17 Ekim'in Kronolojisi: Cezayirlilerin katliamı, Seine Nehri'ne atılanlar

17 Ekim 1961'de, Cezayir'in bağımsızlığı için Ulusal Kurtuluş Cephesi tarafından organize edilen barışçı bir gösteri kanla bastırıldı. Bir gecede, 30 ile 200 arasında Cezayirli öldürüldü ve Seine Nehri'ne atıldı.

1961'in 17 Ekim Salı gecesi, Paris'te barışçı bir gösteri gece vakti Ulusal Kurtuluş Cephesi tarafından Cezayir'in bağımsızlığı için organize edildi ve dönemin Paris Polisi, Paris Emniyet Müdürü Maurice Papon'ın emriyle çok sert bir şekilde bastırıldı. Tarihçilere göre 30 ile 200 arasında Cezayirli göçmen öldürüldü ve Seine Nehri'ne atıldı,

Ekim 1961. Nisan’daki Evian Anlaşmaları’ndan bu yana beş ay geçmiş durumda; Ulusal Kurtuluş Cephesi (FLN) ile Fransa hükümeti arasındaki görüşmeler, 1830’dan beri Fransa’nın sömürgesi olan Cezayir’in bağımsızlığı meselesi üzerinde ilerliyor ve yakın bir çözüm için bir ateşkes ile bağımsız bir Cezayir Devleti kurulması yönünde umut veriyor.

Ama Paris'te atmosfer bozucu ve polisler ile göçmenler arasındaki çatışmalar neredeyse günlük yaşanır hâle geldi. Mart 1958'de Paris Polis Müdürü olarak atanan Maurice Papon, eski bir vali olarak Constantine'de kurduğu détachements opérationnels de protection adlı operasyonel birimlerin tek yeteneği olan işkenceyi kullanır hâle gelmiş ve Fransa'daki Ulusal Kurtuluş Cephesi Federasyonu'na karşı daha kararlı ve daha şiddetli bir mücadele vermeyi amaçlamış; Paris'e Cezayir'de daha önce kullanılmış olan işkence yöntemlerini ithal etmiştir.

August 1961 boyunca Paris'teki Cezayir topluluğu içindeki baskınlar ve tutuklamalar yoğunlaşır. Buna karşılık olarak FLN, bir dizi saldırı düzenler ve bu saldırılar 11 Fransız polis memurunun hayatına mal olur. Şiddetin tırmanışı iki tarafta da artarken Maurice Papon, 'aldığı bir darbe için', polislerin 'on karşılık on vermesi' talimatını verdiğini duyurur.

5 Ekim 1961'de Paris'te l'instauration d'un couvre-feu à Paris için "Français musulmans d’Algérie" için her gece saat 20:30 ile 5:30 arasında evlerinden çıkmamaları emredildi. Kararname şu şekilde ifade edilmiştir: "Cezayir kökenli işçilere, Paris ile banliyölerindeki sokaklarda geceleri dolaşmaktan en ısrarla kaçınmaları ve özellikle sabah 20:30 ile 5:30 arasındaki saatlerde buna uymaları tavsiye edilir."

Ama Ulusal Kurtuluş Cephesi (FLN) bu karara kulak asmıyor. Haklı olarak bu yasağı ırkçı, ayrımcı ve keyfi diye nitelendiren FLN, Cezayirli göçmenleri, erkekler, kadınlar ve çocuklar, barışçı bir şekilde gösteri yapmaya çağırdı 17 Ekim 1961 akşamı, 10 gün önce ilan edilen sokağa çıkma yasağına karşı çıkmak ve ülkelerinin bağımsızlığını talep etmek amacıyla.

