Ημερολόγιο της 24ης Σεπτεμβρίου στο Παρίσι: η γέννηση του Χρηματιστηρίου του Παρισιού — απαγορευόταν στις γυναίκες.

Την 24η Σεπτεμβρίου 1724, από απόφαση του Συμβουλίου του Βασιλιά γεννιέται επίσημα το Χρηματιστήριο του Παρισιού. Εγκατεστημένο στην οδό Βιβιέν, στο Hôtel de Nevers, ο νέος αυτός θεσμός καλείται να φέρει τάξη σε μια αγορά βεβαρημένη από την κατάρρευση του συστήματος του Τζον Λω.

Παρίσι, 24 Σεπτεμβρίου 1724. Τέσσερα χρόνια μετά από μία από τις πιο θεαματικές χρηματοοικονομικές κρίσεις της παλαιάς μοναρχίας, η μοναρχία αποφασίζει να αναλάβει και πάλι τον έλεγχο ενός τομέα του χρήματος που το θεωρεί υπερβολικά σημαντικό για να συνεχίσει να λειτουργεί στους δρόμους, στα γραφεία των εταιρειών και στα σπίτια των ιδιωτών. Με διάταγμα του Συμβουλίου του βασιλιά, η Αγορά του Παρισιού εδραιώνεται επισήμως στο Hôtel de Nevers, στην οδό Vivienne, σε απόσταση λίγων βημάτων από το Palais-Royal. Εκείνη την εποχή δεν έχει τίποτα από το μεγαλοπρεπές κιονοστοιχισμένο παλάτι με το οποίο συνδέεται το όνομά του σήμερα: το Palais Brongniart δεν θα εγκαινιαστεί παρά αίωνα αργότερα, το 1826.

Η ίδρυση του 1724 δεν σημαίνει βέβαια ότι οι Παριζιοί ανακαλύπτουν ξαφνικά τις χρηματοοικονομικές πράξεις. Για πολύ καιρό, έμποροι, τραπεζίτες και αλλαγείς συναντιούνται σε διάφορα σημεία της πρωτεύουσας. Από το 1563, το Παρίσι διαθέτει ήδη μια «κοινή αγορά των εμπόρων» (place commune des marchands). Στις αρχές του 18ου αιώνα, η ανάπτυξη των εταιρειών με μετοχές και των διαπραγματεύσιμων τίτλων αλλάζει ριζικά αυτές τις συναλλαγές. Μετοχές, κρατικά ομόλογα, επιστολές αλλαγής και άλλες απαιτήσεις κυκλοφορούν όλο και περισσότερο, ενώ δεν υπάρχει ακόμα μια πραγματικά οργανωμένη αγορά στο Παρίσι αντίστοιχη με αυτή του Άμστενταμ, όπου το χρηματιστήριο έχει λειτουργήσει από τα μέσα του 17ου αιώνα.

Éphéméride du 24 septembre à Paris : La naissance de la Bourse de Paris... interdite aux femmes — Rue Quincampoix en l’année 1720. Scène de spéculation dans la rue Quincampoix à Paris au moment de la fièvre financière provoquée par le système de John Law. Copyright : CC0 Paris Musées / Musée Carnavalet – Histoire de Paris – Antoine Humblot

Σε αυτό το πλαίσιο εμφανίζεται ο Τζον Λω, μια προσωπικότητα-κλειδί στην ιστορία της γαλλικής χρηματοοικονομίας. Φτάνοντας στη Γαλλία στις αρχές του 18ου αιώνα, ο Σκωτσέτος αυτός πείθει την εξουσία να αναπτύξει το πιστωτικό σύστημα και το χάρτινο χρήμα προκειμένου να δοθεί νέα κίνηση σε μια οικονομία συντριμμένη από τα χρέη που άφησε ο θάνατος του Λουδοβίκου ΙΔ΄. Η Γενική του Τράπεζα, που ιδρύθηκε το 1716 και σύντομα μετατράπηκε σε Βασιλική Τράπεζα, συνοδεύει την άνθηση της Εταιρείας της Δύσης, μελλοντικής Εταιρείας των Ιινών. Η πορεία των μετοχών του εκτοξεύεται, προσελκύοντας πλήθος κερδοσκόπων.

