Palais de Tokyo'da Cheryl Marie Wade, crip kültürünü ve politik şiiri keşfe çıkıyor

Paris'teki Palais de Tokyo, Cheryl Marie Wade'in şiirleri etrafında şekillenen bir kolektif sergiyi 3 Nisan–13 Eylül 2026 tarihleri arasında sunuyor. Berkeley'deki crip sahnesinin önde gelen bir figürü olarak anılan Wade'in çalışmalarına adanan bu yürüyüş, arşivler, performanslar ve enstalasyonları bir araya getirerek engellilik tarihine dair hem şiirsel hem de militan bir sesi duyurmayı amaçlıyor.

Paris'te Palais de Tokyo, Cheryl Marie Wade etrafında 3 Nisan 2026 - 13 Eylül 2026 tarihleri arasında bir kolektif sergi sunuyor. Berkeley'deki crip sahnesinin önde gelen şairlerinden ve figürlerinden olan bu isme adanmış olan bu yolculuk arşivler, performanslar ve çağdaş enstalasyonları bir araya getiriyor. Şiir, aktivizm ve engellilik hafızasının buluştuğu bu sesin sanat dünyasında yeniden ön plana çıkmasını sağlayan bir deneyim olarak görülebilir.

Yirmi yıldan fazla kullanılmayan bir belge materyalinden yola çıkan bu sergi, Kaliforniyalı engelli sanatçı Cheryl Marie Wade’in edebi ve performatif dünyasına bir bakış sunuyor. Günümüzde Fransız halkı arasında pek bilinmeyen Wade’ın eserleri, geçen yüzyılın başlarında yakalanan görüntüler üzerinden yeniden keşfediliyor. Projenin temelini oluşturan bu görüntüler, 2000 yılında yönetmen ve aktivist Diane Maroger tarafından kaydedildi ve başlangıçta France 3 televizyonu için hazırlanmıştı.

Hiç hayata geçmeyen bu proje kapsamında, 2000'lerin başında Berkeley’de toplanan belgeler ve arşivler artık bu serginin ana materyali haline geldi. Sergi, bu görsel arşivleri, engellilik, bakım ve toplumsal duyarlılık içeren çağdaş sanat eserleriyle ilişkilendirerek izleyicilere sunuyor.

Crip kültürü etrafında sanatsal bir keşif

Bir dizi video, metin, enstalasyon ve okuma etkinliğiyle, sergi, engel kavramını sanatsal alan içinde deneyimlenen bir olgu olarak yeniden ortaya koymayı amaçlıyor. Cheryl Marie Wade’in şiirleri, başlangıçta kadın söyleşi gruplarında dinlenirken, daha sonra tek kişilik gösteriler veya VHS formatında halkla paylaşılmış, cinsellik, fiziksel ağrı, geçicilik ve beden hafızası gibi temalara değiniyor. Gnarly’nin Kraliçe-Anneleri olarak anılan sanatçı, “crip” kelimesinin, olumsuz anlamdaki "cripple" kelimesinden türeyen ve kimlik yeniden sahiplenme amacı taşıyan bir araç olarak kullanılmasını savunuyor; bu kelime, 1980’lerin başlarında Berkeley’de ortaya çıkan toplumsal hareketin içinde yer alan bir topluluğun sesi olmayı hedefliyordu.

Tokyo Sarayı bu sanat sahnesine bütünsel bir bakış açısı getiriyor ve çağdaş sanatçıları, Amerikan engelli topluluğunun gündeme getirdiği meselelerle doğrudan veya sembolik bağlar kuran sanatçıları bir araya getiriyor. Arşivlerden seçilen bölümler, sergi alanında hikaye parçaları gibi sunuluyor ve bu da, kendileri de engelli olan bireyler tarafından inşa edilen ortak bir anlatı oluşturma çabalarının bir parçası oluyor.

Görülüp duyulabilecek yeniden hatıra

Bugüne kadar Cheryl Marie Wade’ın eserlerinden sadece birkaç parça Fransızcaya çevrilip yayımlanmıştır. Berkeley Üniversitesi’nde saklanan arşivleri ise büyük ölçüde değerlendirilmemiş durumda. Bu yaygınlık eksikliği, onun metinlerinin ve performanslarının Disability Studies alanındaki ilk çalışmalar üzerindeki etkisiyle karşılaştırıldığında oldukça dikkat çekici. Tokyo Sarayı’nda sergilenen proje ise bu yayın boşluğundan yola çıkarak, dinleme, okuma ve düşünme alanlarına yeni bir kapı aralıyor. Proje, günümüzdeki bakım, ruh sağlığı ve kendini temsil etme tartışmalarıyla yakın ilişkili bir mekân sunmayı hedefliyor.

Sergi sırasında, Fransızca engelli sahnesine adanmış bir şiir ve performans festivali de Tokyo Sarayı’nda düzenlenecek. Bu performans odaklı etkinlik, izleyicilere, her biri farklı bir açıdan engelliliğin sanatsal ifade, toplumsal eleştiri veya estetik normların yeniden tanımlanmasında nasıl bir araç olabileceğini sorgulayan sanatçıları tanıma fırsatı sunacak.

Çok Katmanlı Bir Proje

Diane Maroger’in birkaç yıl boyunca Berkeley’de yürüttüğü çalışmaları, kültürel kurumlarda marjinalleştirilmiş deneyimlerin nasıl aktarıldığına dair yeni bir bakış açısı sunuyor. Çekilen görseller, derlenen şiirler ve kaydedilen tanıklıklar, kişisel yaşantı, aktivizm ve yaratımın iç içe geçtiği karmaşık bir manzara oluşturuyor. Bu unsurlar, sergilenen çağdaş eserlerle diyalog kurarak, görsel ve sözlü yankıların örülü bir dokusunu meydana getiriyor.

Yen keşfedilmiş arşiv belgeleri, çağdaş sanatçıların eserleri ve canlı programlarıyla Tokyo Sarayı, Fransa’daki sergilerde pek sık rastlanmayan sanatsal, sosyal ve politik meselelerle bağlantılı bilgi ve hikâye akışına olanak tanıyan bir alan yaratıyor. Bu kolektif girişim, krip kültürü ve onun ortaya çıkardığı sanatsal ifadeler etrafında yeni araştırma ve anlatı yollarının kapısını aralıyor.

Bu sayfa yapay zeka destekli unsurlar içerebilir, daha fazla bilgi burada.