Να μια πολύ παράξενη προφύλαξη για κάποιον που αναπαύεται έξι πόδια κάτω από τη γη! Στο κοιμητήριο του Μονπαρνάς, στο 14ο διαμέρισμα του Παρισιού, ένας ασυνήθιστος τάφος έχει ένα αντικείμενο που κάθε άλλο παρά αναμενόμενο είναι: ένα λευκό και μπλε σωσίβιο! Ούτε πλοίο στον ορίζοντα ούτε καν μια σταγόνα νερό… Τι γυρεύει, λοιπόν, αυτό το παράξενο ναυτικό εξάρτημα σε έναν παρισινό τάφο; Για να λύσουμε αυτό το μυστήριο, πρέπει να εξετάσουμε την ιστορία του ενοίκου του, του Ρομπέρ Ντεσνός (1900-1945), ενός σουρεαλιστή ποιητή που σίγουρα δεν του έλειπε το χιούμορ!
Εκ πρώτης όψεως, τίποτα δεν ξεχωρίζει ιδιαίτερα αυτόν τον τάφο από τους άλλους. Μια λιτή ταφόπλακα, μερικά μικρά πετραδάκια αφημένα ως φόρος τιμής… και εκείνη η περίφημη σημαδούρα που μοιάζει να περιμένει κάποιον ναυαγό! Κι όμως, η παρουσία της δεν είναι καθόλου τυχαία.
Για να κατανοήσουμε την προέλευσή του, πρέπει να ανατρέξουμε στο 1923, όταν ο Robert Desnos δημοσίευσε ένα ποίημα με τίτλο Οι μεγάλες μέρες του ποιητή στο λογοτεχνικό περιοδικό Littérature, το οποίο διηύθυνε τότε ο André Breton. Ύστερα από μια σειρά εικόνων, καθεμία πιο απροσδόκητη από την προηγούμενη, ο συγγραφέας ολοκληρώνει το κείμενό του ως εξής:
« Θα βάλετε στο μνήμα μου ένα σωσίβιο. Γιατί ποτέ δεν ξέρεις. »
Ένα, αν μη τι άλλο, πρωτότυπο αίτημα! Και να που, χρόνια μετά τον θάνατό του, μια αληθινή σημαδούρα τοποθετείται πάνω στον τάφο του. Δεν πρόκειται λοιπόν για φόρο τιμής σε κάποιο ναυτικό παρελθόν, αλλά για ένα νεύμα στην αχαλίνωτη φαντασία του ποιητή!
Γεννημένος στο Παρίσι το 1900 και μεγαλωμένος στη συνοικία των Αλ, ο Ρομπέρ Ντεσνός συγκαταλέγεται στις κορυφαίες μορφές του υπερρεαλισμού, του καλλιτεχνικού και λογοτεχνικού κινήματος που επιδιώκει να απελευθερώσει τη φαντασία από τους περιορισμούς της λογικής.
Το κίνημα του σουρεαλισμού, που αναπτύχθηκε τη δεκαετία του 1920 γύρω από τον Αντρέ Μπρετόν, εξερευνά μεταξύ άλλων το όνειρο, το ασυνείδητο, τους συνειρμούς ιδεών και την αυτόματη γραφή, μια τεχνική κατά την οποία αφήνει κανείς τις λέξεις να έρθουν, χωρίς να τις υποβάλλει στον συνήθη έλεγχο της λογικής. Και σε αυτόν τον τομέα, ο Ντεσνός έχει ιδιαίτερο ταλέντο! Ικανός να αυτοσχεδιάζει εκπληκτικά κείμενα κατά τη διάρκεια συνεδριών υπνωτικού ύπνου, παίζει με τις λέξεις, τις εικόνες και τις παράλογες καταστάσεις. Ένα ταλέντο που θα αποτυπωθεί ακόμη και στον τελευταίο του τόπο κατοικίας.
Όμως πίσω από αυτή την πινελιά χιούμορ κρύβεται μια πολύ πιο σκοτεινή μοίρα. Κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, ο Robert Desnos εντάσσεται στην Αντίσταση, ιδίως στο δίκτυο Agir. Συμμετέχει στον παράνομο αγώνα κατά των ναζί κατακτητών.
Συνελήφθη στις 22 Φεβρουαρίου 1944, φυλακίστηκε και στη συνέχεια εκτοπίστηκε σε διάφορα στρατόπεδα συγκέντρωσης. Ύστερα από μια φρικτή πορεία, έφτασε στο Τερέζιν, στη σημερινή Τσεχική Δημοκρατία. Καταβεβλημένος από τις συνθήκες κράτησης, πέθανε εκεί από τύφο στις 8 Ιουνίου 1945, μόλις λίγες εβδομάδες μετά την απελευθέρωση του στρατοπέδου. Ήταν 44 ετών. Η μνήμη του τιμάται μέχρι σήμερα στο κοιμητήριο του Μονπαρνάς, όπου αυτή η σημαδούρα αποτελεί έναν τόσο ξεχωριστό όσο και συγκινητικό φόρο τιμής.
Για να ανακαλύψετε αυτόν τον εντυπωσιακό τάφο, κατευθυνθείτε στο 15ο τμήμα του κοιμητηρίου του Μονπαρνάς, στο οποίο μπορείτε να φτάσετε, μεταξύ άλλων, από την κεντρική είσοδο, στη διεύθυνση 3, boulevard Edgar-Quinet. Κι αν η παρουσία αυτού του σωσιβίου αρχικά προκαλεί χαμόγελα, μας παρακινεί επίσης να κάνουμε έναν όμορφο συνειρμό: θα μπορούσε να συμβολίζει την ελπίδα να μη βυθιστεί ποτέ στη λήθη; Σχεδόν έναν αιώνα μετά τους στίχους του, ο Robert Desnos συνεχίζει έτσι να ξαφνιάζει τους περαστικούς με ένα απλό σωσίβιο. Αποδεικνύεται πως ακόμη και στο κοιμητήριο, η ποίηση μπορεί να μας κρατήσει πάνω από το νερό!
Αυτή η σελίδα μπορεί να περιέχει στοιχεία με την υποστήριξη τεχνητής νοημοσύνης, περισσότερες πληροφορίες εδώ.
Θέση
Νεκροταφείο Montparnasse
3, boulevard Edgar Quinet
75014 Paris 14
Σχεδιαστής διαδρομής
Προσιτότητα
