De expositie Paris à l'arraché opent de deuren in het Musée Carnavalet in het 3e arrondissement van Parijs, van 14 oktober 2026 tot 14 februari 2027. Ze viert de honderdste verjaardag van Jacques Villeglé (1926-2022), deze kunstenaar die gescheurde affiches van de muren van de hoofdstad afscheurde om ze in het museum op te hangen. Wij gingen op ontdekkingstocht en vertellen u er alles over.
Aragon zei dat wie zijn hart eruit rukte, daar Parijs zou vinden. Bij Villeglé zijn het de muren die losgerukt worden, en het is Parijs die daaronder tevoorschijn komt. De tocht verloopt als een film met een subjectieve cameravoering: je volgt het tempo van de kunstenaar, wijk na wijk, door zeventig jaar stedelijke transformatie.
Van de Morris-kolommen in het naoorlogse Parijs tot de stickers van nu, treffen we scheurende bioscoopposters aan, politieke slogans in flarden, archieven die nooit getoond zijn en zelfs een oude bord "Verboden afficheren". Een knipoog die een glimlach ontlokt, gezien het onderwerp.
Geboren in Quimper in 1926, zet Jacques Mahé de La Villeglé zich in 1950 in Parijs neer. Gedurende bijna zeventig jaar maakt hij van de hoofdstad zijn openluchtatelier. Daar realiseerde hij ongeveer 4 500 afnames, en verzamelde hij wat hij « de huid van de muren » noemde.
Zijn methode is eenvoudig en bijzonder. Hij gaat uit van een hekwerk dat bedekt is met overlappende affiches, soms door voorbijgangers verscheurd of door de regen beschadigd. Vervolgens haalt hij ze los en maroufleert hij ze op doek. Elke oeuvre draagt als titel de straatnaam en de datum van de vondst. De echte makers, zegt hij, zijn de voorbijgangers: hij groepeert zijn creaties dan ook onder de noemer Lacéré anoniem.
Zijn dochter Valérie Villeglé herinnert zich dat hij lange tijd bij de prefectuur werkte en daarna bij de Stad Parijs. Een beroep dat hem elke dag de straten laat doorkruisen. Ze wijst er ook op dat deze tentoonstelling de eerste gelegenheid is om de archieven uit het fonds Villeglé te ontsluiten: notitieboeken, onderzoeksdocumenten, ongepubliceerde stukken. Men betreedt evenzeer het atelier als de straat. Verschillende leningen voltooien het geheel, waaronder een fraaie doek afkomstig uit het Mucem in Marseille, die op 1 mei werd aangetroffen op de Rue de la Fontaine-au-Roi.
De tour begint in het grijze Parijs van de naoorlogse tijd. De gevels zijn nog niet opgefrist, en op die donkere muren knalt het affiches in kleur. De stad geldt dan als een uitzondering in Europa: terwijl de radio elders de overhand krijgt, blijft Parijs trouw aan het plakwerk op scheidingswanden die sinds de achttiende eeuw al behangen zijn.
Daarna volgen we de wandelingen van de kunstenaar door zijn favoriete wijken: Montparnasse, waar hij in 1949 samen met zijn vriend Raymond Hains zijn eerste affiche ophaalt bij La Coupole, vervolgens Porte Maillot, Saint-Germain-des-Prés, Le Marais en les Halles. De doeken gaan in dialoog met foto’s van Brassaï, Robert Doisneau of Sabine Weiss, fragmenten uit films en geluidsarchieven.
Halverwege is er een welgekomen pauze die ons onderdompelt in de muziek van Pierre Henry. Rondom Villeglé staan zijn reisgenoten van vroeger en van nu er allemaal bij, waardoor het geheel een echte verhalende adem krijgt.
Het is een van de meest boeiende passages. Verkiezingen, de Algerijnse oorlog, referenda over de V-republiek: de muren dienen als krant, en Villeglé scheurt er pagina's uit. Hij houdt zich afzijdig van elke ideologie, maar zijn extracties vormen een chroniek van de politieke schommelingen in het land.
Wist u dat? In mei 68 verzamelden de BnF posters tegelijk met Villeglé. Je moest snel zijn en er ’s ochtends vroeg bij zijn, vóór de schoonmaakploegen. De kunstenaar zegt zelf dat hij maar een twaalftal keren op tijd kwam. Onder meer La Chienlit, dát is hij, werd in juni 1968 op Rue des Francs-Bourgeois weggeplukt.
