Trung tâm Paris là Paris của những bưu thiếp, của những công trình được cho là quen thuộc, nhưng cũng là những con phố, địa điểm và thói quen thường thoát khỏi ánh nhìn lần đầu. Ai là người nói về điều ấy hay hơn thị trưởng của nó, Ariel Weil ?Vừa tái đắc cử, vị đại diện công quyền này tiết lộ những khám phá, sở thích và khuyến nghị của mình.Khởi động nhanh cuộc hành trình khám phá Trung tâm Paris cùng vị quan chức, ở khu phố có nhiều bản sắc này.
Để độc giả hiểu bạn rõ hơn, bạn có thể tự giới thiệu về bản thân cho họ được không?
Là một nhà kinh tế được đào tạo bài bản, với hành trình dài ở khu vực tư nhân và giảng dạy — tại Sciences Po, HEC và ở Hoa Kỳ — tôi từng làm trợ lý nghị viện một thời gian ngắn, nhưng nhanh chóng rời đi vì tôi luôn cho rằng trước khi đảm nhận các trách nhiệm công vụ, cần có trải nghiệm sống, học hỏi và làm việc ở nước ngoài.
Tôi là người dân lâu năm ở trung tâm Paris, và ngày nay tôi là thị trưởng của thành phố này. Tôi muốn giữ một mối liên hệ rất cụ thể với lãnh thổ, không chỉ đóng cửa trong văn phòng: gặp gỡ tại quán cà phê, dành thời gian ngoài đường phố, giữa các cửa tiệm và quảng trường; đó mới là cách người ta hiểu thật sự một thành phố. Tôi mê ý tưởng trở thành một thị trưởng gần dân, gắn với từng khu phố, biết đi bộ, biết đi xe đạp và duy trì một mối quan hệ trực tiếp với người dân.
Tôi thấy những buổi tiếp công dân nhàm chán, nên một lần mỗi tháng tôi mời người dân quanh khu vực gặp nhau uống cà phê và bánh croissant để nói chuyện suốt hai giờ về mọi vấn đề, thường có sự góp mặt của một khách mời địa phương.
Những trải nghiệm văn hóa yêu thích nhất của bạn là gì trong thời gian rảnh?
Tôi có sở thích khá đa dạng. Một phần đời sống văn hóa của tôi gắn với công việc của mình, giữa một vùng đất vô cùng giàu có, giữa Louvre, Notre-Dame, Centre Pompidou, các galeries và các théâtres. Tôi cũng tới các églises, vừa để ngắm kiến trúc vừa để chiêm ngưỡng các tác phẩm chúng chứa đựng: Delacroix, Le Tintoret, Keith Haring tại Saint-Eustache... Người ta thường quên rằng ở Paris, nhất là ở trung tâm, những địa điểm này tạo thành một bảo tàng khổng lồ.
Cùng với con gái tôi, người rất mê nghệ thuật trình diễn, tôi thường đi xem nhạc kịch ở Paris và London. Gần đây chúng tôi đã xem La Cage aux Folles, 42nd Street, Les Misérables. Tôi mê điện ảnh, đặc biệt là rạp Grand Rex, và không khí ở các buổi công chiếu trước manga như Sword Art Online và Demon Slayer. Có một nhiệt huyết thật sự quanh cosplay (tôi thậm chí từng khoác một chiếc áo choàng tham dự buổi ra mắt Demon Slayer!) và niềm vui tập thể rất hiếm thấy. Cuối cùng, tôi cũng mê stand-up, từng có cơ hội xem các nghệ sĩ như Rosa Bursztein, Alison Wheeler, Paul Mirabel hay Louis C.K.
Theo bạn, sự kiện nào nên được độc giả của chúng tôi đặc biệt chú ý?
Tôi thích những sự kiện ít được mong đợi hơn so với những sự kiện nổi bật. Ở ủy ban thành phố, chúng tôi có một chương trình địa phương, thường miễn phí, giúp người dân khám phá những nghệ sĩ và các hình thức biểu diễn kín đáo hơn, như những triển lãm ảnh. Hiện tại, trước cổng ủy ban thành phố đang diễn ra một triển lãm của xưởng nghệ sĩ tị nạn.
Mỗi tối thứ Ba hàng tuần, các buổi hòa nhạc và sự kiện nghệ thuật được tổ chức tại phòng hội trường của thị xã (và tối thứ Năm tại một phòng làm việc công khác), với các nghệ sĩ trẻ, các ban nhạc, dàn hợp xướng, các hội đoàn hoặc học viên của nhạc viện—những người nếu không có chương trình này sẽ chưa có cơ hội được đứng trên một sân khấu thực sự.
Tôi cũng gợi ý tham gia Foulées de Paris Centre, một cuộc đua ở quy mô vừa phải, rất dành cho gia đình, mà chúng tôi đã tái khởi động. Cuộc đua không nhắm tới thành tích thuần túy, mà hướng tới niềm vui chạy bộ cùng nhau, với các đợt thi dành cho trẻ em, hành trình dễ tiếp cận và các đội tiếp sức gia đình.
