Joseph Grigely in het Palais de Tokyo: een tentoonstelling over de toegankelijkheid van culturele locaties

De kunstenaar die doof is, Joseph Grigely, betreedt een moeilijk bereikbare ruimte in het Palais de Tokyo in Parijs met de tentoonstelling "Nous en sommes là – This is where we are", een plastisch en conceptueel onderzoek naar de architecturale toegankelijkheid in culturele instellingen, van 3 april tot 13 september 2026. Via beeldende werken en een risografie-publicatie bevraagt hij hoe onze omgevingen zijn ontworpen en beleefd.

En wat als ontoegankelijkheid het vertrekpunt van een kunstwerk wordt? De kunstenaar Joseph Grigely krijgt van het Palais de Tokyo in Parijs de uitnodiging voor een tentoonstelling die de toegankelijkheidsvraag van culturele plekken rechtstreeks aan de orde stelt. Van 3 april tot 13 september 2026 slaat de Amerikaanse beeldend kunstenaar en theoreticus, die van kinds af doof is, een ruimte van het museum binnen die voor een deel van het publiek bewust moeilijk bereikbaar is. Getiteld Nous en sommes là – This is where we are, behandelt deze installatie zowel de praktische als symbolische aspecten van architectonische ontoegankelijkheid, terwijl ze gereedschappen voor reflectie en actie aanbiedt. De tentoonstelling bouwt voort op een reeks plastische werken en een publicatie in risografie, en werpt een kritische blik op de manier waarop onze omgevingen zijn ontworpen.

Op een plek waar het verkeer niet vanzelfsprekend is, Joseph Grigely verandert hij de ervaring van de bezoeker in een soort rollenspel. Hij onderzoekt de mogelijkheid om een kunstlocatie te betreden wanneer deze op een exclusieve manier is opgebouwd. Het project belicht het bestaan van verschillende routes, soms onzichtbaar, vaak verplicht, die bepaalde mensen extra inspanning kosten om hetzelfde ruimte te bereiken. Als antwoord ontwikkelt de kunstenaar wat hij een "toegangsprothese" noemt – een zowel conceptueel instrument als een concrete voorstel – ontworpen als een hulpmiddel voor dialoog tussen lichaam en architectuur.

Joseph Grigely au Palais de Tokyo : une exposition sur l’accessibilité des lieux culturels — ©Jon Verney

Een kritisch project over toegangsnormen

De installatie beperkt zich niet tot het illustreren van een probleem. Ze moedigt een actieve reflectie aan over hoe culturele instellingen het publiek ontvangen, door hun huidige grenzen onder de loep te nemen. Joseph Grigely analyseert de geschiedenis van de bouwwerken en de hardnekkigheid van scheidingslogica’s, zelfs wanneer er inspanningen worden geleverd om de situatie te verbeteren. De titel van de tentoonstelling, Wij zijn er, geeft een momentopname weer zonder te veroordelen of te verzuchen, maar met de intentie een open en collectieve discussie te stimuleren.

Deze praktijk bouwt voort op meer dan dertig jaar onderzoek van Joseph Grigely. Hij onderzoekt hierin de thema’s van anderheid, taal en communicatie via diverse media. Zijn bekendste werk, Conversation Pieces, bestaat uit verzamellingen van handgeschreven briefjes die gebruikt werden voor communicatie met horende mensen. Deze dialoogfragmenten, artistiek herschikt, roepen vragen op over mondelinge communicatie, schriftelijke sporen en vormen van interactie. De tentoonstelling in Palais de Tokyo bouwt voort op deze thematiek door ze binnen een institutioneel kader te plaatsen.

Een benadering van toegankelijkheid als kunstvorm

Wat Joseph Grigely hier aanbiedt, gaat verder dan louter functionele aanpassing. Hij onderzoekt het idee dat toegankelijkheid kan worden gezien als een artistiek medium — gezien als een volwaardige vorm in de creatie van een kunstwerk. De installatie wordt dan een ruimte waar gevestigde regels botsten met de lichaamservaring, tussen architectonisch doel en praktische toepassing. Het werpt een reeks vragen op over de plek van ieder individu in de openbare ruimte en over de mechanismen die, bewust of onbewust, deze plek beperken.

Het publiek wordt zo niet alleen uitgenodigd om de tentoonstellingsruimte te bekijken, maar ook om de toegangsfactoren te onderzoeken. Deze aanpak is analytisch en zorgvuldig, zonder sentiment of simplificatie. Ze benadrukt dat ruimtelijke uitsluiting niet simpelweg het gevolg is van incidentele nalatigheden, maar voortkomt uit een onderliggende structurele indeling van plaatsen en praktijken, die moeilijk te veranderen is zonder een fundamentele herziening van de prioriteiten.

Een mooie gelegenheid om na te denken over de rol die iedereen kan spelen in culturele locaties, door een voorstel dat de spanning opzoekt tussen de architectuur en het dagelijks gebruik. Zin om een kijkje te nemen bij het Palais de Tokyo?

Deze pagina kan elementen bevatten die met AI zijn ondersteund, meer informatie hier.