Hilma af Klint w Grand Palais: wystawa łącząca spirytualizm, okultyzm i abstrakcję

Hilma af Klint, szwedzka artystka wizjonerka i pionierka abstrakcji, stoi w centrum premierowej wystawy w Grand Palais, we współpracy z Centre Pompidou, od 6 maja do 30 sierpnia 2026 roku. Jej mistyczne dzieła, czerpiące z duchowości i okultyzmu, zostaną po raz pierwszy zaprezentowane we Francji w ramach trasy obejmującej niemal kompletne dzieła z cyklu Obrazy Świątyni, jej największego osiągnięcia.

A gdyby duchy otworzyły drogę do abstrakcji? Grand Palais poświęca w Polsce wyjątkową wystawę Hilma af Klint, wizjonerce sztuki szwedzkiej i kluczowej postaci abstrakcji, od 6 maja do 30 sierpnia 2026. Urodzona w 1862 roku, już na początku XX wieku rozwija język malarski oparty na formach geometrycznych, intensywnych kolorach i motywach organicznych, w czasach gdy historia sztuki kojarzy jeszcze pojawienie się abstrakcji z Kandinsky lub Malewicz. Dzięki tej wystawie jej mistyczne dzieło, czerpiące z spirytualizmu, okultyzmu i poszukiwania świata niewidzialnego, skłania do ponownego przemyślenia miejsca Hilmy af Klint w historii sztuki nowoczesnej.

Wspólnie z Centrum Pompidou przygotowano nową wystawę, która po raz pierwszy w France zaprezentuje dzieło tego artysty, obejmujące pełen zbiór Obrazów Świątyni (1906-1915) — mistyczny i monumentalny cykl składający się z 193 prac, w tym słynnej serii Dziesięciu Największych o zawrotnych rozmiarach i ezoterycznej symbolice. To wyjątkowe wydarzenie dla wszystkich miłośników początków absolutyzmu, a także relacji między sztuką, duchowością i tajemnymi naukami.

Artystka między dwoma światami, między widzialnym a niewidzialnym

Wykształcona w Królewska Akademia Sztuk Pięknych w Sztokholmie artystka prowadziła podwójne życie artystyczne: z jednej strony akademicka twórczość o charakterze figuratywnym, z drugiej - tajemnicze, radykalnie nowe dzieła. Pod wpływem spirytyzmu, teozofii i swoich doświadczeń mediumicznych w grupie kobiet zwanej De Fem (składającej się z pięciu artystek: Hilma af Klint, Sigrid Herman, Anna Cassel, Cornelia Cederberg i Mathilda Nilsson), stworzyła język plastyczny, który miał oddawać kosmiczne i niewidzialne siły ją inspirujące. Spirale, koła, strumienie światła tworzą unikalny wizualny słownik, daleki od ówczesnych kanonów.

Ta rozmowa między nauką, wiarą a sztuką wybrzmiewa w każdym dziele wystawy, niosąc ze sobą utopijny duch wykraczający poza czysto artystyczne tło. W przestrzeni zaprojektowanej tak, by ukazać wibrującą siłę prezentowanych prac, zwiedzający przemierzają łańcuch immersyjnych doświadczeń, pełen echa metafizycznej i uniwersalnej wędrówki. Ta wystawa to nie tylko podróż w przeszłość, lecz zachęta do aktualnej refleksji na temat roli kobiet w historii sztuki, której długo brakowało lub była pomijana.

Nasze wrażenia z wystawy Hilmy af Klint w Grand Palais:

Wystawę mogliśmy obejrzeć jeszcze przed jej oficjalnym otwarciem. Przy wejściu do Grand Palais kierujemy się do sali 8, aż na sam koniec, aby dotrzeć do wejścia ekspozycji (tak, trzeba przebyć całą drogę). Wystawa zaczyna się od małego, okrągłego pomieszczenia, w którym prezentowane są pierwsze spirytualne prace artystki, kredkami na papierze, z opisem wyjaśniającym jej pracę poprzez „grupę pięciu praktyk mediumicznych”. To nie retrospektywa, lecz skupienie na jej wielkim cyklu Obrazy Świątyni, najważniejszym dziele artystki, rzadko zestawianym w jednym miejscu.

Nasze rekomendacje :

Sali ekspozycji są szerokie i dobrze zaplanowane… jest więc wystarczająco miejsca na swobodne poruszanie się i podziwianie dzieł. Trzeba jednak uważać na drugie piętro – warto zaczynać od lewej strony, po czym wrócić i przebyć trasę w kierunku prawej, podążając chronologicznie za rozwojem jej wielkiego cyklu.

Tworzywo, które obserwujemy krok po kroku—nie w sposób chaotyczny, lecz od sali poświęconej praktykom mediumicznym poprzez psychograf aż po projektowanie każdej serii prac inspirowanych bytami nadprzyrodzonymi. Każda seria, prezentowana w porządku chronologicznym, odpowiada również narracyjnej家的 opowieści o transcendencji ciała.

Wystawa zaczyna się w sali z delikatnymi pracami, wrażliwymi na światło i temperaturę. Zabierzcie sweter. A kończy się natomiast tryptykiem/retabulą, która sama w sobie streszcza całość jej dorobku. Idealne zamknięcie pętli!

Nowe odczytanie historii sztuki przez pryzmat kobiecości

Przez długi czas nieznana, Hilma af Klint przeżywa na nowo światową popularność od lat 80., szczególnie dzięki wystawom takim jak The Spiritual in Art w Los Angeles w 1986 roku, a ostatnio też Elles font l’abstraction w Centre Pompidou. Ekspozycja w Grand Palais wpisuje się w tę falę przywracania do życia artystek, ukazując ich wkład w powstanie najważniejszych ruchów artystycznych XX wieku.

Poprzez to wyeksponowanie, proponowana jest całościowa rewizja dominujących narracji w historii sztuki, otwierając nowe perspektywy na rozumienie nowoczesności. Ta wystawa stanowi kluczowy krok dla wszystkich zainteresowanych różnorodnością artystycznych głosów oraz sposobem, w jaki niektóre postacie, działając na obrzeżach, potrafiły odmienić nasze postrzeganie świata. Koniecznie do zobaczenia!

Ta strona może zawierać elementy wspomagane przez SI, więcej informacji tutaj.