Στις 19 novembre, ένας ιδιαίτερα διακριτικός κρατούμενος ξεψύχησε στη Βαστίλη. Ο Ετιέν ντ’ Ζονκα, λοχαγός του βασιλιά στη φρούριο, αμέσως κατέγραψε τον θάνατο στο ημερολόγιό του. Περιγράφει έναν "άγνωστος αιχμάλωτος", που παρέμενε καλυμμένος από ένα μάσκα από μαύρο βελούδο, ο οποίος αισθάνθηκε αδιαθεσία τη μέρα πριν βγει από τη μεσση και απεβίωσε χωρίς μακρά οδύνη. Ο άνθρωπος εξομολογήθηκε λίγο πριν πεθάνει, κι έπειτα το σώμα του προετοιμάστηκε για ενταφιασμό σχεδόν τόσο διακριτικό όσο και η φυλάκισή του.
Την επόμενη μέρα, στις 20 Νοεμβρίου, θάβεται στο νεκροταφείο του église Saint-Paul, ενορία της Bastille. Το ληξιαρχείο θανάτου του αποδίδει το όνομα Marchialy, μερικές φορές γραμμένο Marchioly ή Marchiel, και του δίνει περίπου 45 ετών. Τίποτα δεν επιτρέπει ωστόσο να θεωρηθούν αυτές οι ενδείξεις βέβαιες: το όνομα φαίνεται προφανώς ψευδές και η ηλικία θα μπορούσε να είναι το ίδιο. Ο ενταφιασμός κοστίζει 40 λίρες, μια λεπτομέρεια σχεδόν κοινή που έρχεται σε αντίθεση με την εξαιρετική μεταθανατική μοίρα του εκλιπόντος.




Η τεκμηριωμένη ιστορία του Ανθρώπου με τη μάσκα του σιδήρου αρχίζει πολύ πριν φτάσει στο Παρίσι. Ένα γράμμα του υπουργού Λουβουά, με ημερομηνία τις 19 Ιουλίου 1669, ανακοινώνει στον κυβερνήτη Μπενίν Ντοβερ ντε Σεν-Μαρ την επικείμενη άφιξη στη φρούριο του Πινγιερόλ ενός κρατούμενου ονόματι Eustache Dauger. Οι οδηγίες επιβάλλουν εξαιρετική επιτήρηση : το κελί πρέπει να είναι αρκετά απομονωμένο για να αποτραπεί κάθε συνομιλία με το εξωτερικό και ο αιχμάλωτος πρέπει να επικοινωνεί μόνο με τον Σεν-Μαρ.
Αυτός ο μυστηριώδης κρατούμενος ακολουθεί στη συνέχεια τον φύλακα του στις μεταθέσεις του. Διαμένει στο Πινιερόλ, ύστερα στο Έξιλες και στα νησιά Αγίας Μαργαρίτας, στα ανοιχτά της Καννών. Όταν Saint-Mars ονομάζεται διοικητής της Βαστίλης, παίρνει για ακόμη μια φορά μαζί του τον κρατούμενό του.




Την 18η Σεπτεμβρίου 1698, ο Ντι Ζονκα καταγράφει την άφιξη στο Παρίσι ενός άνδρα από τα νησιά Αγίας Μαργαρίτας, του οποίου το όνομα δεν αποκαλύπτεται και ο Σαιν-Μαρς φροντίζει να παραμένει πάντοτε καλυμμένος. Αυτή η μαρτυρία αποτελεί ένα από τα πιο αξιόπιστα σύγχρονα τεκμήρια για αυτόν που θα γίνει αργότερα η Μάσκα του Σιδήρου.
Ο άνθρωπος θα παραμείνει 5 χρόνια και λίγο παραπάνω από 2 μήνες στη Bastille πριν πεθάνει εκεί. Αλλά η ολική αιχμαλωσία του ανάγεται τουλάχιστον στο 1669, δηλαδή σχεδόν 34 χρόνια υπό την επιτήρηση του Σαιν-Μαρ. Αυτή η εξαιρετικά μακρά περίοδος, ακόμα περισσότερο από τη μάσκα καθαυτή, εξηγεί σε μεγάλο βαθμό τις μετέπειτα σπεκουλάσεις.




Εδώ αρχίζει να υπερισχύει ο μύθος έναντι των αρχείων. Τα σύγχρονα έγγραφα της Μπαστίλ μιλούν για μια μάσκα μαύρου βελούδου, και όχι για ένα βαρύ μεταλλικό αντικείμενο καρφωμένο στο πρόσωπο. Η εντυπωσιακή εικόνα της μάσκας του σιδήρου εμφανίζεται κυρίως αργότερα, καθώς η ιστορία αφηγείται και ενισχύεται.
Ο αιχμάλωτος, εξάλλου, πιθανότατα δεν ήταν καλυμμένος με μάσκα σε ολόκληρη τη διάρκεια της κράτησής του. Τα πρώτα έγγραφα σχετικά με τον Eustache Dauger τονίζουν κυρίως την ανάγκη απομόνωσης του και την αποτροπή επικοινωνίας. Το κάλυμμα προσώπου φαίνεται να χρησιμοποιείται κυρίως κατά τη διάρκεια ορισμένων μετακινήσεων ή σε καταστάσεις όπου κίνδυνεύει να γίνει αντιληπτός από τρίτους.




