Ενώ μαθητές λυκείου και φοιτητές καλούνται ξανά να διαδηλώσουν αυτή την Τρίτη 6 Οκτωβρίου 2026, η ιστορία θυμίζει ότι οι κινητοποιήσεις της νεολαίας δεν περιορίζονται πάντα σε μερικές ημέρες αποκλεισμών. Κάποιες έχουν αφήσει μόνιτο ίχνος στις εκπαιδευτικές πολιτικές, όταν μάλιστα δεν προκάλεσαν άμεσα την απόσυρση ενός κυβερνητικού σχεδίου.
Η τρέχουσα κινητοποίηση, που ξεκίνησε στα τέλη Σεπτεμβρίου από τα εκπαιδευτικά ιδρύματα της Ιλ ντε φρανς, εστιάζει κυρίως στην έλλειψη καθηγητών και προσωπικού, στις υπερφορτωμένες τάξεις, στην κατάσταση των κτιρίων, στο Parcoursup και στις συνθήκες σπουδών. Σε λίγες μέρες, περίπου το 30% από τα περίπου 3600 γαλλικά λύκεια έχουν επηρεαστεί από το κίνημα, ένδειξη μιας κίνησης που απέκτησε εθνικό χαρακτήρα.
Αλλά ποιες από τις προηγούμενες κινητοποιήσεις κατάφεραν πραγματικά να αλλάξουν τα δεδομένα;
Δεν είναι δυνατόν να προσεγγίσει κανείς τα φοιτητικά κινήματα χωρίς να ξεκινήσει από Μάης του 1968. Ξεκινώντας κυρίως από το Ναντέρ και μετά από τη Σορβόνη, το φοιτητικό κίνημα ξεπερνά γρήγορα το μόνο ακαδημαϊκό πλαίσιο για να ενταχθεί σε μια κοινωνική και πολιτική αντίσταση πολύ ευρύτερη. Μάης του 1968 γίνεται τότε μια εθνική κρίση, με μια γενική απεργία που συγκεντρώνει πολλούς εκατομμύρια εργαζόμενους.
Στην ανώτατη εκπαίδευση, οι συνέπειες είναι απτές. Λίγους μήνες αργότερα, ο νόμος Edgar Faure της 12ης Νοεμβρίου 1968 ανατρέπει την οργάνωση των πανεπιστημίων. Εισάγει κυρίως περισσότερη αυτονομία, συμμετοχή φοιτητών και προσωπικού στη διοίκηση και αλλάζει ριζικά τις παλιές δομές. Ο Μάιος του ’68 συμβάλλει σε μια ριζική ανασύνταξη της λειτουργίας του γαλλικού πανεπιστημίου.
Ένα ακόμα σημαντικό επεισόδιο: το φθινόπωρο του 1986. Το νομοσχέδιο που προώθησε ο Αλαν Ντεβακέ, υφυπουργός αρμόδιος για την Ανώτατη Εκπαίδευση, προβλέπει μεταξύ άλλων μεγαλύτερη αυτονομία για τα πανεπιστήμια και ανοίγει το δρόμο σε μια αυξημένη επιλογή στην είσοδο στα ιδρύματα. Η διαμαρτυρία αποκτά γρήγορα δυναμική στις πανεπιστημιουπόλεις. Οι γενικές συνελεύσεις ψηφίζουν απεργία, τα πανεπιστήμια καταλαμβάνονται και οι διαδηλώσεις κλιμακώνονται σε ολόκληρη τη Γαλλία.
