Jeśli głosujesz w Paryżu, Marsylii lub Lyonie w wyborach samorządowych, Twój głos nie będzie miał już takiego samego ciężaru... Już od nadchodzących wyborów lokalnych w 2026 roku, zasady gry w tych miastach ulegną zmianie. Ustawę przyjętą przez Zgromadzenie Narodowe 10 lipca 2025 roku, a zatwierdzoną przez Radę Konstytucyjną 7 sierpnia, poprzedzającą duże zmiany w systemie wyborczym opierającym się na trybie głosowania, przeprowadza gruntowną reformę. Inicjatywa, wspierana przez posła Sylvain Maillard, kończy z pośrednim głosowaniem i wprowadza zmiany w systemie większościowym, mające na celu naprawę nierówności demokratycznych oraz uczynienie wyboru burmistrza bardziej przejrzystym dla wyborców.
Zmiana ta dotyczy wyłącznie Paryża, Lyonu i Marsylii, trzech miast od ponad czterdziestu lat funkcjonujących pod specyficznym reżimem wyborczym. Na początku, ustawa PLM została stworzona, aby dostosować funkcjonowanie demokracji w bardzo rozległych gminach, tworząc pośredni szczebel między mieszkańcami a urzędem centralnym: dzielnice. Wyborcy głosowali wtedy na radnych dzielnicowych, którzy następnie wyłaniali część rady miejskiej, a ta wybierała burmistrza.
Na papier ten system miał wzmocnić demokrację lokalną. Jednak z upływem lat okazało się, że ma swoje ograniczenia. Podział miejsc w radzie miejskiej według dzielnic, ustalony jeszcze w 1982 roku, nigdy nie został dostosowany do głębokich zmian demograficznych. W efekcie niektóre, bardzo zaludnione dzielnice, były niedoreprezentowane w radzie miejskiej, podczas gdy inne – o stabilnej populacji – zachowywały ten sam wpływ polityczny.
Do tej deformacji dochodził efekt premii większościowej. Kompletna lista, która zdobywała najwięcej głosów w każdym okręgu, automatycznie otrzymywała 50 % mandatów, podczas gdy pozostałe mandaty dzielono proporcjonalnie. Ten mechanizm znacząco wzmacniał większości i mógł pozbawić szans na reprezentację lokalnie silnie zakorzenione ugrupowania, co budziło poczucie braku równowagi demokratycznej.
Uchwalona ustawa ma na celu jak najlepiej odzwierciedlić te krytyczne głosy. Próg większościowy został obniżony do 25 %, co ma umożliwić bardziej wierne przedstawienie różnych orientacji politycznych. Ta zmiana powinna przede wszystkim ułatwić dostęp do rady miejskiej dla list opozycyjnych oraz tych, które zajęły trzecie lub czwarte miejsce.
Przede wszystkim reforma wprowadza dwa odrębne głosowania: jedno na wybór rada miasta, drugie na wybór rad dzielnic. Dotychczas wyborcy głosowali na listy kandydatów na dzielnice, prowadzili kampanie na poziomie całego miasta, ale nie mogli bezpośrednio kandydować do rady miasta. Ten system, często krytykowany za brak przejrzystości, zostaje zastąpiony bardziej klarownym wyborem.
Od tej pory listy wyborcze do rad miast będą opierały się na wyraźnie określonym projekcie miejskim, konkurowającym z innymi inicjatywami. Wyborcy będą mogli bezpośrednio wybrać zespół, który poprowadzi miasto, jednocześnie nadal głosując na radnych dzielnic, odpowiedzialnych za sprawy lokalne. Ta zmiana w systemie głosowania wpisuje się w szerszą reformę procesu wyborczego, mającą na celu lepsze odwzorowanie woli wyborców, tworzenie stabilnych większości, zapewnienie wyraźnej większości do skutecznego rządzenia, unikanie rozproszenia głosów oraz umożliwienie lokalnym władzom dłuższego sprawowania funkcji. Jednocześnie wprowadza się element proporcjonalny, aby lepiej odzwierciedlić opozycje i różne poglądy polityczne.
Na tle tych zmian kontynuowana jest wieloletnia inicjatywa dostosowania przepisów wyborczych do realiów francuskich gmin. Reforma ta stała się również narzędziem wzmacniającym równowagę płci w radach miejskich oraz umożliwiła lepsze dostosowanie systemu do wielkości miast. Już od wyborów samorządowych w 2026 roku, Paryż, Lyon i Marsylia wprowadzą nowy sposób głosowania, który ma odzwierciedlać rzeczywisty udział każdego wyborcy i lepiej wyjaśniać kluczowe kwestie związane z wyborem burmistrza.
Ta strona może zawierać elementy wspomagane przez SI, więcej informacji tutaj.
