In het hart van Val-de-Marne schuilt een boerderij die ooit toebehoorde aan de broer van Lodewijk XVI.

Als je op zoek bent naar een ongewone uitjes in Île-de-France, ver weg van het stadsgeweld, huisvest de gemeente Mandres-les-Roses een goed bewaard geheim: de Ferme de Monsieur. Dit imposante fermengebouw ontleent zijn intrigerende naam aan de graaf van Provence, de jongere broer van Lodewijk XVI en toekomstige koning Lodewijk XVIII. In de monarchale traditie van het Ancien Régime droeg de oudste broer van de vorst eenvoudigweg de eeretitel „Monsieur”.

Onder het Ancien Régime droeg de jongste broer van de regerende koning officieel de eeretitel „Monsieur”. Zo verleende de Graaf van Provence, voordat hij de troon opeiste als Lodewijk XVIII, zijn bijnaam aan deze boerderij in Mandres-les-Roses, kort voor de Revolutie van 1789, die hij verwierf. Hij verbleef regelmatig in zijn naburige domein Brunoy en zocht een meer afgelegen landgoed, ver weg van de hofdrukte.

Volgens de lokale traditie zouden de bijeenkomsten met zijn favoriete, de gravin Anne de Balbi, in de ferme hebben plaatsgevonden. Hoewel historici wijzen op het ontbreken van formele correspondentie die die ontmoetingen bevestigt, leent de strategische ligging van de plek zich er juist toe: grote afgesloten uitvalswegen, beschermde boomgaarden en een landelijke rust op ongeveer dertig kilometer van de hoofdstad.

De sobere adel van het Briard-landbouwpatrimonium

Ver weg van Versailles-verklanking weerspiegelt het eigendom trouw de voedende functie van het Briard-plateau tegen het eind van de achttiende eeuw. De gebouwen vormen een uitgestrekt gesloten quadrilateraal, een typisch ontwerp om vee te beschermen, granen op te slaan en landbouwtrailwerk te kunnen verrichten:

• Dikke gemetselde muren opgebouwd uit metselwerk van bakstenen en lokaal kalksteen, verstevigd met hoekverbanden in hoekstenen.

• Twee verdiepingen tellende daken met platte dakpannen uit het platteland, gebruind door het pariessche bassin.

• Een monumentale circulaire duiventoren, een werkelijk adellijk privilege uit het Ancien Régime dat het adellijke statuut van de heer des plek beschrijft.

Een transitie naar verenigingswerk langs La Végétale

In handen genomen en gerestaureerd door de gemeente kreeg de boerderij een nieuwe civiele bestemming. De oude schuren en stallen bieden nu ruimte aan ateliers voor beeldende kunst, de gemeentelijke bibliotheek en verenigingsbijeenkomsten van de gemeente.

Het domein vormt een direct knooppunt voor wie de fietspaden van La Végétale volgt, deze groene as die Créteil verbindt met de oostelijke bossen van Île-de-France. Wel vereist een goede voorbereiding een logistieke reserve: doordeweeks en buiten evenementenkalenders om blijven de binnengebouwen gesloten voor publiek. De halte richt zich daarom op het bekijken van de bestrate binnenplein en de buitenvolumes, vrij toegankelijk overdag. Voor het verkennen van de binnenkant van de voormalige schuren is het aan te raden om een bezoek te plannen tijdens de cultuurthema’s van de stad of tijdens de Europees Patrimonedagen.