Η κίνηση αλλάζει κατεύθυνση τη νύχτα από 5 προς 6 Δεκεμβρίου 1986, μετά τον θάνατο του Μαλίκ Ουσσεκίν, 22 ετών, χτυπημένου από αστυνομικούς στη γαλλική πρωτεύουσα. Η συγκίνηση είναι τεράστια. Ο Αλαν Ντεβακέ παραιτείται και η κυβέρνηση του Ζακ Σιράκ ανακοινώνει τελικά το νέα απόσυρση του νομοσχεδίου. Ο Φρανσουά Μιτεράν προβαίνει δημόσια σε δήλωση για τη βαρύτητα της κατάστασης από την 6η Δεκεμβρίου. Είναι ένα από τα πιο ξεκάθαρα παραδείγματα ενός κινήματος φοιτητών που οδήγησε στη ανάκληση πλήρως και απλά μιας μεταρρύθμισης.
Τον Οκτώβριο και τον Νοέμβριο του 1990, αυτή τη φορά οι μαθητές παίρνουν και πάλι το προσκήνιο. Το κίνημα ξεκινά κυρίως από τη Σεν-Σαιν-Ντενί και ήδη καταγγέλλει προβλήματα που, παράξενο αλλά αληθινό, θυμίζουν έντονα το 2026: υπερπλήρεις τάξεις, φθαρμένα κτίρια, έλλειψη προσωπικού και αίσθηση ανασφάλειας στους σχολικούς χώρους. Η κινητοποίηση φτάνει στο αποκορύφωμά της στις 12 Νοεμβρίου 1990.
Απέναντι στην έκταση του κινήματος, ο υπουργός Εθνικής Παιδείας Λιονέλ Τζοσπέν ανακοινώνει ένα έκτακτο σχέδιο για τα λύκεια. Η εφαρμογή του σχεδίου παρακολουθείται άμεσα από το υπουργείο, ενώ εκπρόσωποι των συντονισμών των λυκείων δέχονται πρόσκληση στην οδό Γκρενέλ. Το κίνημα δεν μετασχηματίζει ολόκληρο το εκπαιδευτικό σύστημα, αλλά καταφέρνει να μετατρέψει μια αντίδραση που ξεκίνησε σε αρκετά σχολεία σε εθνική δημοσιονομική και διοικητική απάντηση.
Μετά από οκτώ χρόνια, η ιστορία φαίνεται να επαναλαμβάνεται. Το φθινόπωρο του 1998, οι μαθητές της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης ζητούν ακόμη περισσότερα μέσα, πόρους και καλύτερες συνθήκες μελέτης. Την 13η Οκτωβρίου, περίπου 200.000 μαθητές λυκείου διαδήλωσαν σε ολόκληρη τη Γαλλία, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της εποχής. Μπορντώ, Τουλούζη, Λιόν, Ρεν, Μασσαλία ή και Γκρενόμπλ γνώρισαν πορείες χιλιάδων νέων. Στο Παρίσι και τα προάστια, οι πρώτες μεγάλες διαδηλώσεις είχαν ήδη συγκεντρώσει περίπου 10.000 νέους την προηγούμενη μέρα.
Οι διεκδικήσεις τους αφορούσαν τις υπερφορτωμένες τάξεις, τηλ έλλειψη καθηγητών, το ωρολόγιο πρόγραμμα και την ασφάλεια στα σχολεία. Ο Υπουργός Κλοντ Αλέζ ανακοινώνει τελικά στις 21 Οκτωβρίου ένα συνολικό πακέτο μέτρων για τα λύκεια. Η κινητοποίηση συνεχίζεται με πιο αποσπασματικό χαρακτήρα, ορισμένοι μαθητές θεωρούν ότι οι ανακοινώσεις ανεπαρκείς. Και πάλι, η κινητοποίηση δεν οδηγεί σε πλήρη νίκη, αλλά πιέζει την κυβέρνηση να παρουσιάσει άμεσα μέτρα συγκεκριμένα.
