης, περισσότερες πληροφορίες εδώ.
Επίσημη ιστοσελίδα
www.tombraider.com
Tomb Raider : γιατί ο Τ-Rex του 1996 παραμένει μια ανάμνηση τόσο επίμονη
Tomb Raider: πώς η Λάρα Κροφτ έγινε σεξ-σύμβολο και στη συνέχεια άλλαξε την εικόνα της
Τomb Raider : Χάθηκε η απόλαυση του να χαθούμε στα βιντεοπαιχνίδια;
Tomb Raider : γιατί η Λάρα Κροφτ πρέπει πάντα να ξαναρχίζει την ιστορία της;
Ο Άγγελος του Σκότους: γιατί το Tomb Raider που δεν αγαπήθηκε αξίζει μια διαφορετική ματιά
Είναι πράγματι αρχαιολόγος η Λάρα Κροφτ;
Tomb Raider: γιατί οι τάφοι του μας εντυπώνονται τόσο όσο και η Lara Croft
