We duwden de deuren van het Musée Carnavalet in het 3e arrondissement van Parijs open om een uitzonderlijke tentoonstelling over Parijzenaars tussen de oorlogen te ontdekken. Les gens de Paris, 1926-1936 maakt gebruik van de eerste nominale volkstellingen van de hoofdstad om een opvallend portret te schetsen van de stad op haar demografische hoogtepunt. De tentoonstelling loopt van 8 oktober 2025 tot 8 februari 2026 binnen de historische muren van het oudste museum van Parijs, en we zullen een heel andere ervaring opdoen.
Zodra je binnenkomt, word je ondergedompeld in een Parijs dat je dacht te kennen. Parijs, 1921. Het bevolkingsaantal van de hoofdstad bereikte een historisch hoogtepunt van 2,89 miljoen, een cijfer dat sindsdien nooit meer is geëvenaard. In de jaren die volgden, tussen 1926 en 1936, stelde de Lichtstad voor het eerst in haar geschiedenis nominale lijsten van haar inwoners op tijdens de vijfjaarlijkse volkstellingen. Deze documenten, die bewaard worden in de Archives de Paris, zijn een bron van onschatbare waarde om te begrijpen wie de Parijzenaars honderd jaar geleden echt waren.
Een rondgang door de tentoonstelling onthult dat Parijs, in tegenstelling tot andere Franse gemeenten die al dergelijke lijsten hadden opgesteld, tot 1926 nooit een volkstelling op naam had uitgevoerd. De drie volkstellingen van 1926, 1931 en 1936 waren dan ook ongekend. Elk handgeschreven blad vermeldde de inwoners gebouw voor gebouw, familie voor familie, met hun achternaam, voornaam, geboortedatum en -plaats, nationaliteit en beroep. Bijna 9 miljoen mensen staan in deze registers, die een hoofdstad onthullen die diepgaande veranderingen onderging. We staan lang stil bij deze vergeelde pagina's, waar hele levens worden samengevat in een paar regels inkt.
Het Musée Carnavalet-Histoire de Paris heeft deze nog niet eerder gepubliceerde archieven onderzocht om een frisse blik te werpen op het Parijs van het interbellum. Trouw aan zijn missie sinds 1880 vertelt het museum het verhaal van de hoofdstad en haar inwoners met een zowel documentaire als sentimentele benadering. Deze nieuwe tentoonstelling past perfect in de traditie van het Musée Carnavalet, dat al meer dan 140 jaar herinneringen aan Parijs verzamelt en bewaart. En de gok heeft geloond: we raken geboeid, ontroerd zelfs, door deze anonieme lotsbestemmingen die voor onze ogen tot leven komen.
Tijdens ons bezoek ontdekten we een kosmopolitische stad waar arbeiders uit de provincie, immigranten van over de hele wereld, kunstenaars op zoek naar vrijheid en autochtone Parijse families elkaar ontmoeten. We ontmoetten beroemde persoonlijkheden zoals Édith Piaf, Fernandel, Charles Aznavour en La Goulue, maar het waren de anonieme mensen die ons raakten. Een taxichauffeur in het 18e arrondissement, een stenotypist in de Opéra, een metaalbewerker in Belleville... Elk individueel verhaal maakt deel uit van de collectieve geschiedenis van de hoofdstad.
Aan de hand van historische foto's, ansichtkaarten, alledaagse voorwerpen en computergrafieken schetst de tentoonstelling een portret in vier fasen: geboorteplaatsen en nationaliteiten, beroepen, gezinssituaties en verdeling in elk arrondissement en gebouw. De tentoonstelling laat zien hoe het Parijse leven was gestructureerd, van de chique wijken in het westen tot de arbeiderswijken in het oosten, van de ambachtelijke werkplaatsen in de Marais tot cafés-restaurants zoals het café dat vereeuwigd is op een ansichtkaart, Au Réveil Matin, aan de Jean-Jaurèslaan in het 19e arrondissement. Deze afbeelding van een populair café uit de jaren 1930 is bijzonder fascinerend.
Wat opvalt is hoezeer de behandelde thema's resoneren met onze eigen tijd: migratie, kinderrechten, gezinsbeleid, vrijheid van liefde, sociale wetten, stadsplanning, de geschiedenis van werk en werkloosheid. Dit was de periode van de Roaring Twenties, maar ook van de economische crises en sociale spanningen die aan de Tweede Wereldoorlog voorafgingen. We realiseren ons dat onze huidige zorgen helemaal niet zo nieuw zijn.
De tentoonstelling is gebaseerd op het digitaliseringsproject van de Parijse volkstelling (POPP), uitgevoerd door onderzoekers van het CNRS en INED. Dit technische hoogstandje heeft miljoenen handgeschreven pagina's omgezet in een database die kan worden geëxploiteerd met behulp van kunstmatige intelligentie. Een geweldige kans voor genealogen, die nu in een paar klikken hun Parijse voorouders kunnen vinden op de website van de Archives de Paris.
De tentoonstelling is uitzonderlijk goed samengesteld door Valérie Guillaume, directeur van het Musée Carnavalet, Hélène Ducaté, hoofd van de wetenschappelijke missie, en Sandra Brée, onderzoeksassistent bij het CNRS, gastcurator. Je voelt hun passie in elke scenografische keuze, in elk tentoongesteld document. Het werk van Sandra Brée over de demografische studie van de Parijse bevolking tijdens deze cruciale periode werpt een licht op de hele tentoonstelling.
