Kunnen de Parijse riolen bezocht worden? De ongelooflijke ondergrondse stad die onder de hoofdstad stroomt

Onder de drukke boulevards en de monumenten van Parijs strekt zich een ondergronds netwerk uit van meer dan 2600 kilometer : de riolering van de hoofdstad. Een ware ingenieursprestatie, het heeft Victor Hugo geïnspireerd, ontvangt officiële bezoeken en speelt vandaag nog altijd een cruciale rol in het dagelijks leven van de Parijzenaren.

Ver weg van de catacomben, de riolen van Parijs vormen een echte ondergrondse stad, georganiseerd zoals het bovengrondse netwerk. De gangen dragen de namen van de straten die ze volgen, er staan bordjes die de richting aangeven, de leidingen zijn zorgvuldig geëtiketteerd en er rijden dagelijks teams rond voor het onderhoud.

Ontdek de fascinerende geschiedenis van deze minder bekende galerijen... en hoe je ze bezoekt.

Een revolutie gedragen door de prefect Haussmann en Eugène Belgrand

Tot in de negentiende eeuw was de afvoer van afvalwater in Parijs grotendeels ontoereikend. Veel straten beschikten over open greppels langs de trottoirs, terwijl sommige eaux sales gewoon in de Seine werden geloosd, met de gezondheidsgevolgen die je je kunt voorstellen. De transformatie begint pas echt onder het Second Empire.

Aangewezen door Napoléon III om Parijs te moderniseren, wijst prefect Georges-Eugène Haussmann de ingenieur Eugène Belgrand aan om een volledig herzien rioleringsnetwerk te creëren. Belgrand stelt galerijen voor die veel ruimer zijn dan de oude buizen.

Hun hoogte maakt het mogelijk dat de medewerkers staand kunnen rondlopen, de bouwwerken kunnen inspecteren en het onderhoud ervan kunnen garanderen zonder de werking van het net te onderbreken. Hij ontwikkelt ook een samenhangend systeem voor de inzameling van afvalwater en regenwater, dat de enorme transformatie van de hoofdstad zal begeleiden. Die moderne visie zal wereldwijd in talrijke steden als voorbeeld dienen.

Zulke uitgestrekte galerijen die men al in de 19e eeuw bezochten

De nieuwe riolen roepen snel nieuwsgierigheid op. Vanaf de jaren 1860 organiseert de stad Parijs rondleidingen voor buitenlandse persoonlijkheden en bezoekers van de Wereldtentoonstelling. Toeristen ontdekken dan de gangen aan boord van kleine bootjes, later ook via wagennetjes die rijden op wegen die in de riolen zijn aangelegd.

Deze buitengewone attractie kent een werkelijk succes. In een tijd waarin hygiëne een symbool van moderniteit wordt, worden de Parijse riolen gepresenteerd als een etalage van het Frans vakmanschap. Het netwerk wordt zo een van de weinige technische bouwwerken ter wereld die met trots aan het grote publiek worden getoond.

Victor Hugo heeft de riolen onsterfelijk gemaakt

Het is onmogelijk om de riolen van Parijs te noemen zonder te verwijzen naar Les Misérables. In zijn roman uit 1862 wijdt Victor Hugo een lang hoofdstuk aan dit ondergrondse labyrint. Het is in de riolen dat Jean Valjean Marius vervoert, gewond tijdens de opstand van juni 1832, om hem het leven te redden.

De schrijver ziet er veel meer in dan louter een rioolnetwerk. Hij beschrijft de rioolbuizen als het verborgen spiegelbeeld van de stad, een plek waar armoede, vooruitgang en de tegenstrijdigheden van de Parijse samenleving elkaar kruisen. Deze passage heeft in ruime mate bijgedragen aan het voeden van de collectieve verbeelding rondom de ondergrondse galerijen.

Een onmisbare taak, ver weg van het oog van het publiek

Vandaag de dag worden de riolen nog dagelijks doorkruist door de rioleringswerkers van de Stad Parijs. Hun taak bestaat erin de werken te inspecteren, afzettingen te verwijderen, de leidingen in de gaten te houden, hydraulische installaties te onderhouden en bij incidenten snel in te grijpen om overstromingen of verstoppingen te voorkomen.

Dankzij moderne gereedschappen (inspectiecamera’s, robots, sensoren en gespecialiseerde voertuigen) is hun werk ingrijpend geëvolueerd, al blijven sommige taken een menselijke tussenkomst vragen in het hart van de gangen. Het netwerk wordt voortdurend aangepast om in te spelen op de huidige uitdagingen, met name de toename van zware regenbuien die samenhangen met klimaatverandering en de verbetering van de kwaliteit van de lozingen in de Seine.

• Lees ook
• Machinezalen, bunker en het appartement van Eiffel: Kunnen bezoekers achter de schermen van de Eiffeltoren bezoeken?
• Kun je de onderhoudswerkplaatsen van de RATP bezoeken? Achter de schermen waar metro's weer tot leven komen
• Kun je een kijkje achter de schermen van de Opéra Garnier nemen? De geheimen die het publiek niet ziet

Kunnen we de riolen van Parijs bezoeken?

Ja. In tegenstelling tot veel technische sites in de hoofdstad is een gedeelte van de Parijse riolen het hele jaar door toegankelijk dankzij het Musée des Égouts de Paris, gelegen nabij de Pont de l’Alma. Volledig gerenoveerd, maakt deze traject het mogelijk om in werkelijk actieve gangen af te dalen terwijl men de geschiedenis van de Parijsse afvoer leert kennen, hoe het netwerk werkt en wat het werk van een riolenwerker inhoudt.

Daarentegen blijft de zeer grote meerderheid van de circa 2600 kilometer riolering strikt ontoegankelijk. De overige gangen zijn voorbehouden aan medewerkers van de Stad Parijs omwille van evidente veiligheids-, hygiëne- en continuïteitsredenen voor de openbare dienstverlening. Het Rioolmuseum vormt dus de enige manier om wettelijk en veilig een deel van deze fascinerende stad die onder Parijs schuilgaat te ontdekken!

Deze plekken in Parijs waarvan men denkt dat ze gesloten zijn… maar die u wél kunt bezoeken (en hier leest u hoe)
Ontdek deze iconische plekken in Parijs waarvan men denkt dat ze gereserveerd zijn voor instellingen of ambtenaren, maar die toch hun deuren openen voor het publiek. Het Élyséepaleis, Matignon, Senaat, religieuze monumenten… We leggen uit wanneer en hoe je ze kunt bezoeken. [Lees verder]