Kathia St. Hilaire: wystawa spiralisty i zaangażowana politycznie w Galerii Perrotin

L’artiste amerykańsko-haitańska Kathia St. Hilaire zaprasza do Paryża na wystawę grafik i kolaży poświęconych spirali, migracji oraz opowieściom o wygnaniu. Wystawa będzie dostępna w galerii Perrotin od 10 stycznia do 7 marca 2026 roku.

Wizualna burza, w której historia kręci się w kółko... Kathia St. Hilaire prezentuje The Vocals of the Chaotic Burst — wystawę złożoną z złożonych grafik i kolaży inspirowanych spiralistyczną literaturą Haiti, w Galerii Perrotin. Od 10 stycznia do 7 marca 2026 ta propozycja wizualna opiera się na wszechobecnych motywach spiralnych, które artystka wykorzystuje do badania historii politycznej i migracyjnej Haiti. Każde dzieło stanowi okazję do odwołań do bogatego języka plastycznego, stworzonego z surowych materiałów, takich jak drut kolczasty, metal, odzyskane tkaniny czy opakowania produktów wybielających skórę. Elementy te łączone są w nakładane na siebie kompozycje, które wizualnie ukazują warstwowość diasporowych opowieści, złamane dziedzictwa oraz próby ich odbudowy.

Nieposkromiony hołd dla Frankétienne’a, tragicznie zmarłego i wybitnego pisarza z Haiti, którego życie zakończyło się w 2025 roku, ta ekspozycja nawiązuje do jego powieści Mûr à crever, która ukazała się w 1968 roku. Każdy eksponat odnosi się do pojedynczego zdania z tego przełomowego dzieła – manifestu spirali, ruchu literackiego narodziłego się pod rządami dyktatury François Duvaliera. To spiralne motywy wyobrażone jako symbol nieustannych cykli katastrof politycznych i naturalnych. "Przemawiam do wysp karaibskich językiem histerycznych burz", pisał Frankétienne. Ten język cyklonów, szalonych deszczy i burzliwej morskiej fali przenika prace Kathii St. Hilaire, ukazując się w formie wirujących motywów i fragmentarycznych scen. Ekspozycja łączy poetyckie, religijne i polityczne odniesienia w wizualnym projekcie bez linearności, zachęcając do odczytywania na wielu poziomach, dostosowanych do tempa i spojrzenia zwiedzającego.

Kathia St. Hilaire : une exposition spiraliste et politique à la Galerie Perrotin — ©Claire Dorn. Courtesy of the artist and Perrotin

Podróż migracyjna jako nieustanne źródło napięcia

Przedstawione sceny ukazują niebezpieczne przeprawy, próby ucieczek, osadzenia i wymuszone powroty. Silhuety zagęszczone na prowizorycznych łodziach, postaci trzymane za drutami kolczastymi czy wiszące ciała czekające na dalszy los – te obrazy konstruują narrację o wędrówce, naznaczonej niepewnością. Artystka opowiada historię haitiańskiej migracji na Nassau, o zatrzymaniach w bazie Guantanamo z lat 90. oraz o współczesnych politykach deportacji. Poprzez te motywy przedstawia wizję, w której ruch migracyjny staje się stanem bycia, bez pewnego punktu docelowego.

Tropikalne huragany, ciągły motyw w twórczości artysty, funkcjonują jako podwójne metafory: katastrof naturalnych i niezałatwionych ran kolonialnej przeszłości. Ich spiralne kształty, przypominające te z radarów pogodowych, nawiązują do szlaków statków niewolniczych. Artysta łączy wodę, zaplecione włosy i pamięć kobiet, które były deportowane i które niosły nasiona na uchodźstwie. Jego dzieła stają się w ten sposób fizycznymi archiwami, w których nakładają się teraźniejszość, dziedzictwo afrykańskiej kultury oraz współczesne traumy migracyjne.

Materiały, rycina i utrwalona pamięć

Prace Kathia St. Hilaire opierają się na metodzie ryciny redukcyjnej, wykonanej na podstawie rysunków przeniesionych na płyty z linorytu, które następnie drukuje na różnych materiałach. Ta technika pozwala na nakładanie do pięćdziesięciu warstw farby i substancji, tworząc gęstą teksturę, w której przeplatają się fragmenty wcześniejszych dzieł, rozrzucone opony, liście bananowców, papierowe druki i odwrócone obiekty. Metal, szlifowany, wstawiany i wkomponowany jako tło, przywołuje na myśl praktyki brasaj z Noailles — historycznego centrum haitiańskiego sztuki, dziś zagrożonego przez przemoc gangów.

Metalowe konstrukcje wplecione w dzieła – łańcuchy, perły, druty – pełnią funkcję wizualnych barier. Podobnie jak spiralne motywy, przedłużają ideę izolacji i zamknięcia. Perłowanie, inspirowane drapo voodoo, stanowi kolejny aspekt pracy artystki, choć bez użycia cekinów: wykorzystuje ona grawer i surowy materiał, by odtworzyć w ten sposób te sakralne przedmioty we własnej estetyce. Poprzez te gesty artystka kwestionuje możliwość plastynicznej odporności – gdzie każdy element — tkanina, ślad, odłamek — staje się nośnikiem historii.

Instalacja wizualna łącząca duchowość z chaosem

Wprowadzając védże, święte symbole voodoo, artystka odwołuje się do skrzyżowań, rytuałów oraz mocy figur duchowych w ludzkich losach. Kontynuuje pracę takich postaci jak Myrlande Constant czy Pierrot Barra, dodając do nich nowoczesną, podzieloną na fragmenty wizualną gramatykę. Te elementy tworzą unikalny język plastyczny, oparty na synkretyzmie, dezintegracji i ponownej reconstructii.

Niektóre dzieła ukazują motylki unoszące się nad drutami kolczastymi — symbol o wielowymiarowym znaczeniu zaczerpnięty z twórczości Gabriela Garcíi Márqueza i Edwidge Danticat. Są one zapowiedziami, wskazówkami na temat nadchodzącej katastrofy lub znakami przemiany. Ta gra pomiędzy upadkiem a odrodzeniem przewija się przez całą ekspozycję, która unika tradycyjnej narracji czy moralizatorskiego podejścia. Chaos odgrywa tutaj kluczową rolę jako element napędzający całość.

Wystawa, którą warto oglądać powoli, bez obietnicy rozwiązania

W wystawie The Vocals of the Chaotic Burst nie znajdziemy żadnego finału. Zamiast tego, otwiera ona przestrzeń podzieloną na fragmenty, pełną warstw, napięć i aluzji. Dzięki intensywnej technice druku i eksperymentom z materiałem do granic możliwości, Kathia St. Hilaire tworzy niepokojący pejzaż, gdzie przeszłość, teraźniejszość i wizja przyszłości przenikają się nawzajem. Odwiedzający ma możliwość swobodnego poruszania się po tym sieciowym układzie form, obrazów i głosów, bez obietnicy rozwiązania, ale z szansą na rekonfigurację.

Ta strona może zawierać elementy wspomagane przez SI, więcej informacji tutaj.