Neem de tijd om door de zalen van het Musée Carnavalet te dwalen, een architectonisch juweeltje in de wijk Marais. Het museum is gehuisvest in twee renaissance herenhuizen die met elkaar verbonden zijn door een galerij. Het werd in 1880 opgericht op initiatief van Baron Haussmann, die Parijs in die tijd aan het transformeren was. Het Hôtel Carnavalet zelf, gebouwd tussen 1548 en 1560 voor Jacques des Ligneris, voorzitter van het Parlement van Parijs, is een van de zeldzame voorbeelden van renaissancearchitectuur in Parijs. Van 1677 tot 1696 woonde hier de beroemde brievenschrijfster Madame de Sévigné. Het is makkelijk voor te stellen dat ze haar beroemde brieven schreef binnen deze muren vol geschiedenis.
Met bijna 625.000 werken in de collecties is het Musée Carnavalet een van de belangrijkste musea van Frankrijk. Naast de tijdelijke tentoonstelling zullen we van ons bezoek profiteren om een aantal schatten te bewonderen: de slaapkamer van Marcel Proust, die precies zo is gereconstrueerd als hij was, het Art Nouveau-decor van de juwelierszaak Fouquet, getekend door Alphonse Mucha, en het beroemde uithangbord van het cabaret Le Chat Noir. Na vier jaar renovatie, die in 2021 klaar moet zijn, biedt het museum een vernieuwd parcours en gemoderniseerde ruimtes, met behoud van de ziel van de plek. Het resultaat is verbluffend.
Het Musée Carnavalet is niet tevreden met deze tentoonstelling. Het evenement gaat gepaard met een rijk cultureel programma, met 's avonds evenementen in de Orangerie, bereikbaar vanaf 14 rue Payenne. Op het programma: levensomstandigheden in Parijs op 23 oktober 2025, levensverhalen en trajecten op 14 november, kunstmatige intelligentie ten dienste van de geschiedenis op 27 november, Parijse jeugd op 4 december, Parijse identiteiten op 11 december en de gezichten van Parijs op 15 januari 2026. Er worden ook elke zaterdag om 10 uur rondleidingen georganiseerd met culturele experts van het museum. Een gelegenheid om dieper in te gaan op bepaalde aspecten van de tentoonstelling.
Bij het weggaan hebben we het gevoel dat deze tentoonstelling ons uitnodigt om onszelf beter te leren kennen, individueel en collectief. Het herinnert ons eraan dat Parijs altijd een gastvrije, gemengde en diverse stad is geweest. Dat de Parijzenaars van honderd jaar geleden niet zoveel van ons verschilden. Hun zorgen, hoop en moeilijkheden komen overeen met die van ons. In dit mozaïek van herontdekte levens hebben we de indruk een stukje van onze eigen familiegeschiedenis te herontdekken en de oorsprong van de hoofdstad waar we elke dag doorheen lopen beter te begrijpen.
Waarom zou je gaan? Deze tentoonstelling is bedoeld voor iedereen met een passie voor de geschiedenis van Parijs, maar dat niet alleen. Genealogieliefhebbers vinden hier een schat aan informatie en kunnen hun bezoek uitbreiden door hun voorouders te onderzoeken op de website van de Archives de Paris. Geïnteresseerden in stadsplanning en architectuur kunnen ontdekken hoe de stad was georganiseerd, wijk voor wijk, gebouw voor gebouw. Degenen met een passie voor sociologie zullen de demografische gegevens, gepresenteerd op een duidelijke en visuele manier, waarderen.
Het is ook een geweldige plek om het hele gezin mee naartoe te nemen om meer te leren over de geschiedenis van hun stad, of om een cultureel moment te delen met vrienden in een uitzonderlijke omgeving. De tentoonstelling is toegankelijk voor iedereen, zelfs voor degenen die niet per se bekend zijn met de Parijse geschiedenis. De rondleiding is ontworpen om leerzaam te zijn zonder saai te zijn, en ontroerend zonder in pathos te vervallen. Je krijgt zin om meer te weten te komen over je eigen wortels en over een hoofdstad die zichzelf steeds opnieuw uitvindt en toch trouw blijft aan haar ziel.
Het Musée Carnavalet ligt aan 23 rue de Sévigné in het 3e arrondissement, op een steenworp afstand van de Place des Vosges en midden in de historische wijk Marais. Het museum is bereikbaar met de metro vanaf de stations Saint-Paul (lijn 1) of Chemin Vert (lijn 8) en is geopend van dinsdag tot zondag van 10.00 tot 17.45 uur. De kassa sluit om 17.15 uur. Houd er rekening mee dat het museum op maandag en bepaalde feestdagen gesloten is.
Toegang tot de tentoonstelling Les Gens de Paris, 1926-1936 is €15 voor de volle prijs en €13 voor concessies, met kortingen en gratis toegang beschikbaar op de website van de Parijse musea. Tip: gratis toegang tot de permanente collecties, dus je kunt je bezoek uitbreiden zonder teveel geld uit te geven.
Het is een geweldige ontdekking voor iedereen die een passie heeft voor stadsgeschiedenis, genealogie of gewoon wil begrijpen hoe onze voorouders leefden in een hoofdstad op haar hoogtepunt. Opnieuw bevestigt het Musée Carnavalet zijn essentiële rol als bewaker van het Parijse geheugen en als doorgeefluik van geschiedenis tussen generaties. Je krijgt zin om terug te gaan en in deze archieven te duiken, misschien om sporen van onze eigen Parijse voorouders te vinden.
Datums en tijdschema's
Van 8 oktober 2025 Bij 8 februari 2026
Plaats
Carnavalet Museum
23 Rue de Sévigné
75003 Paris 3
prijzen
€13 - €15
Officiële site
www.carnavalet.paris.fr