Στο Παρίσι, ο πυρετός φουντώνει κυρίως στον δρόμο Κινκάμπουά, μια στενή αρτηρία ανάμεσα στα σημερινά διαμερίσματα των Halles και του Marais. Εκεί αγοράζουν και ρευστοποιούν μετοχές της Εταιρείας, μερικές φορές αρκετές φορές μέσα στην ίδια μέρα, καθώς φαινόταν ότι οι πλούτες ανασέρνονταν σε λίγες εβδομάδες. Το 1720, η εξουσία προσπαθεί να μεταφέρει τις εργασίες προς το hôtel de Soissons, στην τοποθεσία της σημερινής Bourse de Commerce. Αλλά ο μηχανισμός μπλέκεται: η εμπιστοσύνη καταρρέει, οι κάτοχοι μετοχών προσπαθούν να ανακτήσουν τα χρήματά τους και οι μετοχές της Εταιρείας καταβαραθρώνονται. Το διάσημο "système de Law" καταρρέει το 1720 και η αγορά που έχει στηθεί στο hôtel de Soissons κλείνει από τις 25 Οκτωβρίου 1720.

Για αρκετά χρόνια η εξουσία διστάζει ανάμεσα σε καχυποψία και ανάγκη. Το να απαγορεύσεις τις συναλλαγές δεν εξαλείφει την ανάγκη πώλησης απαιτήσεων, εμπορικών αξιώσεων ή τίτλων· απλώς τους ωθεί προς συναλλαγές λιγότερο ελεγχόμενες. Η λύση που υιοθετήθηκε το 1724 δεν ήταν να καταργηθεί η αγορά, αλλά να εγκλειστεί σε ένα συγκεκριμένο πλαίσιο. Η απόφαση της 24ης Σεπτεμβρίου 1724 θεσπίζει έναν αναγνωρισμένο τόπο όπου θα μπορούν να διεκπεραιώνονται εμπορικές υποθέσεις και να διαπραγματεύονται κυρίως τα γραμμάτια αλλαγής, τα χρηματικά έγγραφα κατόχου και οι εντολές προς πληρωμή, "με εξαίρεση κάθε άλλου τόπου". Η εξουσία θέλει έτσι να μεταφέρει μέρος των χρηματοοικονομικών συναλλαγών από τα παραδοσιακά μπακάλικα, τα ιδιωτικά σπίτια και τις αυθόρμητες συγκεντρώσεις, σε έναν χώρο που μπορεί να επιβλέψει.

Η επιλογή στρέφεται στο hôtel de Nevers, rue Vivienne, σε μια γειτονιά ήδη στενά συνδεδεμένη με τον κόσμο των επιχειρήσεων και της εξουσίας. Το ίδιο το κτίριο φέρει μια περίεργη οικονομική ιστορία: Αποκτήθηκε από τον Θρόνο το 1716, παραχωρήθηκε μερικά χρόνια αργότερα στον Τζον Λω για τις ανάγκες της Βασιλικής Τράπεζας και, μετά την πτώση του, μεταβιβάστηκε στη Βασιλική Βιβλιοθήκη. Μέρος αυτού του ευρύχωρου συγκροτήματος φιλοξενεί πλέον τη νέα Αγορά.

Η λειτουργία της έχει ρυθμιστεί με ακρίβεια. Το χρηματιστήριο ανοίγει κάθε μέρα εκτός από Κυριακές και αργίες, από τις 10:00 το πρωί μέχρι τις 13:00. Ο γενικός επιθεωρητής της αστυνομίας είναι υπεύθυνος για τον έλεγχο της γύρω περιοχής και για την αποτροπή της επανεμφάνισης εξωτερικά των κερδοσκοπικών πλήθη που επιχειρείται να εξαφανιστούν ακριβώς. Ακόμη και εσωτερικά, οι πρακτικές ρυθμίζονται: απαγορεύεται ρητά η τεχνητή πρόκληση μεταβολών στις τιμές με φωνασκώμενες ή με σήματα που αποβλέπουν στην άνοδο ή πτώση των τιμών. Η αγορά παραγώγων επίσης απαγορεύεται: πριν από τη συνεδρία, ο αγοραστής πρέπει να καταθέσει τα απαραίτητα κεφάλαια και ο πωλητής τα μέσα που επιθυμεί να μεταβιβάσει. Το τραύμα του 1720 εξακολουθεί να αισθάνεται σε καθεμία από αυτές τις προφυλάξεις.

