Poszliśmy obejrzeć wystawę Eva Gonzalès w Petit Palais z okazji otwarcia, na alei Winston-Churchill, w 8. dzielnicy Paryża, i opowiadamy o wszystkim, prezentując zdjęcia. Muzeum Sztuk Pięknych Miasta Paryża poświęca malarce Eva Gonzalès (1847-1883) swoją pierwszą szeroką retrospektywę, od 15 września 2026 r. do 24 stycznia 2027 r., pod tytułem Ścieżka artystki wolnej. Prawie 100 obrazów, pasteli i rycin zostanie zgromadzonych w chronologicznym przebiegu wystawy.
Ostatnia wystawa o tak dużej randze miała miejsce w 1885 roku, dwa lata po śmierci artysty. Czyli 140 lat oczekiwania. Ekspozycję przygotował Petit Palais we współpracy z Van Gogh Museum w Amsterdamie, z wyjątkowym wsparciem Muzeum d'Orsay.
Urodzona w 1847 roku w Paryżu w rodzinie burżuazji intelektualnej, córka powieściopisarza Emmanuela Gonzalès i matki będącej muzykiem, Eva dorastała wśród ludzi pióra. Z powodu zamknięcia École des beaux-arts dla kobiet uczyła się malować w pracowni przeznaczonej dla kobiet prowadzanej przez Charlesa Chaplina.
W 1869 roku belgijski malarz Alfred Stevens przedstawia jej Édouard Manet. Zostaje jej jedyną, a zarazem wyłączną uczennicą i modelką: słynny Portret Ewy Gonzalès namalowany przez Maneta w 1870 roku, wypożyczony z National Gallery w Londynie, ukazuje ją siedzącą przed sztalugą. Wystawa wprost stawia pytanie, które długo ją ograniczało: czy ta malarka to tylko status uczennicy Maneta?
Odpowiedź tkwi w salach wystawowych. Gonzalès wystawia na Salonie między 1870 a 1883 rokiem, nie dołączając jednak do grupy impresjonistów, podobnie jak jej mentor. Znajdziemy tam Une loge aux Italiens (1874, musée d'Orsay) i Le Clairon (1870, musée de Gajac), gdzie luźny sposób malowania i zainteresowanie tematami współczesnymi przypominają Maneta, lecz wrażliwość już jest jej własna.
Co zwraca uwagę podczas zwiedzania sal, to światło. Jego kontrastowa paleta barw i płynna faktura malarska rozpościerają się na tematach intymnych: siostra Jeanne Gonzalès, ulubiona modelka, sceny domowe, dzieci, kapelusze i wachlarze z codziennego życia burżuazji, obserwowane bez ckliwości.
Le Réveil (1877), przywieziony z Kunsthalle w Bremie, należy do obrazów, na których zatrzymujemy się na chwilę. Pasteli zaś skrywają miłą niespodziankę: materia tu jest jeszcze bardziej swobodna niż w olejach.
Trasa muzealna także kładzie nacisk na morskie klimaty i pejzaże Normandii, tworzone na świeżym powietrzu w okolicach Dieppe i Grandchamp. Dzieci na wydmach lub Spacer na osiołku wyrywają nas z paryskich wnętrz, przynosząc upragniony oddech w połowie zwiedzania.
Do grona towarzyszących artystce należą także Henri Guérard, rytownik i mąż, oraz oczywiście Manet. W kontrze, prace Berthe Morisot, Mary Cassatt i Marie Bracquemond ukazują warunki, w jakich powstawały dzieła kobiet-artystek pod koniec XIX wieku, nie pozwalając Gonzalès utonąć w zbiorowym kontekście. Ścieżka edukacyjna zatytułowana „Une vie d'artiste au féminin” podąża za tym wątkiem przez wszystkie sale i wypada całkiem dobrze zrobiona.
Eva Gonzalès zmarła na skutek zatoru 6 maja 1883 roku, kilka dni po śmierci Maneta i niedługo po urodzeniu syna. Miała 36 lat. Krótkie życie, spójne dzieło i uznanie, które nadchodzi z dużym opóźnieniem.
Petit Palais otwiera od wtorku do niedzieli w godz. 10:00–18:00, z ostatnim wejściem o 16:45, a w piątki i soboty wieczorami do 20:00 (ostatnie wejście o 18:45). Muzeum jest zamknięte w poniedziałki. Bilety: 14 € za pełny, 12 € za ulgowy. Wstęp wolny dla osób poniżej 18 roku życia, osób poszukujących pracy oraz osób z niepełnosprawnością. Szczegóły ulg znajdziesz na stronie Paris Musées, a bilety z określonym czasem można zarezerwować online w billetterie en ligne. Muzeum dojazd: metro Champs-Élysées-Clemenceau (linię 1 i 13). Ważne: zbiory stałe pozostają bezpłatne, z wyjątkiem nocnych godzin otwarcia w weekendy przeznaczonych dla wystaw czasowych.
Jedna z rad płynących z naszej wizyty: warto przyjść pod koniec dnia lub w trakcie wieczornych otwarć. Sale szybko się zapełniają w południowej części dnia, a prace pastelowe warto podziwiać z bliska, bez przepychanek. Muzeum organizuje także cykl bezpłatnych wykładów poświęconych artyście, od 22 września 2026 do 12 stycznia 2027, a ponadto oprowadzania z przewodnikiem i koncerty.
To wystawa, która ma swój rytm i niczego nie przesadza. Skierowana jest do miłośników impresjonizmu, szukających innych niż Moneta i Renoira ścieżek, do tych, którym zależy na historii kobiet-artystek, a także do rodzin, bo sceny z dzieciństwa stanowią łatwą wejściówkę dla najmłodszych.
Format nadal przystępny: na spokojnie około godziny bez pośpiechu. Jedynym zastrzeżeniem są tłumy w weekendy, które potrafią nieco zakłócić intymny charakter przekazu, chyba że wybierze się godziny poza szczytem. Wystawę przeniosą później do Van Gogh Museum w Amsterdamie w lutym 2027 roku, więc warto skorzystać z niej już teraz.
Jeżeli przedłużysz dzień zwiedzania, Petit Palais kontynuuje swój rok poświęcony kobietom-artystkom wystawą Visionnaires, pełna swoboda kuratorska dla Prune Nourry od 20 października 2026 do 24 stycznia 2027, a następnie Bruksela 1900 od 10 listopada 2026 do 25 kwietnia 2027. A na dwie inne równie ciekawe propozycje w tym duchu polecamy Wieczny Tintoretto w muzeum Jacquemart-André, tuż przy Polach Elizejskich, oraz nasz przewodnik po wystawach malarstwa, których nie można przegapić w Paryżu i Île-de-France. A żeby dowiedzieć się wszystkiego o samym miejscu, zajrzyj do naszego artykułu o Petit Palais i jego skarby.
Daty i harmonogramy
Z 15 wrzesień 2026 Na 27 styczeń 2027
Miejsce
Petit Palais
Avenue Winston Churchill
75008 Paris 8
Planowanie trasy
Dostępność
Zalecany wiek
Dla wszystkich
Oficjalna strona
www.petitpalais.paris.fr
