Niewolnicy: historyczne zniewolenie w basenie Morza Śródziemnego ukazane na wystawie w Instytucie Świata Arabski premierę miała wystawa poświęcona tematyce niewolnictwa na obszarze Morza Śródziemnego, prezentująca jego dawne oblicza.

Instytut Islamu w Paryżu prezentuje wystawę poświęconą historii niewolnictwa między chrześcijanami i muzułmanami w rejonie Morza Śródziemnego od XVII wieku do 1830 roku, pod tytułem „Uprowadzeni. Sztuka i niewolnictwo w nowoczesnym basenie Morza Śródziemnego”. Od 31 marca do 19 lipca 2026 roku ta ekspozycja, ukazując dzieła sztuki, rzadkie przedmioty i unikalne dokumenty, prowadzi odwiedzających przez historyczne aspekty życia niewolników, którzy byli zmuszani do pracy w portach Europy i Afryki Północnej.

A może historia niewolnictwa w basenie Morza Śródziemnego nie jest taka, jaką ją pamiętacie? W Paryżu, Instytut Arabskiej Kultury prezentuje wystawę Uprowadzeni. Sztuka i niewolnictwo w nowoczesnym Morzu Śródziemnym, od 31 marca do 19 lipca 2026. Przygotowana jako interdyscyplinarne śledztwo historyczne i artystyczne, opowiada o losach mężczyzn i kobiet, którzy zostali zniewoleni od XVII wieku po lata 1830, w portach Europy Południowej, szczególnie we Francji, Włoszech i na Malcie. Wystawa skupia się na postaciach rzadziej przedstawianych w głównych narracjach historycznych: muzułmanach porwanych na wybrzeżach Afryki Północnej, Afrykanach z Zachodu zmuszonych do niewolniczej pracy w Europie, a także chrześcijan zatrzymanych na południu Morza Śródziemnego.

Trasa łączy ze sobą wnikliwą analizę ról społecznych i artystycznych, jakie odgrywali niewolnicy. Ukazując ich obecność jako galerników, służących, muzyków czy asystentów artystów, ekspozycja porusza liczne aspekty tego rodzaju niewoli i jej wpływu na kulturę materialną Europy. Poprzez zestawienie dzieł sztuki, rękopisów i dokumentów historycznych, odwiedzający odkrywa często pomijany fragment mediterraneańskiej historii tamtych czasów.

Unikatowe dzieła ukazujące złożoną rzeczywistość

Wśród wystawionych eksponatów znajdują się wyjątkowe przedmioty rzadko dostępne dla publiczności. Warto wyróżnić m.in. rysunek muzułmańskiego niewolnika wykonany przez Charlesa Le Bruna, oficjalnego malarza Luis XIV, a także przedstawienia pomnika Quattro Mori autorstwa Pietro Tacci, ikonicznej rzeźby znajdującej się w Livorno. Grafiki autorstwa Fabroniego, ukazujące codzienne życie galerników, rzucają nowe światło na fizyczne warunki, w jakich byli trzymani porwani na statkach.

Niektóre dzieła ukazują konkretne wydarzenia historyczne, na przykład stłumienie buntu niewolników na Malcie w 1749 roku, odsłaniając ukryte napięcia w tych portowych społecznościach. Wystawa obejmuje również listy napisane przez jeńców, chrześcijan i muzułmanów, z których niektóre są odczytywane na głos, dając głos postaciom, które przez wieki pozostały ciche.

Miejsce do refleksji nad zbiorową pamięcią

Wystawa kończy się współczeszną instalacją, zaprojektowaną tak, aby skłonić do refleksji nad miejscem tej pamięci w dzisiejszym społeczeństwie. Porusza temat stopniowego zapominania tych wydarzeń od czasu zajęcia Algieru w 1830 roku oraz obecnych kontrowersji wokół artystycznych przedstawień niewolnictwa, takich jak dyskusje wokół słynnych Quattro Mori. Ta nowoczesna refleksja pozwala na powiązanie wyzwań minionych pokoleń z dzisiejszymi kwestiami pamięci, reprezentacji i dekolonizacji spojrzenia.

Cała trasa nie podąża za ścisłą chronologią, lecz stara się ukazać powiązania między praktykami zniewolenia, formami artystycznej reprezentacji a przedmiotami powstałymi w tym kontekście. Do głównych dzieł dołączają liczne talizmany, broń morska, reprodukcje dzióbów statków czy przedmioty rytualne, podkreślając różnorodność materiałów i spojrzeń.

Uprowadzony. Sztuka i niewolnictwo we wczesnej nowoczesnej Méditerranée w Instytucie Świata Arabskiego oferuje unikalną wystawę skupioną na mało poruszanym temacie w europejskich prezentacjach sztuki. Dzięki bogactwu eksponatów i precyzji przekazu, stanowi uzupełnienie dla tradycyjnych narracji historycznych, rzucając nowe światło na tę część naszej przeszłości.

Ta strona może zawierać elementy wspomagane przez SI, więcej informacji tutaj.