Την Τρίτη 17 Οκτωβρίου 1961, μια ειρηνική νυχτερινή διαδήλωση που οργανώθηκε στο Παρίσι από το Front de Libération Nationale υπέρ της ανεξαρτησίας της Αλγερίας καταπνίγηκε σκληρά από την αστυνομία της εποχής, κατόπιν εντολής του Maurice Papon, επικεφαλής της αστυνομίας του Παρισιού. Μεταξύ 30 και 200 μεταναστών αλγερινής καταγωγής, κατά τους ιστορικούς, σκοτώνονται και ρίχνονται στον Σηκουάνα,
Οκτώβριος 1961. Εχουν περάσει πέντε μήνες από τη Συνθήκη του Εβιάν τον Απρίλιο, ενώ οι διαπραγματεύσεις μεταξύ του Εθνικού Μετώπου Απελευθέρωσης και της γαλλικής κυβέρνησης προχωρούν με σταθερούς ρυθμούς σχετικά με το ζήτημα της Ανεξαρτησίας της Αλγέρια, που αποτελούσε γαλλική αποικία από το 1830, και φαίνονται ότι προσβλέπουν σε ένα τέλος εχθροπραξιών και στην εγκαθίδρυση ενός Ανεξάρτητου Αλγερινού Κράτους.
Ωστόσο στο Παρίσι, το κλίμα είναι δηλητηριώδες και οι συγκρούσεις ανάμεσα στην αστυνομία και τους μετανάστες είναι σχεδόν καθημερινές. Νωρίτερα ονομάστηκε επικεφαλής της αστυνομίας του Παρισιού, Μορίς Παπον, ος προηγουμένως διαχειριζόταν τη διοίκηση της Κωνσταντίνης όπου ίδρυσε τα τμήματα επιχειρησιακής προστασίας με ειδίκευση τη βασανιστήρια, και επιθυμεί να παλέψει πιο αποφασιστικά και βίαια εναντίον της γαλλικής ομοσπονδίας του Front de Libération Nationale, μεταφέροντας στο Παρίσι τους βασανισμούς που ήδη χρησιμοποιούνται στην Αλγερία.
Οι έρευνες και οι συλλήψεις εντός της αλγερινής κοινότητας του Παρισιού οξύνθηκαν καθ’ όλον τον Αύγουστο του 1961. Ως αντίδραση, το FLN οργανώνει μια σειρά επιθέσεων που κοστίζει τη ζωή σε 11 Γάλλους αστυνομικούς. Η κλιμάκωση της βίας μεγαλώνει από τις δύο πλευρές και ο Μωρίς Παπόν δηλώνει ότι «για κάθε πλήγμα που δεχθήκαμε», οι αστυνομικοί έχουν εντολή να «δώσουν δέκα πίσω».
Την 5η Οκτωβρίου 1961 καταγράφεται ένα ακόμη πλήγμα με την επιβολή ενός περιορισμού κυκλοφορίας στο Παρίσι για τους "Γάλλους μουσουλμάνους από την Αλγερία" που διατάσσονται να μην εγκαταλείπουν την οικία τους κάθε νύχτα μεταξύ 20:30 και 5:30. Το διατάγμα περιγράφεται ως εξής: "Συνιστάται με τον πλέον κατηγορηματικό τρόπο προς τους Αλγερινούς εργάτες να αποφεύγουν την κυκλοφορία τη νύχτα στους δρόμους του Παρισιού και της μητροπολιτικής περιοχής του Παρισιού, και ιδιαίτερα ανάμεσα στις 20:30 και τις 5:30 το πρωί."
Αλλά το Εθνικό Μέτωπο Απελευθέρωσης Δεν το βλέπει έτσι. Θεωρώντας, δίκαια, αυτή την απαγόρευση ρατσιστική, διακριτική και αυθαίρετη, το FLN καλεί τους Αλγερινούς μετανάστες, άνδρες, γυναίκες και παιδιά, να διαδηλώσουν ειρηνικά στις 17 Οκτωβρίου 1961 το βράδυ, ενάντια στην απαγόρευση κυκλοφορίας που επιβλήθηκε δέκα ημέρες νωρίτερα και για να διεκδικήσουν την ανεξαρτησία της πατρίδας τους.
