Ημερολόγιο 9 Οκτωβρίου στο Παρίσι: Τα εγκαίνια του Jardin d'Acclimatation στο Bois de Boulogne

Την Τρίτη 9 Οκτωβρίου 1860, ανοίγει στις πόρτες του ένα φανταστικό αγγλικό κήπο με γαλλικό αέρα προς το κοινό υπό την αιγίδα του Ναπολέοντα Γ΄ και της αυτοκράτειρας Ευγενίας. Το Jardin d'Acclimatation, εγκατεστημένο στην είσοδο του bois de Boulogne, γρήγορα μετατρέπεται στον τόπο των βόλτων και των ανακαλύψεων για τους Παρισιάνους, που έρχονται να θαυμάσουν τους υπέροχους κήπους του και τα πολυάριθμα εξωτικά ζώα που φέρνονται από τα τέσσερα σημεία του κόσμου.

1852. Έχει ήδη περάσει μια ολόκληρη δεκαετία από τη στιγμή που το δάσος του Μπουλόζν, στην άκρη της πρωτεύουσας, υφίσταται μεγάλες μεταμορφώσεις, σύμφωνα με την επιθυμία του αυτοκράτορα Ναπολέοντα Γ΄ να αξιοποιηθεί και να διαμορφωθεί εκ νέου αυτός ο τεράστιος «πνεύμονας πρασίνου» στην άκρη της πρωτεύουσας, προκειμένου να διαμορφωθεί ένα τοπιολογικό πάρκο κατά το μοντέλο των αγγλικών κήπων.

Έτσι, στις 26 Μαρτίου 1858, η Ιμπεριαλιστική Ζωολογική Εταιρεία Ακλιμάτωσης εξασφαλίζει από τον Δήμο του Παρισιού την παραχώρηση ενός χώρου 15 εκταρίων στην βόρεια όχθη του δάσους Boulogne, προκειμένου να εγκαταστήσει εκεί έναν «κήπο ευχάριστης παρουσίας και έκθεσης χρήσιμων ζώων από όλο τον κόσμο».

Ιδρύθηκε στις 10 Φεβρουαρίου 1854 από τον ζωολόγο Ισίδωρος Ζεφόι Σαιντ-Αλιρ και μερικούς φίλους, αυτή η επιστημονική εταιρεία είχε τότε ως φιλοδοξία να συνεισφέρει στην εισαγωγή, την προσαρμογή και την εξημέρωση εξωτικών ζωικών και φυτικών ειδών, φερμένων από τους πιο μακρινούς πολιτισμούς, επαναδημιουργώντας τεχνητά το φυσικό τους περιβάλλον.

Οι εργασίες ανάπλασης ανατέθηκαν από τον Ιούλιο του 1859 στους πιο προβεβλημένους δημιουργούς της περιόδου του Δευτέρου Αυτοκρατορικού Καθεστώτος: τον αρχιτέκτονα Γκαμπριέλ Ντιαβιό, τον τοπιογράφο Ζαν-Πιερ Μπαριέ-Ντεσαν και τον μηχανικό Ζαν-Σαρλ Αλφάν, υπό την ευγενική προστασία του διάσημου βαρόνου Ζορζ Ευγένι Ουσμάν.

Μετά από δεκαπέντε μήνες εργασιών, κατά τους οποίους η Εταιρεία Ακλιματάσιον εξασφάλισε από τον Ναπολέοντα Γ' την παραχώρηση τεσσάρων εκτάριων ακόμη, ο Κήπος Ακλιματάσιον εγκαινιάζεται στις 6 Οκτωβρίου 1860 από τον Ναπολέοντα Γ' και την αυτοκράτειρα Ευγενία, παρουσία του Αλέξανδρου Δουμά, Προσπέρ Μεριμέ, Θεόφιλου Γκοτέρ και Οχτώρ Μπερλιόζ.

Από την πρώτη ημέρα που άνοιξε στο κοινό, τη 9 Οκτωβρίου 1860, αυτός ο τεράστιος πράσινος χώρος με σκοπό την επιστήμη, την ψυχαγωγία και την εκπαίδευση κέρδισε τη συμπάθεια όλων των Παριζιάνων, ανεξάρτητα από την κοινωνική τους θέση. Ο πληθυσμός της πόλης συνέρρευσε για να τον επισκεφθεί και να δει ζώα που ελάχιστοι είχαν προλάβει να δουν από κοντά.

