Éphéméride du 7 octobre à Paris : Gambetta s'échappe de Paris assiégé en ballon volant Με ελληνική απόδοση, σε φυσικό και δημοσιογραφικό ύφος: Ημερολόγιο της 7ης Οκτωβρίου στο Παρίσι: Ο Γκαμπέτα δραπέτευσε από το πολιορκούμενο Παρίσι με εναέριο μπαλόνι.

Την 7η Οκτωβρίου 1870, ο Λεόν Γκαμπέτα επιχειρεί μια θεαματική απόδραση από το περικυκλωμένο Παρίσι: να περάσει τις πρωσικές γραμμές με το αερόστατο Αρμαντ-Μπαρμπέ.

Ένα πλήθος συνωστίζεται στην πλατεία του Αγίου Πέτρου, στα πόδια ενός Μονμάρτρ που ακόμα στερείται του Sacré-Cœur, όταν ο Λεόν Γκαμπέτα εγκαταλείπει το πολιορκημένο Παρίσι με το μπαλόνι Αρμαντ-Μπαρμπέ, στις 7 Οκτωβρίου 1870. Προορισμός του είναι η Τουρς, όπου μια αντιπροσωπεία της κυβέρνησης της Εθνικής Άμυνας προσπαθεί να διοικήσει τη χώρα και να συνεχίσει τον αγώνα κατά των γερμανικών στρατιών. Επειδή ο χερσαίος δρόμος έχει κοπεί, ο νεαρός υπουργός Εσωτερικών επιλέγει τον δρόμο των αέρος.

Η στρατιωτική κατάσταση εξηγεί αυτήν την έξτρα-αποκλίνουσα εξέλιξη: μετά την ήττα στη Σεντάν και την πτώση του Ναπολέοντα Γ΄, η Δημοκρατία κηρύχθηκε στο Παρίσι στις 4 Σεπτεμβρίου 1870. Δύο εβδομάδες αργότερα, οι γερμανικές δυνάμεις περικυκλώνουν την πρωτεύουσα, και οι δρόμοι, οι σιδηρόδρομοι και ο τηλέγραφος προς την επαρχία περνούν υπό τον έλεγχό τους ή καθίστανται αχρηστευμένοι. Μια κυβερνητική αντιπροσωπεία ευτυχώς εγκαταστάθηκε στο Τουρ πριν από την πλήρη πολιορκία του Παρισιού, αλλά βρίσκεται απομονωμένη από τα κύρια μέλη της κυβέρνησης εγκλωβισμένα στην πρωτεύουσα. Ο Γκαμπέτα λαμβάνει τότε εντολή να τη προσεγγίσει και να δώσει νέα ώθηση στην άμυνα.

Éphéméride du 7 octobre à Paris : Gambetta s'échappe de Paris assiégé en ballon volant — « La Défense de Paris – Départ de M. Gambetta, ministre de l’Intérieur, pour Tours, par le ballon Armand-Barbès, le 7 octobre », gravure publiée en 1870. Copyright : graveur anonyme / Paris Musées – Musée Carnavalet, CC0.

Τις τελευταίες ημέρες το Παρίσι δοκιμάζει ακριβώς μια εντυπωσιακή λύση για τον απομονωτισμό του: τα δεμένα μπαλόνια. Αυτά τα αερόστατα μεταφέρουν έναν αεροναύτη, μερικές φορές επιβάτες, και τα σακούλες ταχυδρομείου πάνω από τις εχθρικές γραμμές. Το Neptune εγκαινίασε αυτήν την ταχυδρομική αεροπορική υπηρεσία στις 23 Σεπτεμβρίου. Κατά τη διάρκεια του πολιορκίας, τα μπαλόνια γίνονται ένα από τα λίγα μέσα για μετάδοση πληροφοριών προς την επαρχία, ενώ τα περιστέρια αγγελιοφόροι εξασφαλίζουν μέρος της αντίστροφης διαδρομής.

Ναντάρ παίζει κεντρικό ρόλο σε αυτή την οργάνωση. Από παλιά παθιασμένος με την αεροστάσια, ο φωτογράφος κλείνει το στούντιό του κατά τη διάρκεια της πολιορκίας και συμβάλλει στη δημιουργία μιας εταιρείας αερόστατων που έχει την αποστολή να εφοδιάζει την κυβέρνηση με μπαλόνια. Μεταξύ των πρώτων οργάνων που κατασκευάστηκαν περιλαμβάνονται το George Sand, το Louis Blanc και το Armand-Barbès, που ονομάστηκε προς τιμήν του ρεπουμπλικανού επαναστάτη που είχε πεθάνει λίγους μήνες νωρίτερα.