Bạn sẽ mô tả các quận của mình cho một người chưa từng biết đến chúng như thế nào? Ở đó có gì mà bạn không tìm thấy ở nơi khác và điều gì khiến bạn tự hào nhất?
Đó là một di sản sống, một trong những địa điểm nổi tiếng nhất thế giới và vẫn thường bị hiểu sai. Ai cũng nghĩ đến Louvre, đến Notre-Dame, đến một place des Vosges, đến Centre Pompidou, nhưng điều tôi quan tâm là những gì nằm ở phía bên cạnh: những bảo tàng nhỏ xíu, những khu vườn khuất lấp, những căn biệt thự riêng sang trọng, những nơi khuấy động văn hóa, những con phố ít ai ngờ đến lại chứa đựng cả một câu chuyện lịch sử.
Đó là sự chồng chất của các lớp lịch sử, văn hóa, di sản và đời sống đương đại khiến tôi tự hào nhất; khả năng chỉ trong vài phút có thể từ một công trình di sản lớn chuyển sang một khu vườn ít người biết đến, từ một nhà thờ Do Thái sang một nhà thờ Công giáo, từ một nhà hàng người Duy Ngô Nhĩ sang một quán cà phê cổ, từ một bảo tàng ít người biết đến đến một quảng trường nơi trẻ em chơi bóng đá. Chính nhộn nhịp và sự đa dạng ấy đã làm nên linh hồn của Paris Centre.
Tôi rất gắn bó với những “khuất lấp” của di sản: những bảo tàng nhỏ như Cognacq-Jay, nhà Victor Hugo, những khu vườn như square Léopold-Achille (đang có dự án sáp nhập với những khu vườn của Musée Picasso) hay những tuyến đường, địa điểm ít người biết hơn, như khu phố Hoa lớn nhất Paris quanh place Pan Yuliang, hay Tango, club LGBT mang tính huyền thoại được thành phố mua lại khi nó đứng trước bờ vực đóng cửa. Tất cả những điều đó góp nên một thành phố mà dễ dàng ta vẫn chưa khám phá hết.
Bạn có gợi ý những hoạt động miễn phí hoặc có giá phải chăng dành cho gia đình và giới trẻ không?
Một trong những trải nghiệm miễn phí tuyệt nhất chính là không gian công cộng! Những bờ sông Seine nay đã trở thành những địa điểm đi dạo và thư giãn thực sự, những khu vườn nhỏ như vườn Ginette-Kolinka, vườn Anne Frank, vườn des Rosiers-Joseph-Migneret và khu Richelieu của BNF do Gilles Clément thiết kế lại. Những quảng trường cũng vậy, như place des Petits Pères hoặc place des Victoires.
Đi vào một ngôi thánh đường, đẩy cửa một địa danh di sản, lang thang ở Marais hay Sentier mà không có lịch trình cố định... Có biết bao tuyến đường tự phát như vậy! Và sau đó là toàn bộ chương trình miễn phí của thành phố: triển lãm, các buổi hòa nhạc tối thứ Ba, chợ đồ cổ, lễ hội gia đình và những sự kiện văn hóa địa phương khác.
Trong số các tác nhân chủ chốt sau đây (quán bar, quán cà phê, các hiệp hội thể thao/văn hóa, không gian làm việc chung hay không gian sáng tạo) bạn xem họ là những yếu tố thiết yếu cho nhịp sống địa phương?
Tôi xin nêu ba quán cà phê hợp tác xã là những không gian sống, sự đoàn kết và hoạt động địa phương. Quán đầu tiên là Le Troisième Café gần chợ Enfants-Rouges: một địa điểm rất dễ thương, được vận hành theo tinh thần tình nguyện, với nguyên tắc bữa ăn trả sau. Ở đây ăn ngon, giá lại rất phải chăng, và những người dân không có điều kiện có thể tìm thấy ở đó một hình thức đón tiếp.
Thứ hai là một quán cà phê trên phố François-Miron mang tên Quatrième Café. Ở đây, bữa ăn có giá rất phải chăng, thậm chí có thể miễn phí tùy tình huống. Đây là một ví dụ điển hình cho việc chuyển đổi một không gian (trước đây là trụ sở của đảng xã hội) thành một địa điểm hữu ích, dễ tiếp cận và sôi động.
Thứ ba là Notre Café Marais, tọa lạc trong trại binh Minimes đã được cải tạo. Tôi thích nơi này vì nó gói ghém nhiều ý tưởng tôi ủng hộ: một di sản được chuyển đổi thành địa điểm công cộng, một quán cà phê hợp tác xã, một môi trường pha trộn thợ thủ công, nhà ở, dịch vụ, nhà trẻ, vườn, và đặc biệt là một liên kết trực tiếp với một viện giáo dục y tế‑giáo dục gần đó cho phép các bạn trẻ tự kỷ được làm việc và được đào tạo tại đây. Ở đây món ăn ngon, không gian tuyệt vời và dự án con người thật đáng chú ý.
Lộ trình tối ưu để khám phá Paris Trung tâm là gì?