Επιπλέον, η μεταχείρισή του δεν ήταν ούτε εκείνη ενός μονάρχη κρυμμένου σε μια υπερπολυτελή φυλακή, όπως θα την περιγράψουν ορισμένα μυθιστορήματα. Οι ιστορικές έρευνες, βασισμένες στα έξοδα που διατέθηκαν για τη συντήρησή του, οδήγησαν αρκετούς ειδικούς στο να θεωρήσουν ότι ανήκε σε μάλλον ταπεινή κοινωνική τάξη. Ο ιστορικός Jean-Christian Petitfils υπερασπίζεται συγκεκριμένα την ταύτιση με τον Eustache Dauger, πιθανώς έναν υπηρέτη κατέχων πληροφορίες αρκετά ευαίσθητες για να δικαιολογήσουν τη φυλάκιση υπό μυστικότητα.
Αυτή η υπόθεση παραμένει σήμερα μία από τις πιο συχνά επιλεγμένες, χωρίς ωστόσο να μπορεί να θεωρηθεί οριστικά τεκμηριωμένη. Και η σιωπή των αρχείων έχει αφήσει περιθώριο σε έναν εντυπωσιακό αριθμό άλλων υποθέσεων. Με τα χρόνια, ο αιχμάλωτος έχει ταυτιστεί με έναν νόθο γιο του Καρόλου Β’ της Αγγλίας, με έναν ιταλό υπουργό, με τον επίτροπο Νικόλα Φουκέ, με έναν κρυφό γιο του Λουδοβίκου ΙΔ’ ή και με τον ίδιο του τον αδελφό.




Η πιο διάσημη από αυτές τις ιστορίες οφείλει πολλά στον Βολταίρο. Ο ίδιος έχει φυλακιστεί δύο φορές στην Μπαστίλ, ο φιλόσοφος μαθαίνει για τον παράξενο κρατούμενο και επανέρχεται στην υπόθεση στο Le Siècle de Louis XIV, που δημοσιεύτηκε το 1751. Υπό την πένα του, η μάσκα γίνεται πολύ πιο εντυπωσιακή και ο κρατούμενος αποκτά σχεδόν πριγκιπική υπόσταση. Ο Βολταίρος συμβάλλει έτσι σημαντικά στο να μετατρέψει έναν σκοτεινό φάκελο της βασιλικής αστυνομίας σε énigme historique.
Τον 19ο αιώνα, Αλέξανδρος ντε Νταμά ολοκληρώνει τη μεταμόρφωση. Στο Le Vicomte de Bragelonne, υποθέτει ότι ο αιχμάλωτος είναι ο Φιλίπ, αδελφός-δίδυμος του Λουδοβίκου ΙΑ’, κλεισμένος ώστε να μη διεκδικήσει τον θρόνο. Αυτή η εκδοχή, ολόψυχα μυθοπλαστική, θα γνωρίσει τεράστια επιρροή στο θέατρο και κατόπιν στον κινηματογράφο και παραμένει μέχρι σήμερα μία από τις πρώτες εικόνες που συνδέονται με τον Μάσκας του Σιδήρου.




Αλλά ό,τι μπορούμε να πούμε με σιγουριά είναι πολύ περιορισμένο: ένας άνθρωπος φυλακισμένος επί δεκαετίες υπό τη φρουρά του Αγίου Μαρ, σε ένα μυστικό ιδιαίτερα αυστηρό, τελειώνει τη ζωή του στη Βαστίλη και θάβεται με ψευδώνυμο. Μετά τον θάνατό του, η επιθυμία να εξαφανιστούν τα ίχνη του φαίνεται να συνεχίζεται, μαρτυρίες που αναφέρουν ότι τα ρούχα, τα σεντόνια και η επίπλωση ακόμη και η ίδια η σκευή του έχουν καεί.
Για να προχωρήσετε κι άλλο:
14 Ιουλίου: Πού μπορείτε να δείτε τα ερείπια της φυλακής της Βαστίλης στο Παρίσι;
Στο Παρίσι, η Place de la Bastille θυμίζει μια κομβική στιγμή στην ιστορία της χώρας. Στο παρελθόν, εδώ βρισκόταν ένα μεγάλο φρούριο, η φυλακή της Βαστίλης. Καταστράφηκε κατά τη διάρκεια της Γαλλικής Επανάστασης του 1789, τα απομεινάρια του χώρου είναι πλέον σπάνια. Εδώ μπορείτε να δείτε τι έχει απομείνει σήμερα στο Παρίσι. [Διαβάστε περισσότερα]
Ιστορία της Place de la Bastille
Σύμβολο της Γαλλικής Επανάστασης, η Place de la Bastille έχει μια ταραχώδη ιστορία. Σε αυτή την πλατεία βρισκόταν η περίφημη φυλακή της Βαστίλης, η οποία καταστράφηκε πέτρα-πέτρα κατά τη διάρκεια της Επανάστασης. Στο κέντρο της, η πανέμορφη Colonne de Juillet και η χρυσή Génie de la Liberté διακρίνονται από μεγάλη απόσταση. [Διαβάστε περισσότερα]
Αυτή η σελίδα μπορεί να περιέχει στοιχεία με την υποστήριξη τεχνητής νοημοσύνης, περισσότερες πληροφορίες εδώ.
Ημερομηνίες και χρονοδιαγράμματα
Στις 19 Νοέμβριος 2026
Θέση
Place de la Bastille
75011 Paris 11



14 Ιουλίου: Πού μπορείτε να δείτε τα ερείπια της φυλακής της Βαστίλης στο Παρίσι;


Ιστορία της Place de la Bastille














