Ημερολόγιο της 18ης Οκτωβρίου στο Παρίσι: Η Υπόθεση των Αφισών

Τη νύχτα της 18ης Οκτωβρίου 1534, αφίσες που επικρίνουν σφοδρά τη θεία λειτουργία της καθολικής Εκκλησίας αναρτώνται στους δρόμους του Παρισιού από Προτεστάντες. Η Υπόθεση των Αφισών σηματοδοτεί μια στροφή στις συγκρούσεις μεταξύ καθολικών και προτεσταντών και σηματοδοτεί το τέλος της συμφιλίωσης του Φρασουά Α’ με τους μεταρρυθμιστές.

Τη νύχτα μεταξύ 17 και 18 Οκτωβρίου 1534, φυλλάδια Ουγενόντων που επικρίνουν σφόδρα τη καθολική λειτουργία αναρτήθηκαν σε πολλές πόλεις της Γαλλίας, συμπεριλαμβανομένου του Παρισιού. Η Υπόθεση των Φυλλάδων σηματοδοτεί την έναρξη των διώξεων κατά των Προτεσταντών επί της βασιλείας του Φρανσουά Α΄ και προοιωνίζει τις πολλές θρησκευτικές διαμάχες που θα ακολουθήσουν.

Από την αρχή της βασιλείας του, στις 25 Ιανουαρίου 1515, ο βασιλιάς Φραγκίσκος Α' δίνει ελάχιστη σημασία στις εσωτερικές φιλονικίες καθολικών και προτεσταντών που ταράζουν τη χώρα και φαίνεται ουδέτερος απέναντι στη Μεταρρύθμιση, η οποία σηματοδοτεί τον διαχωρισμό ανάμεσα στην καθολική ρωμαιοκαθολική Εκκλησία και τις Προτεσταντικές Εκκλησίες, επιδεικνύοντας μια κάποια ανοιχτότητα και μη διστάζοντας να συνάψει συμμαχίες με τους προτεστάντες της Γερμανίας και της Ελβετίας.

Ξεκινώντας τον 16ο αιώνα, η Προτεσταντική Μεταρρύθμιση επιτίθεται αρχικά μόνο στα ήθη του κλήρου· και στην αυλή της Μαργιέρ ντε Ναβαρέ, αδελφής του βασιλιά, αυτές οι νέες ιδέες βρίσκουν απήχηση χωρίς να ανησυχεί ο βασιλιάς, ο οποίος μάλιστα προστατεύει από το κλήρο τους πρώτους Προτεστάντες της Γαλλίας. Όμως μεταξύ 1527 και 1534 οι απόψεις των Ουγενότων παίρνουν άλλη τροπή.

Τη νύχτα της Πέμπτης 18 Οκτωβρίου 1534, δημόσιοι χώροι σε Παρίσι και σε αρκετές επαρχιακές πόλεις, όπως η Ρουέν και η Τουρ, καλύπτονται κρυφά από Γάλλους Προτεστάντες με αφίσεις- τότε ονομαζόμενες placards- με αντικαθολικό προσανατολισμό, ορατές σε όλους. Μία αφίσα κολλάται μάλιστα στην πόρτα της κρεβατοκάμαρας του βασιλιά στο château de Blois, ενώ τα ανάκτορα της αυλής στην Orléans και την Amboise είναι, κι αυτά, γεμάτα αφίσες.

Κριτικά με σφοδρότητα τη καθολική Λειτουργία, οι συγγραφείς αυτών των φυλλάδων αρνούνται με πάθος τη διδασκαλία της μεταστροφής (μεταστροφή) κατά τη Θεία Ευχαριστία, ήτοι τη μετατροπή του άρτου και του οίνου σε αίμα και σώμα του Ιησού κατά τη θεία λειτουργία, ένας από τους πυλώνες της Καθολικής Θρησκείας. Οι αφίσες φέρνουν τον τίτλο: «Αληθή άρθρα για τις φρικτές, μεγάλες και ανυπόφορες καταχρήσεις της παπικής Λειτουργίας, εφεύρεται άμεσα κατά της Αγίας Δείπνης του Κυρίου μας, μόνου μεσίτη και σωτήρα Ιησού Χριστού.»

Πιστώνοντας στους τελετές της θείας λειτουργίας ότι πρόκειται για μαγεία και κατηγορώντας τον πάπα, τους επισκόπους, τους ιερείς και τους μοναχούς για ψέμα και βλασφημία, οι αφίσες είναι δημιούργημα του Αντουάν Μαρκουρ, Γάλλου ποιμένα με προτεσταντική έμπνευση, εξόριστου στη Νεουσέλ στην Ελβετία, όπου τις εξώφυσε και τις τύπωσε. Η Υπόθεση των Αφισών σηματοδοτεί την πρώτη έκφανση των εχθροτήτων ανάμεσα σε καθολικούς και Προτεστάντες στη Γαλλία.