Στους διαδρόμους του κήπου, οι επισκέπτες μπορούν, πράγματι, να θαυμάσουν γιραφές, ζέβρες, καγκουρώ, τσιτάχ, αντιλόπες, καμήλες, αρκούδες, αλλά και εξωτικά φυτά όπως μπανάνας και μπάμπους. Τον Οκτώβριο του 1861, το Aquarium ανοίγει τις πύλες του, και το 1866 ο Κήπος Ακλιματισμού μετρά πάνω από 110 000 ζώα.

• Διαβάστε επίσης
• Το Jardin d'Acclimatation, ένα λούνα παρκ στην καρδιά του Παρισιού
• Το εκπαιδευτικό αγρόκτημα Sainte Hilaire, για να ανακαλύψετε τον κόσμο των γεωργικών εκμεταλλεύσεων στο Jardin d'Acclimatation
• Η πισίνα και η παραλία στο Jardin d'Acclimatation, ένας πολύ καλός τρόπος για να δροσιστείτε

Αλλά ο γαλλο-πρωσικός πόλεμος του 1870 ετοιμάζεται να βάλει φρένο στην άνθηση του θαυματουργού κήπου. Πολιορκούμενο από τα εχθρικά στρατεύματα από τις 20 Σεπτεμβρίου 1870 έως τις 28 Ιανουαρίου 1871, το Παρίσι αποκόβεται από το υπόλοιπο της χώρας και υφίσταται έναν ιδιαίτερα βαρύ ψυχρό χειμώνα, σε συνδυασμό με μια τρομερή πείνα.

Ενημερωμένη για την επερχόμενη άφιξη των γερμανικών στρατευμάτων στην πρωτεύουσα, η πόλη του Παρισιού αποφασίζει να εκκενώσει ορισμένα ζώα από τον πάρκο προς ζωολογικούς κήπους στην επαρχία. Τα υπόλοιπα ζώα αποστέλλονται στο Jardin des Plantes και, στα περιφράγματα του Jardin d'Acclimatation, αντικαθίστανται από χιλιάδες βόδια και πρόβατα που προορίζονται να θρέψουν τους Παριζιάνους.

Όμως παρά τον περιορισμό που επιβλήθηκε και την έλλειψη τακτικής τροφής, τα τελευταία κατοικίδια ζώα θυσιάζονται για να στηριχθεί ο πληθυσμός. Έτσι, ενώ οι λαϊκές τάξεις καλούνται για μήνες να τρώγουν ποντίκια αντί για γεύμα, οι εύπορες περιφερειακές αστικές τάξεις του Παρισιού μπορούν επ' aluminium να γευτούν, για μια στιγμή, εξαιρετικά εδέσματα, όπως ζωμό ελέφαντα, στιφάδο καγκουρό, ψητές ράβδοι αρκούδας ή ακόμη πατέ αντιλόπης! Στο τέλος του Πολιορκίας του Παρισιού δεν μένει κανένα ζώο στον Κήπο της Ακκλιμάτισης.

Ανακαινισμένος και καλαίσθητος, ο Κήπος της Ακλιματάτσιον ανοίγει ξανά στο κοινό το 1872 και ανασυγκροτείται βήμα-βήμα χάρη σε δωρεές, κυρίως δύο ελέφαντες που πρόσφερε ο βασιλιάς της Ιταλίας. Ωστόσο η πανίδα παραμένει περισσότερο κλασική από ό,τι στις αρχές, με πλάι σε μερικές καμηλοπάρδαλες, ζέβρες και καμηλιέρες — κυρίως ζώα της φάρμας και της εκτροφής — καθώς και πουλιά.

