Τomb Raider : Χάθηκε η απόλαυση του να χαθούμε στα βιντεοπαιχνίδια;

Να αναζητείς μια έξοδο, να επιστρέφεις απέναντι σε μια κλειστή πόρτα, να καταλαβαίνεις τελικά έναν μηχανισμό: οι πρώτες περιπέτειες του Tomb Raider έκαναν την αμφιταλαντευση μερίδιο της περιπέτειας. Η επανανακάλυψή τους καλεί να σκεφτούμε τη θέση των ενδείξεων και των βοηθημάτων στα βιντεοπαιχνίδια.

Ένας μοχλός άνοιξε μια πόρτα. Πολύ καλά, αλλά πού βρίσκεται αυτή; Στις πρώτες περιπέτειες του Tomb Raider, αυτή η ερώτηση μπορούσε να μας κρατήσει απασχολημένους αρκετές ώρες. Έπρεπε να γυρίσεις πίσω τα βήματά σου, να αναγνωρίσεις τους χώρους και να ψάξεις τι είχε αλλάξει. Για τα 30 χρόνια της σειράς, στις 24 Οκτωβρίου 2026, αυτές οι μνήμες θυμίζουν τι έκανε γοητευτικές τις περιπέτειες της Λάρα Κρόφτ: ένιωθες πραγματικά ότι τα καταφέρνεις σε έναν άγνωστο τόπο. Με τη χαρά της ανακάλυψης, αλλά και με τον κίνδυνο να περάσεις τη βραδιά σου γυρίζοντας σε κύκλους.

Αυτή είναι όλη η διαφορά ανάμεσα σε δύο στιγμές που οι παίκτες γνωρίζουν καλά: "Θα προσπαθήσω να περάσω από εκεί" και "Δεν ξέρω πλέον τι να κάνω". Το πρώτο σε κάνει να θες να συνεχίσεις. Το δεύτερο μπορεί να σε ωθήσει να βρεις μια λύση. Οι περιπέτειες της Λάρα έχουν συχνά ζήσει τα δύο, μερικές φορές στο ίδιο δωμάτιο.

Tomb Raider : a-t-on perdu le plaisir de se perdre dans les jeux vidéo ? — ©Crystal Dynamics

Το να βρεις τον δρόμο ήταν ήδη νίκη

Στο επίπεδο Saint-Francis του Tomb Raider του 1996 (Η Τρέλα του Αγίου Φραγκίσκου στα Tomb Raider Anniversary, υπενθύμιση), η Λάρα πρέπει να διασχίσει μια μεγάλη αίθουσα σε πολλά επίπεδα. Πύλες και πλατφόρμες βρίσκονται σε διαφορετικά ύψη. Διακρίνονται σημεία που δεν μπορούμε ακόμη να προσεγγίσουμε. Πριν από το άλμα, αξίζει λοιπόν να ρίξουμε μια ματιά γύρω μας.

Σιγά-σιγά ξεδιπλώνεται μια διαδρομή: να φτάσεις σε αυτήν την πλατφόρμα, να πιαστείς από το χείλος, κι έπειτα να προχωρήσεις προς το άνοιγμα. Όταν τα καταφέρεις, η ικανοποίηση έρχεται εξίσου από την ιδέα και από το επιτυχημένο άλμα. Βρήκαμε λύση με ό,τι βλέπαμε στην οθόνη.

Τα πρώτα παιχνίδια μας βοηθούν να κατανοήσουμε τις ικανότητες της Λάρα. Τα άλματά της ακολουθούν σαφείς κανόνες: με την εξάσκηση εκτιμούμε καλύτερα την απόσταση που μπορεί να διανύσει και το ρυθμό που χρειάζεται. Μια στενή προεξοχή που φαινόταν απροσπέλαστη γίνεται τότε περασμός δυνατός. Προχωράμε καθώς γνωρίζουμε καλύτερα την περιπετειώδη πρωταγωνίστρια και το περιβάλλον της.

Το να ψάχνεις αποτελεί μέρος της περιπέτειας. Αν μια ένδειξη μας δείξει αμέσως την κατάλληλη πόρτα, κερδίζεις χρόνο, αλλά χάνεις την ευκαιρία να τη βρεις. Ο χώρος μετατρέπεται σε ένα πέρασμα αντί για ένα πρόβλημα προς επίλυση. Αυτή είναι ο λόγος για τον οποίο Κάποια μέρη από τα πρώτα Tomb Raider παραμένουν τόσο έντονα στη μνήμη, γιατί τα παρακολουθήσαμε μακροχρόνια πριν καταφέρουμε να βγούμε από αυτά.