Οι περισσότεροι από πάνω από 20.000 Αλγερινοί ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμα του FLN για διαδήλωση και αψήφησαν την απαγόρευση κυκλοφορίας. Η διαδήλωση, σιωπηρή και ειρηνική - καθώς το FLN είχε διατάξει τους διαδηλωτές να μηrespond σε προκλήσεις - ξεκίνησε στις 8 το βράδυ. Συγκεντρωμένοι σε δημόσιες πλατείες, οι διαδηλωτές φωνάζουν τα συνθήματά τους: « Όχι στην απαγόρευση κυκλοφορίας! » ; « Διαπραγματευτείτε με την προσωρινή κυβέρνηση της Αλγερινής Δημοκρατίας » ; « Ανεξαρτησία για την Αλγερία! » ; « Ζήτω το Μέτωπο Απελευθέρωσης. »
Αλλά οι εντολές του υπουργείου Εσωτερικών είναι σαφείς: οπωσδήποτε πρέπει να εμποδιστούν τέτοιες συγκεντρώσεις. Ξεκινά λοιπόν μια νύχτα φρικτής αγωνίας, ορόσημο της αλγερινής επανάστασης στη Γαλλία; μια αληθινή σφαγή διαπραχθείσα από τις γαλλικές αρχές ενάντια στους διαδηλωτές Αλγερινούς.
Μια νύχτα, ανάμεσα στους 22 000 διαδηλωτές, 11 538 Αλγερινούς συνελήφθησαν με πλήρη αυθαιρεσία και μεταφέρθηκαν, σε λεωφορεία του Παρισιού που είχαν κινητοποιηθεί ειδικά για την περίσταση, σε διάφορα στρατόπεδα κράτησης στο Παρίσι όπως το Palais des Sports, το Parc des expositions de la Porte de Versailles, το stade Pierre de Coubertin ή ακόμη και το κέντρο ταυτοποίησης της Βινσιέν, όπου βασανίστηκαν, υπέστησαν σκληρά ανάκριση για πολλές ημέρες από τις αστυνομικές δυνάμεις. Κάποιοι από αυτούς θα χάσουν τη ζωή τους.
Αμέσως μόλις βγαίνουν από τις εισόδους του μετρό, τα χτυπήματα και οι ύβρεις πέφτουν πάνω στους μετανάστες με εξαιρετική βία· το κυνήγι με βάση την εμφάνιση έχει ξεκινήσει, το ρατσιστικό κυνήγι διαρκεί ολόκληρη τη νύχτα. Στους δρόμους, στους σταθμούς του μετρό, οι αστυνομικές δυνάμεις επιτίθενται και σκοτώνουν εσκεμμένα δεκάδες διαδηλωτές και ρίχνουν τα σώματά τους στον Σηκουάνα.
Την αυγή της 18ης Οκτωβρίου 1961 οι εφημερίδες κάνουν λόγο για μόλις 2–3 θανάτους σύμφωνα με την αστυνομία και μεταξύ 44 και 64 τραυματίες. Αργότερα μαθαίνουμε ότι πολλοί δημοσιογράφοι και φωτογράφοι που βρισκόντουσαν στο σημείο της διαδήλωσης το βράδυ, είχαν σωπάσει από την προκαταρκτική αστυνομική ενόχληση· μόνο τα Libération και L'Humanité τόλμησαν να καταγγείλουν τη σφαγή. Όμως στις επόμενες ημέρες, Δεκάδες πτώματα ανάσυρθηκαν από τον Σηκουάνα, να επιπλέουν εκεί. Οι ιστορικοί εκτιμούν ότι κατά την ίδια νύχτα έχασαν τη ζωή τους από 30 έως 200 Αλγερινοί.