Tôi khuyến nghị đừng lên kế hoạch quá chi tiết. Lý tưởng là có hai hoặc ba điểm trong đầu, rồi chấp nhận lạc bước giữa những con phố nhỏ của Marais và Sentier theo đúng bản năng. Tôi gợi ý đi bộ khắp trung tâm Paris, lần lượt qua các lớp lịch sử tích tụ (Vòng thành Philippe Auguste, Vòng thành Charles V). Việc Paris được xây dựng từ bên trong ra ngoài được đọc thấy qua những con phố, các bố cục, các mở lối và những di tích.
Sự kiện nào thể hiện rõ nhất tinh thần sống chung hòa hợp? Bạn sẽ triển khai sáng kiến gì để tăng cường cảm giác cộng đồng?
Trong số những kỷ niệm đẹp nhất của tôi, có một truyền thống được bắt đầu từ khi tôi tới đây: tối 24 tháng 12, đi thăm những người vẫn làm việc trong khi người khác đang tận hưởng giáng sinh. Khoảnh khắc khiến tôi cảm động nhất là Soupe Saint-Eustache: trước một trong những ngôi nhà thờ đẹp nhất Paris, được ở bên cạnh các tình nguyện viên phục vụ bữa ăn cho những người gặp khó khăn đã phần nào thể hiện rõ điều làm nên một xã hội gắn kết.
Cần nâng cao sự hòa hợp giữa người dân trong không gian công cộng. Với sự chuyển đổi các phương thức di chuyển, ngày nay chúng ta phải thành công trong việc xoa dịu các căng thẳng giữa người đi bộ, người đi xe đạp và người lái ô tô — bắt nguồn luôn từ nhóm dễ bị tổn thương nhất — người đi bộ, trẻ em, người cao tuổi, người có khả năng di chuyển hạn chế.
Cuối cùng, cần tăng cường gắn kết giữa người dân thông qua văn hóa, việc sử dụng không gian công cộng và sự hình thành các điểm gặp gỡ mới. Với dự án Halles 2030, tôi dự định mở thêm các địa điểm gặp gỡ và luyện tập ở trung tâm Paris, bằng cách khai thác lại một số đường hầm và bãi đỗ xe đã lỗi thời quanh khu Halles, để xây dựng các tiện ích thể thao, phòng tắm công cộng, nơi gửi đồ, khu vực xã hội và các không gian liên thế hệ.
Có những chủ đề văn hóa nào khiến bạn quan tâm đặc biệt không?
Ý tưởng có thể làm mới cách ta đọc di sản mà không làm hỏng nó luôn giữ một vai trò quan trọng với tôi. Cùng nghệ sĩ C215, chúng tôi đã hình dung một hành trình street art mang tính lịch sử ở khu Marais, dành riêng cho Thời đại vĩ đại (Grand Siècle). Việc đặt những bức chân dung như Madame de Sévigné lên các tủ điện (những vật dụng từng bị coi là một trong những món đồ xấu xí nhất của không gian công cộng) gần những địa điểm liên quan đến các nhân vật lịch sử này cho phép ta kể lại lịch sử theo một cách khác, đưa ký ức khỏi bảo tàng ra phố và để nó hiện hữu ở đường phố.
Bạn ngưỡng mộ thành phố hoặc quận nào ở Paris vì chương trình văn hóa của họ?
Ở Paris, tôi rất yêu thích 2e arrondissement, đặc biệt quanh place des Victoires và place des Petits-Pères, vì sự cân bằng giữa di sản, đời sống địa phương và nhịp thở của thành phố. Bên ngoài Paris, tôi thích ghé Marseille, một thành phố quan trọng trong bối cảnh văn hóa Pháp, với một bản sắc mạnh mẽ và nguồn năng lượng thực sự.
Tôi cũng có một mối liên hệ cá nhân với New York và Tel-Aviv, hai thành phố truyền cảm hứng cho tôi. Với NYC, họ đã biết biến đổi cách tiếp cận không gian công cộng, sự di chuyển và thói quen đô thị. High Line là một hình mẫu tiêu biểu, cùng với sự phát triển ấn tượng của các tuyến đường dành cho xe đạp ở một thành phố từng rất khó đi bằng xe đạp. Tôi ngưỡng mộ khả năng của những thành phố này khi biến quy hoạch đô thị thành công cụ thay đổi văn hóa và xã hội.
Một từ thôi để kích thích độc giả Sortiraparis muốn khám phá Paris Centre?
Khám phá lại nơi nổi tiếng nhất hành tinh, hay chính xác hơn: hãy đối mặt với điều chưa biết ở nơi nổi tiếng nhất thế giới! Paris Centre là một khu vực mà ai cũng nghĩ mình đã hiểu rõ, nhưng thực tế vẫn còn đầy ngã rẽ, lớp tầng, chi tiết, địa điểm ẩn, vườn hoa, quán cà phê, bảo tàng, con phố, những câu chuyện và khuôn mặt chỉ hé lộ khi bạn dành thời gian đi bộ theo một cách khác.