Κοντά στις 11:10, ο Λεόν Γκαμπέτα μπαίνει στο καλάθι του Armand-Barbès μαζί με τον στενό του συνεργάτη Ευγένιο Σπουλέρ. Το αερόστατο χειρίζεται ο Αλέξανδρος Τρισέ. Το Musée Postal διατηρεί ακόμη μια επιστολή που μεταφέρθηκε εκείνη την ημέρα και επιβεβαιώνει τον τόπο και την ώρα της αναχώρησης: Πλατεία Αγίου Πέτρου, στο Μονμάρτ. Ένα δεύτερο αερόστατο, το George Sand, ανεβαίνει σχεδόν την ίδια στιγμή, μεταφέροντας αρκετούς ακόμη επιβάτες.

Οι αφηγήσεις της εποχής περιγράφουν ένα πλήθος που έχει μαζευτεί γύρω από τα μπαλόνια και τους επιφωνημούς «Ζήτω η Δημοκρατία!», μόλις λύνονται τα σκοινιά. Από τον λόφο, οι δύο επιφάνειες υψώνονται και παρασύρονται προς τον βορρά. Σε αντίθεση με τους μελλοντικούς αερόστατες, αυτά τα μπαλόνια παραμένουν εντελώς εξαρτημένα από τον άνεμο: ο πιλότος μπορεί να ρυθμίσει το ύψος ρίχνοντας βάρος ή αέριο, αλλά δεν επιλέγει ουσιαστικά την κατεύθυνσή τους!

Η διέλευση από τις γερμανικές γραμμές προσθέτει έναν κίνδυνο άμεσα πιο ορατό. Στρατιώτες της Πρωσίας ανοίγουν πυρ στον Αρμαντ-Μπαρμπές κατά τη διάβασή του. Το μπαλόνι υψώνεται για να αποφύγει τα πυρά, πριν συνεχίσει την πορεία του πάνω από τον Οουάζ. Καλύπτει περίπου μια εκατό χιλιόμετρα πριν την προσγείωσή του.

Στις 14:45, λίγο πάνω από τρεις ώρες μετά την απογείωση, το Armand-Barbès ολοκληρώνει το ταξίδι του στο δάσος Φαβιέρ, κοντά στην Épineuse, στον νομό Ουάιζ (Οise). Η κάψουλα και το μπαλόνι καρφώνονται στα κλαδιά ενός δέντρου· Γκαμπέτα, Σπούλερ και Τρικέ τελικά αγγίζουν ξανά γαλλικό έδαφος, αφού είχαν διαπεράσει τη στρατιωτική ζώνη που περιβάλει το Παρίσι.

Οι ταξιδιώτες φτάνουν στο Μοντιντιέ, μετά Αμιέν και Ρουέν, περιφερόμενοι γύρω από τα κατεχόμενα μέτωπα, και ο Γκαμπέτα φτάνει στο Τουρ στις 9 Οκτωβρίου. Λίγες ώρες αργότερα, εκδίδει προκήρυξη προς τις περιφέρειες και κατευθύνεται γρήγορα σε κεντρικό ρόλο στην κυβερνητική αντιπροσωπεία. Σύντομα αναλαμβάνει τα χαρτοφυλάκια του Υπουργείου Εσωτερικών και του Πολέμου και συμμετέχει στην επιστρατεύση νέων σωμάτων με στόχο να δοκιμάσει να απελευθερώσει το Παρίσι.

Η Παρί μαθαίνει κι αυτή πως το ταξίδι ευοδώθηκε χάρη σε μια τεχνική που θα μπορούσε να βρει θέση σε μυθιστόρημα περιπέτειας: ένα περιστέρι-ταχυδρομικό που εξήλθε από την πρωτεύουσα επιστρέφει στις 9 Οκτωβρίου φέρνοντας νέα από τον Γκαμπέτα. Ένα έγγραφο που φυλάσσεται στο Μουσείο του Στρατού θυμίζει ότι το πουλί φτάνει στον περιστερώνα του Παρισιού γύρω στις 2 το μεσημέρι, επιτρέποντας στις αρχές να αισθανθούν ανακούφιση για το μέλλον των ταξιδιωτών.

Η αεροπορική απόδραση του Γκαμπέτα σφύζει αμέσως στους σύγχρονους. Ζωγραφιές, χαρακτικά, μετάλλια και εικονογραφήσεις του Τύπου απεικονίζουν σύντομα το μπαλόνι να υψώνεται πάνω από το Μονμάρτ ή να αιωρείται ανάμεσα στα δέντρα μετά την προσγείωση.

Για περαιτέρω ενημέρωση:

Ημερολογιακή σημείωση για τις 25 Σεπτεμβρίου στο Παρίσι: Το πρώτο σαλόνι αεροπορίας στο Grand Palais
Την 25η Σεπτεμβρίου 1909, το Μεγάλο Παλάτι φιλοξενεί την Πρώτη Διεθνή Έκθεση Αεροκίνησης, η οποία θεωρείται ο πρόδρομος της Διεθνούς Έκθεσης Αεροναυπηγικής και Διαστημικής του Μπορζέ. Λίγες εβδομάδες μετά τη διάβαση της Μάγχης από τον Λουί Μπελιέ, τα αεροπλάνα, τα αερόπλοια και οι κινητήρες καταλαμβάνουν τον ναό της Παρισιού! [Διαβάστε περισσότερα]