FLN’nin çağrısına yanıt veren 20.000’den fazla Cezayirli, gösteri çağrısına karşı gelerek sokağa çıktı ve sokağa çıkma yasağını deldi. Sessiz ve barışçıl gösteri - FLN’nin göstericilere hiçbir kışkırtıya yanıt vermemelerini emrettiği için - saat sekizde akşam başlıyor. Kamu meydanlarında toplanan göstericiler slogan atıyorlar: « Sokağa çıkma yasağına hayır! » ; « Geçici Cezayir Cumhuriyeti Hükümeti ile görüşün! » ; « Cezayir için bağımsızlık! » ; « Yaşasın Kurtuluş Cephesi. »

Ama İçişleri Bakanlığı'nın talimatları net: Bu tür gösterilerin toplanmasına her koşulda engel olmak gerekiyor. Böylece başlar bir dehşet gecesi, Fransa'daki Cezayir Devrimi'nin doruk noktası olan; Fransız yetkililerin Cezayirli göstericilere karşı yürüttüğü gerçek bir katliam.

Bir gecede, 22 000 göstericiden 11 538’i tamamen keyfi biçimde gözaltına alınıp, bu amaçla tahsis edilmiş Paris otobüsleriyle çeşitli camps d’internementlere götürüldü; Paris’te Palais des Sports, Parc des expositions de la Porte de Versailles, stade Pierre de Coubertin veya Vincennes kimlik tespit merkezi gibi yerlerde, güvenlik güçleri tarafından dövüldü, işkence gördü ve birkaç gün süren sorgulara tabi tutuldu. Bazıları hayatını kaybetti.

Metro çıkışlarında adeta rastgele saldırılar ve hakaretler göçmenlere karşı aşırı bir şiddetle yağıyor; yüzlere bakarak yapılan hedef alma tüm hızıyla sürüyor, gece boyunca yağmacı bir baskı devam ediyor. Sokaklarda, metro istasyonlarında güvenlik güçleri göstericilere bilerek saldırıp onlarca kişiyi öldürüyor ve jettent leur corps dans la Seine.

1961 yılının 18 Ekim sabahı gazeteler polis kaynaklarına göre sadece 2–3 kişi öldüğünü ve yaralı sayısının 44–64 arasında olduğunu aktarıyor. Sonradan öğreneceğiz ki, gösterinin yapıldığı gece olay yerindeki birçok gazeteci ve fotoğrafçı polis departmanı tarafından susturulmuştu; Libération ve L'Humanité ise katliamı açıkça dillendirmeye cesaret etti. Ancak izleyen günlerde Seine Nehri üzerinde yüzlerce değil, onlarca ceset sudan çıkarıldı. Tarihçilere göre o gece 30 ile 200 arasında Cezayirli hayatını kaybetti.

Birçok parlamenterin, Gaston Defferre ve Eugène Claudius-Petit gibi isimler hızla bir soruşturma komisyonu kurulmasını talep etmesine rağmen, Maurice Papon Fransız polislerine olan desteğini yenidenledi ve onların görevlerini yerine getirdiğini açıkladı.

Yıllardır Fransa, nadir görülen bu şiddet olayını sessizliğe gömmüş olarak değerlendirildi; Britanyalı tarihçiler Jim House ve Neil MacMaster’a göre bu, Batı Avrupa’da bir sokak gösterisine uygulanmış en sert devlet baskısı olarak kayda geçmiştir.

1961년 10월 17일의 평화 시위가 잔혹하게 진압되며 희생된 많은 알제리인들을 기리는 문구가 새겨진 anma plakası가 o dönemin belediye başkanı Bertrand Delanoë tarafından Saint-Michel Köprüsü üzerine asıldı; Polis Genel Müdürlüğü’nden Seine Nehri’ne çok sayıda 알제리인들이 sür려 진 곳에서 아주 가까운 곳이다.

2012 yılında Cumhurbaşkanı François Hollande, Fransa'nın bu katliama olan dahil olduğunu ilk kez itiraf ederken dolaylı bir dille şöyle konuştu: "17 Ekim 1961'de bağımsızlık için gösteri yapan Cezayirlilerin, kanlı bir baskı sırasında öldürüldüğü gerçeğini Cumhuriyet artık kabul ediyor. Bu trajedinin üzerinden 51 yıl geçtikten sonra, mağdurların hatırasına saygı duyuyorum."

Daha fazlası için:

1961'in 17 Ekim'i: Cezayir Savaşı Paris'in Göbeğinde

Paris 17 Ekim 1961: Cezayirli protesto, kolonyal bir katliam