Woont of reist u regelmatig door de Yvelines en weet u eigenlijk niet goed waar die naam vandaan komt, die zo’n beetje mysterieus klinkt? Je moet wel zeggen dat dit departement in de Île-de-France, het 78, waarvan Versailles de hoofdstad is, net zo goed anders had kunnen heten. En de geschiedenis van zijn benaming wekt zeker nieuwsgierigheid op. Tussen een twee millennia oude Latijnse wortel, een bijna verdwenen bos en een Versailles-poëet met gevoel voor elegantie vertellen we u alles.
Gedurende bijna twee eeuwen heette dit gebied simpelweg Seine-et-Oise. Dit departement werd in 1790 opgericht op een deel van de voormalige provincie Île-de-France. Een uitgestrekt administratief geheel dat toen steden omvatte als Saint-Germain-en-Laye, Versailles, Mantes-la-Jolie of zelfs Rambouillet.
Maar door de bevolkingsgroei rondom Parijs in de twintigste eeuw werd deze indeling te ruim en moeilijk te beheren. Onder impuls van generaal de Gaulle werd op 10 juli 1964 een wet ingevoerd die de hele regio Parijs hervormde. Het departement Seine-et-Oise verdween definitief en gaf vooral geboorte aan de departementen Essonne, Val-d'Oise en Yvelines. Het nieuwe departement ging op officieel 1 januari 1968 van start, terwijl het nog steeds de code 78 van zijn voorganger behield; daarom dragen de nummerplaten en de postcodes van het gebied dit cijfer nog steeds.
Daar wordt de geschiedenis pas echt interessant. Het departement dankt zijn naam aan het pays d'Yveline (of Iveline), een aanduiding afkomstig uit een oud woud waarvan Rambouillet het laatste restant is. Een naam die uit het Latijn komt: Sylva aequilina, letterlijk 'met water doordrenkt bos'. Dit uitgestrekte bosmassief besloeg tijdens de Romeinse tijd het grootste deel van het gebied en werd doorkruist door talrijke rivieren die er hun oorsprong hadden, vandaar die aquatische bijnaam.
In de loop der tijd is Aqua uitgegroeid tot ewe, vervolgens eve en soms ive, wat uiteindelijk Iveline opleverde, later gespeld met een y. Een langzame fonetische verschuiving die zich over eeuwen uitstrekt, en die men misschien ook terugvindt in de naam van de rivier Yvette, die niet ver daarvan door de vallei van Chevreuse meandert. Vandaag is de bos van Rambouillet het enige tastbare overblijfsel van dit antieke woud van Yveline, een goede reden om er anders te gaan wandelen dan gebruikelijk.
Het is een vraag die minder vaak wordt gesteld, maar het antwoord is wel smakelijk. Bij het kiezen van een naam voor het nieuwe departement werden verschillende voorstellen tegen elkaar afgewogen. Charles de Gaulle wilde het departement graag Versailles noemen, en Val de Seine werd ook voorgesteld. Men had dus heel goed kunnen wonen in het departement Versailles of dat van de Val de Seine, met namen die aanzienlijk meer voor de hand lagen, dat moet je toegeven.
Uiteindelijk is het een Versailles-dichter, Jehan Despert, die het debat naar zijn hand zet. Hij zoekt toenadering tot zijn vriend, de eerste voorzitter van het algemeen bestuur Jean-Paul Palewski, en stelt hem de naam Yvelines voor als naam voor het departement, zoals die van het woud Rambouillet, een van de oudste in de regio. Met een "s" in het meervoud, wat hij later zelf toelicht met een beroemd gezegde: Met een s, Yvelines, dat klonk rijker.
Deze "s" dient ook om de verscheidenheid van de gebieden die dit uitgestrekte departement vormen te illustreren, van groene valleien tot landbouwvlakten en koninklijke steden. De naam werd in 1968 door de Nationale Vergadering aangenomen, en een plein "des Yvelines - Jehan Despert" werd op 9 oktober 1997 ingehuldigd in Saint-Quentin-en-Yvelines, langs de grens met Montigny-le-Bretonneux en Guyancourt, ter ere van degene die het departement zijn identiteit had geschonken.
Ook te ontdekken:
