Half mens, half paard: deze vreemde bewaker lijkt zo uit de Griekse mythologie te zijn gestapt! Toch heeft hij zijn intrek genomen op de begraafplaats van Montparnasse, in het 14e arrondissement van Parijs. Deze imposante bronzen centaur, gezeten op een graf, trekt de aandacht van voorbijgangers. En niet zonder reden: dit bijzondere grafbeeld waakt over de laatste rustplaats van César Baldaccini (1921-1998), beter bekend als César, die beroemd werd met zijn autocompressies en monumentale beelden. Maar achter dit fantastische wezen schuilt een veel persoonlijker verhaal dan je op het eerste gezicht zou denken…
Tussen de traditionele grafmonumenten valt deze opmerkelijke sculptuur meteen op. Op een sokkel van zwart graniet staat een bronzen centaur, met een paardenlichaam dat overgaat in een menselijk bovenlijf. In de Griekse mythologie zijn centauren hybride wezens, die vaak worden geassocieerd met een wilde, ontembare aard. Deze centaur oogt echter vredig, alsof hij rustig de wacht houdt bij het graf.
Maar het is niet zomaar een wezen! Het gaat om een kleinere versie van de Centaure, een kunstwerk dat César zelf in de jaren tachtig bedacht. Als je zijn gezicht aandachtig bekijkt, ontdek je een opmerkelijk detail: de centaur heeft de gelaatstrekken van zijn maker!
Een manier voor César om voor eeuwig aanwezig te blijven bij zijn eigen graf? Het idee is verleidelijk, temeer omdat dit werk een heel bijzondere plaats innam in zijn carrière.
De geschiedenis van dit beeld begint al lang vóór het overlijden van César in 1998. In de jaren 80 begint de beeldhouwer aan een werk als eerbetoon aan Pablo Picasso, die in 1973 overleed. Om deze meester te eren, die hij bewondert, kiest César ervoor een mythologisch wezen tot leven te brengen.
De keuze voor de centaur is niet zonder betekenis. Picasso had zelf veel belangstelling voor de figuur van de Minotaurus, een wezen met het lichaam van een man en de kop van een stier. Met zijn menselijke torso en paardenlichaam biedt de centaur een andere ontmoeting tussen mens en dier.
Maar César gaat nog verder met de knipoog! Boven zijn eigen gezicht plaatst hij een masker met een afbeelding van Picasso, dat lijkt op een omhooggeschoven vizier. In de hand van het wezen verwijst ook een duif naar de wereld van de Spaanse schilder en zijn beroemde vredessymbool.
Het kunstwerk wordt zo een ontmoeting tussen twee kunstenaars, verenigd in één en hetzelfde personage. Een artistiek eerbetoon dat bijzonder ontroerend wordt wanneer je het ontdekt op het graf van Caesar.
César Baldaccini, geboren in Marseille in 1921, groeide uit tot een van de grote figuren van de Franse beeldhouwkunst van de twintigste eeuw. Als vertegenwoordiger van de stroming van het Nieuwe Realisme, die in 1960 ontstond, maakte hij deel uit van een ware artistieke revolutie. Deze stroming, waartoe onder anderen Arman, Yves Klein en Jean Tinguely behoren, wil alledaagse voorwerpen en materialen rechtstreeks in de kunst integreren.
César zou er zijn specialiteit van maken. Met zijn beroemde Compressions verandert hij auto-carrosserieën en stukken metaal in compacte sculpturen. Met zijn Expansions laat hij het materiaal juist opzwellen en uitpuilen. En dan is er nog zijn monumentale Pouce, een van zijn meest herkenbare handelsmerken. Zegt zijn naam je iets? Hij ontwierp ook de beroemde beeldjes van de César-filmprijzen, die sinds 1976 worden uitgereikt!
Wat minder bekend is, is dat de centaur op de begraafplaats Montparnasse een grote broer heeft!
Een monumentale versie, bijna vijf meter hoog, staat op de place Michel-Debré, in het 6e arrondissement van Parijs, vlak bij het kruispunt Croix-Rouge. Dit indrukwekkende beeld, getiteld De centaur – Hommage aan Picasso, heeft dezelfde symbolische elementen als het beeld dat de wacht houdt bij het graf van Caesar.
Om zijn grafversie te ontdekken, moet u naar de 3e afdeling van de begraafplaats van Montparnasse, die onder meer toegankelijk is via boulevard Edgar-Quinet 3. En als u de blik van dit vreemde wezen kruist, kijk er dan eens wat beter naar. Want achter zijn uiterlijk van mythologische bewaker lijkt uiteindelijk César zelf nog altijd over zijn werk te waken… voor de eeuwigheid!
Deze pagina kan elementen bevatten die met AI zijn ondersteund, meer informatie hier.