Παρά την οργή πολλών βουλευτών, όπως ο Γκαστών Ντεφερέ και ο Ευγένιος Κλαυδιού-Πετί, που ζητούν επειγόντως τη σύσταση εξερευνητικής επιτροπής, ο Μωρίς Παπόν επαναλαμβάνει τη στήριξή του προς την γαλλική αστυνομία, δηλώνοντας ότι έκαναν το καθήκον τους.
Και για πολύ καιρό, η Γαλλία παρέμενε σιωπηρή μπροστά σε ένα γεγονός σπάνιας βίας, το οποίο οι Βρετανοί ιστορικοί Τζιμ Χάουζ και Νιλ ΜακΜάστερ το θεωρούν ως την πλέον βίαιη κρατική καταστολή που εφαρμόστηκε ποτέ σε διαδήλωση στους δρόμους της δυτικής Ευρώπης.
Θα χρειαστεί να περιμένουμε μέχρι το 2001 για να τοποθετηθεί μια τιμητική πλάκα στην οποία αναγράφεται «Για τη μνήμη των πολλών Αλγερινών που σκοτώθηκαν κατά την αιματηρή καταστολή της ειρηνικής διαδήλωσης της 17ης Οκτωβρίου 1961» από τον τότε δήμαρχο, Μπερτράν Ντελανό, στην γέφυρα Σαιν-Μισέλ, λίγα βήματα από τη Γενική Αστυνομική Διεύθυνση, απ’ όπου ρίχνονταν στον ποταμό Σηκουάνα τόσοι Αλγερινοί.
Το 2012, ο πρόεδρος της Δημοκρατίας, Φρανσουά Ολάντ, θα αναγνωρίσει για πρώτη φορά τη συμμετοχή της Γαλλίας σε αυτήν τη σφαγή, δηλώνοντας αφαιρετικά: "Την 17η Οκτωβρίου 1961, Αλγερινοί που διαδήλωναν υπέρ του δικαιώματος στην ανεξαρτησία δολοφονήθηκαν υπό μία φονική καταστολή. Η Δημοκρατία αναγνωρίζει με σαφήνεια αυτά τα γεγονότα. 51 χρόνια μετά αυτήν τη τραγωδία, αποτίω φόρο τιμής στη μνήμη των θυμάτων."
17 Οκτωβρίου 1961: Ο Πόλεμος της Αλγερίας στο κέντρο του Παρισιού
Την 17η Οκτωβρίου 1961 στο Παρίσι: μια Αλγερινή διαδήλωση, μια αποικιοκρατική σφαγή
Ημερομηνίες και χρονοδιαγράμματα
Στις 17 Οκτώβριος 2026
Θέση
Στάδιο Pierre de Coubertin
82 avenue Georges Lafont
75116 Paris 16
Σχεδιαστής διαδρομής
Προσιτότητα
Περισσότερες πληροφορίες
Εικονογραφία: Επικεφαλίδα: Jean Texier/Mémoires d'Humanité - Archives départementales de la Seine-Saint-Denis Φωτογραφία αριθ. 2: Διαδήλωση Αλγερινών εργατών. Παρίσι, 17 Οκτωβρίου 1961 © Roger-Viollet Φωτογραφία αριθ. 3: 17 Οκτωβρίου 1961. Métro Concorde © Elie Kagan/Bibliothèque de documentation internationale contemporaine Φωτογραφία αρ. 4: Αλγερινοί διαδηλωτές που συνελήφθησαν στο Puteaux, 17 Οκτωβρίου 1961 - ©AFP Φωτογραφία αρ. 5: Πρωτοσέλιδο της Le Figaro, 18 Οκτωβρίου 1961 Φωτογραφία αρ. 6: Πλακέτα στη μνήμη των Αλγερινών που σκοτώθηκαν, FSouici
