Op 22 september 1900, de Tuileries-tuinen ziet er niet meer echt uit als een tuin. Onder enorme tenten spreiden zich honderden tafels waar bijna 23.000 burgemeesters uit heel Frankrijk plaatsnemen. Zalm, rundvlees, eendenkuikens, poulets, fazanten, wijnen uit Bordeaux en Bourgogne, champagne... Parijs verwelkomt die dag een van de grootste banketten ooit in de hoofdstad.
De datum is niet toevallig gekozen. Op 22 september 1792 begint de eerste dag van de Republiek in het revolutionaire kalender, de dag na de afschaffing van de monarchie door de Nationale Conventie. 108 jaar later wordt het republiqueel regime gevestigd, maar zijn recente geschiedenis is bijzonder turbulent geweest, onder meer door de affaire Dreyfus. Door de lokale verkozenen rond president Émile Loubet samen te brengen, wil de Derde Republiek haar macht en haar verankering tonen, zelfs in de kleinste gemeenten van het land.
In dit kader vormen de burgemeesters inderdaad een cruciaal schakelpunt van de Republiek. Sinds de gemeentewet van 1884 kiezen de gemeentelijke raden in de meeste Franse gemeenten hun lokale Republiek, en achter elke driekleurige sjerp bevindt zich dus een stukje van deze lokale Republiek dat de Parijse macht graag wil vieren.
Het kader dat voor dit banket werd gekozen, kon nauwelijks spectaculairder zijn: Parijs leefde toen in het ritme van de Expo Universelle van 1900, die door meer dan 50 miljoen bezoekers werd bezocht. Het Grand Palais en het Petit Palais rijzen uit de grond, de Pont Alexandre III werd ingehuldigd, de metro vervoert sinds juli haar eerste reizigers en een enorme reuzenrad torent boven de hoofdstad uit. In dit Parijs dat zijn moderniteit aan de hele wereld wilde tonen, moest zelfs een officiële lunch monumentale proporties aannemen.
De uitnodiging van Émile Loubet en Pierre Waldeck-Rousseau, de voorzitter van de Raad, ontmoet een enorme belangstelling. Burgemeesters uit de metropool komen eraan, maar ook uit de Franse gebieden van Algerije, met name uit Algiers, Oran en Constantine. De parijse stations zien delegaties uit alle uithoeken van het land arriveren. De uitdaging is dan ook heel concreet: hoe kun je in Parijs midden op de dag tegelijk meer dan 20.000 mensen laten lunchen?
De jardin des Tuileries wordt voor deze gelegenheid omgetoverd. Onder grote tijdelijke constructies worden de tafels systematisch verdeeld en de gasten per departement samengebracht. De bovenstaande kaart, gepubliceerd op de vooravond van het banket, toont het ongelooflijke raster van de tuin en de verdeling van de verschillende delegaties: de receptie krijgt bijna de allure van een kleine provisorische stad die tussen het Louvre en de Place de la Concorde is neergezet.
De restauratie is toevertrouwd aan de Maison parisienne Potel & Chabot, die al gespecialiseerd is in het organiseren van grootschalige recepties. Het is uiteraard onmogelijk om ter plaatse warme gerechten te bereiden voor zo'n menigte: het menu wordt daarom zo ontworpen dat het koude bereidingen kan omvatten, terwijl het ceremonieel van een grootschalig officieel diner behouden blijft.
Na de hors-d'œuvres volgen glazuurde zalmsteaks Parisienne-stijl, runderfilet Bellevue, Rouense eendenbroodjes, geroosterde Bresse-hennen, ballottines van fazanten Saint-Hubert en een Potel-salade. Daarna komen ijsgerechten, conditiën en nagerechten, terwijl de wijnen Preignac, Saint-Julien, Haut-Sauternes, Beaune, Margaux 1887 en champagne Montebello op één lijn staan.
De benodigde hoeveelheden doen uiteraard duizelig maken! De bronnen vermelden ongeveer 2 000 kilo zalm, 2 500 poulards en zo'n 1 500 fazanten, waaraan fruit, desserts, koffie en vele tienduizenden flesjes worden toegevoegd. Honderden koks en ongeveer 2000 maître d'hôtel nemen deel aan de bediening. Er worden zelfs fietsen ingezet om snel instructies door te geven tussen de verschillende onderdelen van het banquet, zo groot is het gebied dat bediend moet worden!
In het midden van deze organisatie staat de presidentiële tafel. Émile Loubet wordt omringd door de belangrijkste politieke persoonlijkheden van het regime, terwijl Kamerleden, senatoren en burgemeesters de hen toegewezen sectoren bezetten. Het cruciale moment is trouwens Loubets toespraak, waarin hij de continuïteit tussen de Republiek van 1900 en de republiek die in september 1792 ontstond benadrukt.
Dat is wat het banket onderscheidt van een louter extravagantie op de Wereldtentoonstelling. De Derde Republiek houdt van collectieve ceremonies: inauguraties, nationale vieringen, monumenten, banketten en grote manifestaties geven het regime een zichtbare vorm.
Hier is het symbool bijzonder treffend. De Republiek bundelt niet alleen ministers, parlementsleden en topambtenaren; ze haalt naar Parijs de vertegenwoordigers van de dorpen en steden van Frankrijk, en zet ze daarna samen bijeen in de Tuileries.
De pers ervaart onmiddellijk het buitengewone karakter van het evenement. La Revue des Deux Mondes, in zijn column van 30 september 1900, spreekt van een "monsterlijk banket", en wijst erop dat zo’n dimensie nog nooit eerder was gezien. Ze merkt ook op dat tweederde van de Franse gemeenten vertegenwoordigd was en dat de ontvangst plaatsvond in een bijzonder vriendelijke sfeer.
In werkelijkheid lijkt het beeld bijna surrealistisch als je de Tuileries vandaag de dag kent! Op de plek waar wandelaars, vijvers en groene stoelen stonden, rijgen zich nu eindeloze rijen witte tafelkleden aan elkaar. De afgevaardigden worden per afdeling aan tafel geplaatst, de obers lopen tussen de tafels door en een hele restauratiemecaniek draait een paar uur lang midden in de tuin... Daarna verdwijnt het decor!
Op de top van de Wereldtentoonstelling van 1900 verandert de Derde Republiek zo een lunch in een politieke demonstratie en Parijs in een openluchtbanketzaal. De 23.000 burgemeesters keren daarna terug naar hun gemeenten met hun menu, hun programma en de herinnering aan een ceremonie waarvan de overdonderende pracht nog altijd moeilijk te evenaren lijkt, meer dan een eeuw later.
Andere foto's van het enorme banket van de burgemeesters uit 1900
Verder kijken:
De Tuilerieën, de ideale plek in Parijs om groen te doen
De Tuilerieën Tuinen zijn een must-see in Parijs! Deze groene ruimte van 23 hectare loopt langs de Rue de Rivoli en de Seine en verbindt het Louvre met de Place de la Concorde. In 1914 werd het geklasseerd als historisch monument en sinds 1991 staat het ook op de Werelderfgoedlijst van UNESCO. Er staan prachtige historische beelden en kunstwerken. [Lees verder]
Deze pagina kan elementen bevatten die met AI zijn ondersteund, meer informatie hier.
Datums en tijdschema's
Op 22 september 2026
Plaats
Tuilerieën tuinen
Jardin des Tuileries
75001 Paris 1
Routeplanner
Toegankelijkheid
De Tuilerieën, de ideale plek in Parijs om groen te doen