Πολλές βελτιώσεις πραγματοποιούνται στον Κήπο Αξιοθέατων, με τη δημιουργία νέων αξιοθέατων για τη διασκέδαση των επισκεπτών. Μια επιπλέον φάρμα προβάτων ανοίγει τις πύλες της, καθώς και στάβλοι, μια νέα φάρμα μεταξιού, πάρκα εκτροφής πάπιων, ένα ευρύχωρο καταφύγιο για σκύλους και ένα γυμναστήριο αφιερωμένο στα παιδιά, όπου μπορούν να κάνουν βόλτες ιππασίας πάνω σε ζέβρες, καμηλά, κατσίκες ή στρουθοκάμηλους.

Αλλά κυρίως η απόκτηση, το 1878, του Petit Train, ενός ευφυούς σιδηροδρομικού συστήματος που επινόησε ο βιομηχανικός Paul Decauville, θα σημαδέψει τη μνήμη. Αρχικά, η γραμμή ξεκινούσε από την Étoile και διέσχιζε το Bois de Boulogne, αλλά το δρομολόγιο μεταβλήθηκε γρήγορα και η Porte Maillot έγινε το σημείο εκκίνησης. Αυτό το μικρό τρένο αποτελεί το πρώτο στον κόσμο με τροχούς στενού βήματος που μεταφέρει επιβάτες στη Γαλλία!

Ο Κήπος Ακλιματισμού ξαναγίνεται σημείο αναφοράς των αρχικών επιστημονικών και εκπαιδευτικών του φιλοδοξιών και προτείνει στις οικογένειες κύκλους επιστημονικών διαλέξεων (για την υγιεινή, τα ταξίδια, τη ιατρική, την εξοικείωση), εβδομαδιαίες συναυλίες στον μεγάλο χλοοτάπητα, αθλητικές δοκιμασίες, προβολές σε υπαίθριο σινεμά, ενώ εγκαινιάζεται και ένα μουσείο Αθλητισμού και Κυνήγιού και τοποθετούνται τα πρώτα παιδικά καρουσέλ, προμηνύοντας ήδη το μέλλον του κήπου.

Αλλά το τέλος του 19ου αιώνα και η αρχή του 20ού αιώνα φέρνουν επίσης ένα ανθυγιεινό ενδιαφέρον για τον εξωτισμό, τα ταξίδια και την εθνολογία, σε ένα πλαίσιο αποικιακής εξάπλωσης. Το Jardin d'Acclimatation μετατρέπεται τότε σε σημείο αιχμής της ανθρωπολογίας και οργανώνει, ανάμεσα στα έτη 1877 και 1931, όχι λιγότερες από 22 εκθέσεις ανθρώπων που προέρχονται από μακρινούς τόπους.

Η πρώτη έκθεση φυλής διοργανώθηκε το 1877 από τον Αλμπέρ Ζεφόρ Σαιντ-Αϊλιρ, διευθυντή του χώρου, με την παρουσίαση μίας ομάδας Νουβιανών που φέρεται από τον Γερμανό ζωολόγο Καρλ Χάγκενμπεκ και τοποθετήθηκε μπροστά στους στάβλους, ανάμεσα στο περίπτερο των λαμάδων και εκείνο των θηλαστικών. Με τη σαφή επιτυχία αυτής της πρώτης έκθεσης ανθρώπινων όντων, ο Κήπος Προσαρμογής επαναλαμβάνει την εμπειρία με αφρικανικούς λαούς, Ινδούς, Λάπωνες ή και Κοζάκους.

Αλλά ήδη αυτές οι «εκθέσεις βαρβάρων» πυροδοτούν έντονες κοινωνικές συζητήσεις, καθώς οι άνθρωποι που εκτίθενται περιορίζονται όπως τα ζώα στα γειτονικά κλουβιά, ενώ η Εταιρεία Ακλιμάτωσης απορρίπτει σθεναρά τον εντυπωσιασμό αυτών των εκδηλώσεων, παρά την ραγδαία άνοδο της επισκεψιμότητας στον κήπο, η οποία αγγίζει σχεδόν το ένα εκατομμύριο επισκέπτες.

Ο Κήπος της Εξοικείωσης οργανώνει μια τελευταία εθνογραφική έκθεση το 1931, χωρίς βέβαια να έχει εκθέσει τα τελευταία χρόνια λαούς επιλεγμένους από διάφορες γωνιές της γαλλικής αποικιοκρατικής αυτοκρατορίας, από το Σενεγάλο μέχρι τη Βόρεια Αφρική, μέσω της Νέας Καληδονίας.