Η πιο συχνά αναφερόμενη ρύθμιση παραμένει αναμφίβολα η Σύμβαση Πρώτης Απασχόλησης, γνωστή ως CPE. Αρχές του 2006, η κυβέρνηση του Ντομίνικ ντε Βιλπέν φιλοδοξεί να εισάγει μια σύμβαση που απευθύνεται σε όσους είναι κάτω των 26 ετών σε επιχειρήσεις με πάνω από 20 εργαζόμενους. Το σχέδιο προβλέπει μια περίοδο δύο ετών κατά την οποία η καταγγελία της σύμβασης γίνεται ευκολότερη. Φοιτητές και μαθητές καταγγέλλουν ότι ένα τέτοιο μέτρο θα αυξήσει, κατά τη γνώμη τους, την εργασιακή αβεβαιότητα των νέων που μπαίνουν στην αγορά εργασίας. Πανεπιστήμια καταλαμβάνονται ή κλείνονται και οι διαδηλώσεις αποκτούν εθνική εμβέλεια.
Από τον Φεβρουάριο οι συνδικαλιστικές οργανώσεις σαφώς δηλώνουν τον στόχο τους: να πετύχουν την απόσυρση του CPE, και ο αγώνας διαρκεί πάνω από δύο μήνες. Στις 23 Μαρτίου 2006 πραγματοποιείται νέα φοιτητική διαδήλωση στο Παρίσι· στις 28 Μαρτίου το ζήτημα εξακολουθεί να κυριαρχεί στις κοινοβουλευτικές συζητήσεις καθώς οι κινητοποιήσεις συνεχίζονται. Τελικά, στις 10 Απριλίου 2006, ο Ζακ Σιράκ και ο Ντομινίκ ντε Βιλιάν ανακοίνωσαν ότι ο CPE θα αντικατασταθεί. Το μέτρο δεν θα εφαρμοστεί ποτέ στον πυρήνα. Οι κοινοβουλευτικές συζητήσεις των επόμενων ημερών ρητά αναφέρονται στην εξαφάνιση του CPE μετά την κινητοποίηση των φοιτητικών, λυκειακών και συνδικαλιστικών οργανώσεων.
Αν το 6 Οκτωβρίου 2026 δεν μπορεί να συγκριθεί μηχανικά με το 1986 ή το 2006, αρκετά στοιχεία θυμίζουν κινήσεις του παρελθόντος: μια διαμαρτυρία που ξεκίνησε από συγκεκριμένα προβλήματα στα σχολεία, μια ταχεία εξάπλωση πέρα από τους παραδοσιακούς οργανισμούς και διεκδικήσεις εστιασμένες στα μέσα που διατίθενται στην εκπαίδευση και τις συνθήκες διαβίωσης των νέων.
Μένει να φανεί αν αυτή η νέα κινητοποίηση θα καταφέρει, με τη σειρά της, να εξασφαλίσει μέτρα αρκετά σημαντικά ώστε να προστεθεί στη λίστα των κινημάτων της νεολαίας που όντως έχουν αλλάξει την εκπαιδευτική πολιτική της Γαλλίας!
Φοιτητική κινητοποίηση στις 6 Οκτωβρίου: Γιατί οι φοιτητές διαδηλώνουν και μπλοκάρουν δρόμους;
Οι μαθητές λυκείου και οι φοιτητές καλούνται να διαδηλώσουν σε ολόκληρη τη Γαλλία την Τρίτη 6 Οκτωβρίου 2026, με συγκέντρωση που έχει προβλεφθεί στο Παρίσι. Έλλειψη καθηγητών και προσωπικού, υπερφορτωμένες τάξεις, φθαρμένα κτίρια, πολύωρες ημέρες μαθημάτων ή και το Parcoursup: πίσω από τα μπλόκα, τα αιτήματα είναι πολυάριθμα. Ας ρίξουμε μια ματιά στα στοιχεία. [Διαβάστε περισσότερα]
Αυτή η σελίδα μπορεί να περιέχει στοιχεία με την υποστήριξη τεχνητής νοημοσύνης, περισσότερες πληροφορίες εδώ.
Φοιτητική κινητοποίηση στις 6 Οκτωβρίου: Γιατί οι φοιτητές διαδηλώνουν και μπλοκάρουν δρόμους;
