Om 16.00 uur Chris Marker draait op Orly luchthaven de laatste scènes van zijn enigmatische voorspellende film La Jetée, op 3 oktober 1962. Het regent in de terminal. De informatie kwam bij ons binnen via het aantekenboek van Pierre Joffroy, schrijver, journalist en af en toe acteur in de film, die deze afspraak met bijna markeriaanse beknoptheid noteert: « In Orly om 4 uur ’s middags. Laatste scènes van Chris’ voorspellings-“film”. Het regent. »
De opnames begonnen enkele dagen eerder. Op 23 september ontmoet Joffroy al Marker, Hélène Châtelain en andere deelnemers voor voorbereidende fotografie voordat hij naar Orly vertrekt. Op 29 september vermeldt zijn dagboek dat de film drie dagen eerder begon. Deze enkele aantekeningen vormen tegenwoordig zeldzame, duidelijke mijlpalen in de totstandkoming van een werk waarvan Chris Marker, een cineast die berucht discreet is, de backstage nauwelijks publiekelijk documenteerde.
La Jetée vertelt het verhaal van een man die vastzit in een jeugdherinnering: een vrouwengezicht dat ooit op het terras van de Orly-luchthaven werd gezien en de verwarde aanblik van een man die in elkaar zakt. Na een Derde Wereldoorlog die het oppervlak van Parijs onbewoonbaar maakte, gebruiken ondergronds schuilende overlevenden hem als proefpersoon. Zijn buitengewoon sterke geheugen moet wetenschappers in staat stellen hem mentaal naar het verleden, en vervolgens naar de toekomst te zenden, op zoek naar middelen om het heden te redden.
De aérogare d'Orly bevindt zich dan in het bruisende hart van de commerciële luchtvaart. In februari 1961 geopend, belichamen haar nieuwe constructies van glas, staal en aluminium de Frankrijk van de Drie Glorie Jaren, gefascineerd door de Caravelle, de Boeing 707 en de Douglas DC-8. De luchthaven zelf wordt een plek om te flaneren: in iets meer dan een jaar tijd bezoeken maar liefst 3,4 miljoen mensen de terrassen om te lunchen... of gewoon om de opstijgende vliegtuigen te zien stijgen!
Orly heeft zelfs twee lange steigers, aan de oost- en westkant van het centrale gebouw, die reizigers naar de vliegtuigen leiden en beschikken over openbare terrassen. Voor Chris Marker wordt deze plek waar men vliegtuigen ziet vertrekken naar een ontoegankelijke andere wereld bijna vanzelf een geheugenruimte, een plek van wachten en een reis door de tijd.
La Jetée, die ongeveer 28 minuten duurt, bestaat bijna uitsluitend uit stilstaande zwart-witte foto's, gemonteerd door Jean Ravel en begeleid door de stem van Jean Négroni. Chris Marker presenteert het als een "foto-roman". Een enkele, heel korte scène doorbreekt deze immobiliteit: Hélène Châtelain, liggend in bed, opent haar ogen en kijkt in de camera. Na minuten lang stilstaande beelden volstaat enkele seconden beweging om de bijna fysieke indruk te wekken dat de fotografie tot leven komt.
Pierre Joffroy leent ook aan de film zijn vreemde binoculaire brillen, een onmiddellijk herkenbaar accessoire, evenals een hangmat die werd gebruikt bij de experimenten die aan de hoofdfiguur werden opgelegd, objecten die sindsdien tot de collecties van de Cinémathèque française behoren.
Achter de science-fiction schuilt vooral een reflectie op de manier waarop beelden onze herinneringen vormen. Chris Marker voert hier een duidelijke dialoog met Vertigo van Alfred Hitchcock, uitgebracht vier jaar eerder. In een scène in het Nationaal Natuurhistorisch Museum kijken de personages onder meer naar een doorsnede van een sequoia waarvan de jaarringen de tijdsverloop visualiseren, expliciet gereproduceerd uit een scène uit Vertigo.
De film werd voltooid in 1962 en ontvangt in 1963 de Prix Jean Vigo voor korte film. Zijn invloed reikt verder dan de experimentele cinema : Terry Gilliam grijpt zo rechtstreeks terug op zijn principe van tijdreizen, zijn post-apocalyptische wereld en zijn fatalisme in 12 Monkeys uit 1995.
Verder lezen:
De Cinémathèque française: de tempel voor filmliefhebbers in het hart van de wijk Bercy
Voor Parijzenaars en liefhebbers van de 7e kunst is de Cinémathèque française een onmisbaar bioscoopmonument in Parijs. Het is zowel een bioscoop als een museum gewijd aan de geschiedenis van de film. [Lees verder]
Het Muséum National d'Histoire Naturelle de Paris, met de Jardin des Plantes, is een van de meest emblematische instellingen van de hoofdstad, opgericht in 1793. Het museum is het hele jaar door geopend en biedt een fascinerend inzicht in het rijke natuurlijke erfgoed van de wereld. Van planten en magneten tot fossielen en experimenten, dompel jezelf onder in de fascinerende wereld van de natuur. [Lees verder]
Klaar voor de vlucht? Luchthaven Parijs-Orly presenteert zijn programma naar aanleiding van de Journées du Patrimoine 2026 in Parijs en Île-de-France. Dit zijn de activiteiten die je dit weekend, 19 en 20 september 2026, kunt beleven. [Lees verder]
Deze pagina kan elementen bevatten die met AI zijn ondersteund, meer informatie hier.
Datums en tijdschema's
Op 3 oktober 2026
Plaats
Luchthaven Orly
Aéroport de Paris-Orly
94390 Aeroport d'Orly
Routeplanner
De Cinémathèque française: de tempel voor filmliefhebbers in het hart van de wijk Bercy
Het Parijse Nationaal Natuurhistorisch Museum en zijn te ontdekken schatten - programma
Open Monumentendagen 2026: een theatraal bezoek op de luchthaven Paris-Orly