Για τον Φρανσουά Α’, αυτό το αντιπαπιστικό πλήγμα που πλήττει την εκκλησιαστική οργάνωση και τη μοναρχία με θεϊκό δικαίωμα σηματοδοτεί τη τελική ρήξη με την πολιτική συνεννόησης απέναντι στους Προτεστάντες και στους οπαδούς της Μεταρρύθμισης. Η αντίδραση του βασιλιά προς αυτό το έγκλημα ύβρεως προς το στέμμα που απειλεί την εξουσία του είναι γρήγορη και βίαιη: καθώς επιθυμεί να διαφυλάξει το βασίλειο από την αίρεση, ξεκινά μια ριζική καταστολή κατά τους «μη προσηλωμένους στη πίστη», μη αρνώντας να έχει δημόσια ομολογήσει την καθολική του πίστη.

Πολλοί Ουγενότοι, που θεωρούνταν ύποπτοι ότι εξέδωσαν τα φυλλάδια, συλλαμβάνονται, φυλακίζονται, δικάζονται και εκτελούνται για ορισμένους, ενώ άλλοι φεύγουν γρήγορα από το Παρίσι και τη Γαλλία, ενώ ο βασιλιάς υπόσχεται 200 écus σε όποιον αποκαλύψει τους συντάκτες των φυλλαδίων. Μεταξύ δύο και τριών εκατοντάδων συλλαμβάνονται, και πολλοί καίγονται ζωντανοί, ανάμεσά τους ο Αντουάν Όζερό, κατηγορούμενος ότι τύπωσε τα φυλλάδια, ή ο Ετιέν ντε λα Φορζ, φίλος του νομικού και μεταρρυθμιστή Ιωάννη Καλβίνο — ο τελευταίος εξαναγκάστηκε να εξοριστεί στη Βασιλεία για να αποφύγει τις αντίποινες.

Πολλοί άνθρωποι από τον κύκλο γύρω από τον βασιλιά και ιδίως η αδελφή του, Μαργιέρ ντε Ναβάρ, που προσήλωνε στις ιδέες των μεταρρυθμιστών και ήταν προστάτιδα του Ιωάννη Καλβίν, θεωρούνται ύποπτοι. Η καταστολή συνεχίζεται τον Ιανουάριο του 1535 με τη δημιουργία, κατόπιν αιτήματος του Φρανουά Α’, μιας ειδικής επιτροπής, η αίθουσα φλόγας, με αποστολή να απαγορεύσει τα βιβλία επαναστατικής φύσης, ενώ ένα διάταγμα απαγορεύει την τυπογραφία και κλείνει τα βιβλιοπωλεία, σηματοδοτώντας το πρώτο κρούσμα λογοκρισίας από την εφεύρεση της τυπογραφίας. Την 21η Ιανουαρίου 1535, μια μεγάλη δημόσια εξιλαστήρια πομπή, οργανωμένη στους δρόμους του Παρισιού από την Καθολική Εκκλησία και με τη συμμετοχή του μονάρχη, ολοκληρώνεται με τη θανάτωση επί της πυράς έξι αιρετικών.

Των επόμενων εικοσιπέντε χρόνων θα διαπραχθούν πολυάριθμα κρούσματα βίας σε βάρος των Προτεσταντών, παρότι ο θάνατος του Φραγκίσκου Α΄ στις 31 Μαρτίου 1547 προσφέρει μια μικρή ανάπαυλα απέναντι στη μισαλλοδοξία. Ωστόσο από το 1562, η Γαλλία εισέρχεται στην αιματηρή περίοδος των θρησκευτικών πολέμων.

Για περαιτέρω ανάγνωση:

Το ξέρατε; Γιατί η Place de Grève ονομαζόταν κάποτε Place de l'Hôtel de Ville;
Η σημερινή Place de l'Hôtel-de-Ville στο Παρίσι, γνωστή από παλιά ως Place de Grève, έχει γνωρίσει πολλές χρήσεις: ως εμπορικό λιμάνι, ως τόπος δημόσιας εκτέλεσης και στη συνέχεια ως κέντρο της δημοτικής εξουσίας από το 1357. Ανακαλύψτε την ιστορία της! [Διαβάστε περισσότερα]