Οι χρηματιστές κατέχουν κεντρική θέση σε αυτή τη νέα δομή. Οι υποψήφιοι πρέπει να είναι ηλικίας άνω των 25 ετών, Γάλλοι και καθολικοί, να διαθέτουν εγγυήσεις ήθους και να μην έχουν χρεωκοπήσει. Μια επιτροπή δέκα αξιοσέβαστων εξετάζει την αίτησή τους. Λίγες εβδομάδες μετά τον θεμέλιο νόμο, μια νέα απόφαση της 14ης Οκτωβρίου 1724 ορίζει τους 60 πρώτους χρηματιστές του Παρισινού Χρηματιστηρίου, οι οποίοι οφείλουν να ορκιστούν και να καταγράφουν τις συναλλαγές τους. Μια ακόμα ρύθμιση πλήττει πλέον ακόμη περισσότερο: οι γυναίκες εξαιρούνται ρητά από το Χρηματιστήριο, παρότι ορισμένες είχαν συμμετάσχει ενεργά στις χρηματοοικονομικές δραστηριότητες κατά τη διάρκεια του Νόμου Λω.

Ωστόσο, δεν πρέπει να φανταζόμαστε το χρηματιστήριο του 1724 ως μια μικρογραφία των σύγχρονων χρηματοπιστωτικών αγορών. Ο αριθμός των διαθέσιμων τίτλων παραμένει περιορισμένος. Οι μετοχές της Compagnie des Indes κατέχουν κεντρική θέση, ενώ τα γράμματα εξωτερικού εμπορίου, τα ομολογιακά πιστοποιητικά, οι συντάξεις και άλλα μέσα αποτελούν σημαντικό μέρος των συναλλαγών. Ο θεσμός που ιδρύθηκε στην οδό Βιβιέν αποτελεί τόσο χρηματιστήριο εμπορίου και διαχείρισης νομισμάτων όσο και αγορά τίτλων με τη σύγχρονη έννοια. Η οργάνωσή του εξελίσσεται σταδιακά: το 1774, τα αξιόγραφα πρέπει ειδικά να διαπραγματεύονται με δημόσιο πλειστηριασμό και ένας χώρος για τους μεσίτες εμφανίζεται, το παρκέ διαπραγμάτευσης, όρος που θα παραμείνει συνδεδεμένος για δύο αιώνες με τη λειτουργία του Χρηματιστηρίου.

Η Επανάσταση αναστατώνει και πάλι τα πράγματα στην ιεραρχία, ώσπου να αποκατασταθεί μόνιμα η ύπαρξή της υπό το Διευθυντήριο. Υπό Ναπολέων Αʹ, τελικά αποφασίζεται να χτισθεί ένα πραγματικό Παλάτι της Χρηματιστηρίου. Ο αρχιτέκτονας Αλέντρε-Θεόδωρος Μρονγιάρ οραματίζεται ένα ευρύ νεοκλασικό κτίριο περιτριγυρισμένο από μια κορινθιακή στοά. Ο πρώτος λίθος τοποθετείται το 1808, αλλά ο Μρονγιάρτ πεθαίνει το 1813 χωρίς να δει το έργο του ολοκληρωμένο.

Οι εργασίες συνεχίζονται από τον Ελόι Λαμπάρ και το κτίριο τελικά ανοίγει το 1826, δημιουργώντας το μνημείο της πλατείας της Αγοράς που γνωρίζουν σήμερα οι Παριζιάνοι!

Για να προχωρήσουμε κι άλλο:

Τι να κάνετε στην περιοχή του Σεντιέρ και της Μπορς: Ιδέες για εξόδους και καλές διευθύνσεις
Σε μια βόλτα στην περιοχή του Σεντιέ και της Μπορς, στο 2ο διαμέρισμα του Παρισιού; Ακολουθήστε τον οδηγό για να μη χάσετε τίποτα! [Διαβάστε περισσότερα]

Τα παλάτια του Παρισιού, ανακαλύπτοντας αυτά τα μνημειακά μνημεία που είναι γεμάτα ιστορία
Στο Παρίσι, τα εθνικά ανάκτορα ενσαρκώνουν την εξουσία του κράτους, ενώ άλλα πολιτικά κτίρια αναφέρονται ως "ανάκτορα" λόγω της μνημειακότητάς τους. Ενώ ορισμένα είναι ανοιχτά για το κοινό μόνο για λίγες ημέρες το χρόνο, άλλα στεγάζουν μουσεία και άλλα έχουν εξαφανιστεί, καταστραφεί στο πέρασμα της ιστορίας. Ακολουθεί μια ματιά σε μερικά από αυτά τα υπέροχα μνημεία που μαρτυρούν την ιστορία του Παρισιού. [Διαβάστε περισσότερα]