In de jaren zeventig lagen de bouwplaatsen van Beaubourg en de Halles bezaaid met palissades. Villeglé bevond zich midden in de volksrevoltes die op die enorme vlakken aan het publiek werden getoond. Daarna veranderde de stad: panelen achter glas, afhaal- en verwijderingsteams, een schoonmaakbeleid. Parijs werd schoon, en daarmee was het praatgrage muurwerk en de makers ervan voorbij. De kunstenaar trok vervolgens naar de banlieue en naar elders in het land om te verzamelen.
Om de kunstenaar te situeren, kijken we terug naar 1960. Het jaar waarin hij de oprichtingsverklaring van het Nieuwe Realisme ondertekent, naast Yves Klein, Arman en Raymond Hains, onder leiding van de criticus Pierre Restany. Samen met Hains en François Dufrêne vormt hij de kern van de “affichistes”, de plastici die gescheurd papier als materiaal inzetten.
Zijn aanpak bouwt voort op die van de negentiende‑eeuwse flaneurs, de surrealisten en Brassaï, die al graffiti in steen vastlegden. Het laatste deel verwijst ook naar deze kunstenaars en denkers uit de jaren vijftig en zestig, die de stad beschouwden als speelveld, en gaat daarna over op straatkunst. De leerstoel Street ART(s) van de École normale supérieure, gewijd aan de studie van deze praktijken, maakt bovendien deel uit van de wetenschappelijke commissie.
Is hij dan meteen een pionier van het street art? Daar lachte hij om. Hij zei juist het tegenovergestelde te doen: streetart-artiesten voegen iets toe aan de straat, hij bracht zijn hele leven door met er juist weer uit te verwijderen. Maar omdat ze allemaal buiten werkten, klikten ze goed. Zo werkt hij samen met het duo Lek & Sowat, dat hem in 2013 uitnodigt in het Palais de Tokyo om de laatste toets te zetten op een krijtperformance.
Als de affiche zwijgt, neemt de sticker het stokje over. Vanaf de jaren 2000 is hij erg prominent, en aan het eind van de rondleiding ruikt hij naar de sjablonen van Miss.Tic. De straat heeft nog lang niet uitgesproken.
Het museum heet u welkom van dinsdag tot en met zondag van 10:00 tot 18:00, aan de rue de Sévigné, op een steenworp van de Place des Vosges en van het Picasso-museum. U komt er met de metro via Saint-Paul (lijn 1) of Chemin Vert (lijn 8). Toegang tot de tentoonstelling kost 15 €, 13 € met korting en is gratis voor kinderen onder de 18 jaar. Een tijdslotsreservatie voor een ticket wordt aangeraden via de billetterie de Paris Musées. De vaste collecties daarentegen zijn vrij toegankelijk: ideaal om uw wandeling te verlengen naar het oudste museum gewijd aan de geschiedenis van de hoofdstad.
Rondleidingen vinden elke zaterdag om 10.00 uur plaats. Sommige zaterdagen om 14.30 uur is er een actieve, vereenvoudigde rondleiding gericht op mensen met een handicap, gezinnen en wie Frans leert, gebaseerd op teksten die makkelijk leesbaar en begrijpelijk zijn (FALC). Alle informatie vindt u op de officiële site van het museum, en de catalogus verschijnt bij Paris Musées.
Tijdens de hele looptijd van de tentoonstelling verwelkomt de Oranjerie van het museum een reeks evenementen gewijd aan de straten van Parijs:
Deze expositie richt zich eerst op liefhebbers van de geschiedenis van Parijs, nieuwsgierig om de stad van de jaren vijftig tot 2020 opnieuw te beleven via haar muren. Hoewel de expo niet immens is, biedt het parcours een boeiende, documentrijke route en vraagt het wat tijd om ervan te genieten. Reken op minstens anderhalf uur.
Kleine waarschuwing voor liefhebbers van street art: het is inderdaad stedelijke kunst, maar vooral een stukje geschiedenis. Verwacht geen expo met kleurrijke graffiti of XXL-muralen. Hier tekent zich eerder de genealogie van deze praktijk af, en dat maakt het tot een mooie ontdekking om te doen.
Voor wie spraybussen en sjablonen wil zien, is de Expo des 150 et StreetArt Denfert gratis te bezoeken in het 14e arrondissement tot en met 25 oktober 2026, na inschrijving. En voor een frisse neus in de buitenlucht neemt onze gids Waar street art in Parijs te zien? je mee langs de muren van de hoofdstad. Verder kun je ook terecht in onze selectie van street art-exposities in Parijs en Île-de-France.
Deze pagina kan elementen bevatten die met AI zijn ondersteund, meer informatie hier.
Datums en tijdschema's
Van 14 oktober 2026 Bij 14 februari 2027
Plaats
Carnavalet Museum
23 Rue de Sévigné
75003 Paris 3
Routeplanner
Toegankelijkheid
Officiële site
www.carnavalet.paris.fr