Αλλά κανείς δεν μετανιώνει γι' αυτά τα βράδια αποκλεισμών

Θα ήταν εύκολο να ωραιοποιηθεί το παρελθόν. Θυμόμαστε την πόρτα που άνοιξε τελικά· ξεχνάμε ευκολότερα το αποτυχημένο άλμα για δέκατη φορά. Οι χειρισμοί και η κάμερα μπορούσαν να περιπλέξουν τις κινήσεις, ακόμα και όταν ήξερες απόλυτα πού πήγαινες. Να ξαναπεράσεις μια διαδρομή που έχεις ήδη κατανοήσει δεν προσφέρει πάντοτε τίποτα καινούργιο.

Και ορισμένες μελέτες κατέληγαν να χάνουν το νόημά τους. Αν δεν ξεχωρίζεις έναν διακόπτη από τον τοίχο που τον περιβάλλει, μπορείς να περνάς από μπροστά του είκοσι φορές χωρίς πρόοδο. Ο παίκτης δεν χρειάζεται να σκεφτεί παραπάνω· χρειάζεται να δει τι μπορεί να αλληλεπιδράσει.

Οι βοηθήσεις απαντούν σε αυτές τις δυσκολίες. Μία υπόδειξη μπορεί να τραβήξει την προσοχή σε μια λεπτομέρεια. Μια αποθήκευση επιτρέπει να συνεχίσεις από κοντά στο σημείο που έχασες το άλμα. Μια υπενθύμιση του στόχου βοηθά να επανέλθεις στο παιχνίδι μετά από λίγες μέρες χωρίς παιχνίδι. Αυτές οι μικρές παρεμβάσεις μπορούν να διατηρήσουν μια αγαπημένη περιπέτεια ζωντανή αντί να μείνει ημιτελής.

Το σωστό ίχνος αφήνει ακόμα περιθώριο αναζήτησης

Όλα εξαρτώνται από το τι μας λέει η βοήθεια και πότε παρεμβαίνει. Η ένδειξη ενός ανοίγματος σε ύψος διατηρεί ακόμα τη γεύση του να βρεις πώς θα το φτάσεις. Εξηγώντας εξ αρχής ποιο μπλοκ πρέπει να σπρώξεις, ποιον μοχλό να ενεργοποιήσεις και πού να πηδήξεις, μετατρέπεται ο γρίφος σε μια σειρά από οδηγίες.

Shadow of the Tomb Raider, κυκλοφόρησε το 2018, προσφέρει μια ενδιαφέρουσα προσέγγιση: η δυσκολία στις μάχες, την εξερεύνηση και τους γρίφους μπορεί να ρυθμίζονται ξεχωριστά. Μπορείς να απολαύσεις το να ψάχνεις για αρκετή ώρα σε έναν τάφο χωρίς να θες να αντιμετωπίσεις εχθρούς με μεγάλη αντίσταση. Ή να προτιμήσεις το παιχνίδι να σε βοηθά να προσανατολιστείς, διατηρώντας ταυτόχρονα απαιτητικές μάχες.

Αυτές οι ρυθμίσεις σου επιτρέπουν να διαλέξεις πού θες να δώσεις έμφαση στις προσπάθειές σου. Κάποιοι προτιμούν να ξοδέψουν χρόνο λύνοντας ένα γρίφο· άλλοι θέλουν να προχωρήσουν στην ιστορία χωρίς να κολλήσουν σε έναν θησαυρό ή σε έναν τάφο. Η Λάρα μπορεί να βοηθήσει και τους δύο: μια διαθέσιμη βοήθεια όποτε τη χρειαστείς δίνει σε κάθε παίκτη τη δυνατότητα να ψάξει πρώτα από μόνος του. Μια καλή μεσολάβηση.

Κι όμως, χάθηκε η χαρά να χαθείς μέσα σε ένα βιντεοπαιχνίδι; Δεν ισχύει απόλυτα, αλλά τα hints μπορούν να σε παρασύρουν: ακολουθούμε τον δρόμο προτού καν τον αναζητήσουμε. Οι περιπέτειες της Λάρα Κροφτ θυμίζουν πόσο ικανοποιητικό είναι να βρεις μόνος σου μια δίοδο και να κατανοήσεις πώς να τη φτάσεις. Αρκεί βέβαια να έχεις αρκετά σαφή στοιχεία για να προχωρήσεις. Η σωστή ισορροπία βρίσκεται στο να μας αφήνεις να δοκιμαζόμαστε, να κάνουμε λάθη και να ζητήσουμε μια βοήθεια μόλις η περιέργεια αρχίσει να μετατρέπεται σε εκνευρισμό. Και μήπως αυτό δεν είναι κι ένα νόημα του να παίζεις ένα βιντεοπαιχνίδι;

Αυτή η σελίδα μπορεί να περιέχει στοιχεία με την υποστήριξη τεχνητής νοημοσύνης, περισσότερες πληροφορίες εδώ.