Στις αρχές του 20ού αιώνα, εξαιτίας της μείωσης της επισκεψιμότητας, ο Jardin d'Acclimatation απομακρύνεται από την εκπαιδευτική του αποστολή και στρέφεται σταδιακά προς την ψυχαγωγία και τη διασκέδαση. Έτσι, για να φέρει ξανά κοντά του τις οικογένειες που πλέον προτιμούν τα νέα θεματικά πάρκα όπως το Luna Park, που από το 1909 βρίσκεται στην πύλη Μαϊό, ή το Magic City, εγκατεστημένο από το 1911 κατά μήκος του ποταμού Σεϊν, ο κήπος παίρνει ως μοντέλο το Tivoli της Κοπενχάγης, εξοπλίζεται με σύγχρονα τρενάκια και πολλαπλασιάζει τις προβολές κινηματογράφου και τα παραστάσεις τσίρκου.

Όμως πάλι ένας πόλεμος θα καθυστερήσει την πορεία του Jardin d'Acclimatation. Ενώ η ομάδα του κήπου ετοιμάζει κι άλλες πρωτοβουλίες, όπως η κατασκευή πισίνας και ενός σταδίου, ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος περιορίζει τον χώρο και πρέπει να περάσουν τα χρόνια της δεκαετίας του '50 για να επανέλθει το Jardin d'Acclimatation δυναμικά στο προσκήνιο.

Τα άγρια ζώα εξαφανίζονται, η υπαίθρια γιορτή περιορίζεται, ένα κουκλοθέατρο Γκιγιόν ανοίγει για τα παιδιά, καθώς και ένα μικρό αγρό όπου συνυπάρχουν πόνυ, κατσίκες και γαϊδουράκια. Σήμερα έχει χαθεί το μουσείο en Herbe, και χτίζεται, όσο και το Εθνικό Μουσείο Τεχνών και Παραδοσιακών Λαϊκών Παράδοσεων στη θέση του Palmarium, ένα αριστούργημα από γυαλί και ατσάλι που καταστράφηκε γι' αυτή την περίσταση. Αλλά το σχέδιο δεν αποδίδει πια.

Μετά από χρόνια αποδιοργάνωσης, η παραχώρηση του κήπου ανατίθεται στον όμιλο LVMH το 1995, ο οποίος προχωρεί σε μεγάλα έργα και φέρνει πίσω το πράσινο και τα μονοπάτια με τα λουλούδια. Με ανατολική έμπνευση στις αρχές της δεκαετίας του 2000, ο χώρος επιλέγει από το 2017 την αισθητική steampunk, σηματοδοτώντας σημαντικά έργα εκσυγχρονισμού και αποκατάστασης των κτιρίων που χτίστηκαν επί Ναπολέοντα Γ' και αποκτά νέες ατραξιόν για οικογένειες.

Για περισσότερες πληροφορίες:

Το Jardin d'Acclimatation, ένα λούνα παρκ στην καρδιά του Παρισιού
Το Jardin d'Acclimatation μας καλωσορίζει πίσω για περισσότερη διασκέδαση και χαλάρωση. Αυτό το πάρκο ψυχαγωγίας για μικρά παιδιά προσφέρει 40 αξιοθέατα για παιδιά ηλικίας 1 έτους και άνω, ένα εκπαιδευτικό αγρόκτημα και εστιατόρια στην άκρη του Bois de Boulogne, στην πύλη του Παρισιού. [Διαβάστε περισσότερα]

Το εκπαιδευτικό αγρόκτημα Sainte Hilaire, για να ανακαλύψετε τον κόσμο των γεωργικών εκμεταλλεύσεων στο Jardin d'Acclimatation
Το ξέρατε; Στην καρδιά του Jardin d'Acclimatation βρίσκεται ένα εκπαιδευτικό αγρόκτημα: το αγρόκτημα Sainte-Hilaire, ένα αξιοθέατο για όλη την οικογένεια! [Διαβάστε περισσότερα]