Als je door bepaalde straten van Parijs en zijn voorsteden wandelt, zie je sporen van de geschiedenis van een ontworteld volk: de Armeense gemeenschap. Deze gemeenschap kwam onder moeilijke omstandigheden naar Frankrijk en wist vanaf het begin van de 20e eeuw plaatsen van herinnering, cultuur, eredienst en gemeenschapsleven op te bouwen. In Parijs zijn deze sporen zichtbaar in kerken, musea, winkels en restaurants, en getuigen ze van de verankering van een diaspora die moest vluchten om zich opnieuw op te bouwen.
De komst van de Armeniërs naar Parijs vindt zijn oorsprong in de dramatische geschiedenis van de Armeense genocide van 1915, uitgevoerd door het Ottomaanse Rijk. Deze tragedie leidde tot een massale verspreiding van de Armeense bevolking, die hun toevlucht zocht in Europa, met name in Frankrijk, dat zich ontpopte als een gastland. De gemeenschap groeide nog verder na de Tweede Wereldoorlog, met nieuwe immigranten die de communistische regimes in de Kaukasus en het Oosten ontvluchtten.
In Parijs en Île-de-France waren er al eerder migraties, maar pas na 1915 nam de uittocht echt toe, wat de weg vrijmaakte voor de vorming van een gestructureerde Armeense diaspora. Naast de vlucht voor de genocide waren ook het zoeken naar werk en de kans op een veiliger leven motieven voor migratie. Sommige nieuwkomers – ambachtslieden, handelaars, studenten, politieke vluchtelingen – wilden ver van hun geboorteland een nieuw leven opbouwen.
In Parijs zelf ontstond een van de eerste centra in het 9e arrondissement, waar de gemeenschap zich vanaf de jaren 1920 vestigde en winkels, verenigingen en culturele instellingen oprichtte. Ook andere voorsteden zoals Alfortville, Issy-les-Moulineaux, Clamart en Arnouville getuigen van de Armeense aanwezigheid.
Ontdek het Armeense erfgoed in Parijs aan de hand van de getuigenissen van deze geschiedenis: kerken, kathedralen, musea, bibliotheken... en geniet daarna van de Armeense restaurants in de hoofdstad.
Het gebouw dat de Armeense katholieke gemeenschap van Parijs huisvest, bevindt zich in de Rue du Perche 13, in het 3e arrondissement, in de wijk Le Marais. Dit gebouw, dat oorspronkelijk aan het begin van de 17e eeuw werd ontworpen als de kerk Saint-Jean-Saint-François, werd in 1970 toegewezen aan de Armeense gemeenschap.
De elegante gevel bestaat uit afwisselend lichte en donkere banden, wat wijst op een reconstructie in klassieke en vervolgens neoklassieke stijl, met een monumentale portiek ontworpen doorarchitect Victor Baltard in 1855. De bescheiden ingang in deze straat in de wijk Le Marais verbergt een onverwachte ruimte.
Binnenin ontdekt men een basilicale beuk met tongewelven en twee historische orgels van Aristide Cavaillé-Coll die geklasseerd zijn als historisch monument. De muren zijn versierd met belangrijke schilderijen van Ary Scheffer en Hugues Taraval, en het koor onthult een altaar met daarboven een verguld timpaan dat de Glorie voorstelt. In de kathedraal worden diensten in het Armeens en Frans gehouden, herdenkingsceremonies en concerten.
Deze kathedraal van de Armeens-Apostolische Kerk bevindt zich in de Rue Jean-Goujon 15, in het 8e arrondissement, op een steenworp afstand van de Champs-Élysées. De bouw vond plaats tussen 1902 en 1904, dankzij de steun van de rijke Armeniër van Georgische afkomst Alexandre Mantacheff, die de Armeense gemeenschap in Frankrijk een tempel in authentieke Armeense architectuur wilde schenken.
Aan de buitenkant vertoont de gevel elementen die zijn geïnspireerd opde Armeense architectuur, zoals een koepelvormige klokkentoren, een Armeens kruis en geometrische motieven. Het interieur onthult een ruim heiligdom, een centrale koepel, naar het Oosten gerichte decoratieve motieven en liturgisch meubilair dat typisch is voor de Armeense apostolische traditie. Deze plek is de zetel van het Armeense bisdom in Frankrijk en biedt onderdak aan grote ceremonies van de gemeenschap, waaronder de begrafenis van Charles Aznavour in 2018.
De Nubar-bibliotheek, gelegen aan het Alboni-plein 11 in het 16e arrondissement, is een culturele instelling die in 1928 werd opgericht door filantroop Boghos Nubar Pacha onder auspiciën van de Armeense Algemene Liefdadigheidsunie. Het doel ervan: "dienen als ontmoetingsplaats, bewaarplaats en studiecentrum voor het erfgoed van de oude Armeense Ottomaanse wereld".
Dit art-decogebouw werd in 1922 ingewijd in een sobere en elegante stijl en bevat meer dan 43.000 gedrukte werken, Armeense manuscripten, archieven van de diaspora en gespecialiseerde publicaties, waardoor deze plek een steunpilaar is voor onderzoek en herinnering. Het gebouw wordt gebruikt als referentiebibliotheek voor Armeense studies, maar is ook een plek voor tentoonstellingen, conferenties en intellectuele uitwisselingen over de geschiedenis, cultuur en diaspora van Armenië.
Het Armeense Museum van Frankrijk, gelegen aan de Avenue Foch 59, werd in 1949 opgericht door Nourhan Fringhian. In dit gebouw in Haussmann-stijl omvat de collectie ongeveer 1200 werken (heilige voorwerpen, manuscripten, sculpturen, profane kunst) die meer dan 3000 jaar Armeense geschiedenis en cultuur weergeven.
Hoewel het momenteel gesloten is, is het een belangrijke plek voor de Armeense herinnering in Parijs, bedoeld om de Armeense kunst en geschiedenis te bewaren, tentoon te stellen en door te geven.
Aan het einde van een rustige binnenplaats ligt het Maison de la Culture Arménienne, een gezellige en intieme plek met een eenvoudige en traditionele inrichting: lambrisering, een Armeense vlag aan de muur, dicht op elkaar geplaatste tafels en een huiselijke sfeer. Men komt hier voor het restaurant, dat er niet bijzonder uitziet, maar waar klanten en nieuwsgierigen typische Armeense gerechten kunnen ontdekken, die met liefde worden bereid.
Deze Armeense studentenresidentie, gelegen in het hart van de Cité internationale universitaire in het 14e arrondissement, werd in 1930 ingehuldigd op initiatief van Boghos Nubar Pacha en ontworpen doorde Armeense architect Léon Nafilyan. In dit prachtige gebouw met Armeense stijlinvloeden bevinden zich 74 studentenwoningen, gemeenschappelijke salons en studieruimtes.
Armeense en Georgische restaurants in Parijs, onze topadressen in de Kaukasus
Gegrild vlees, kebab, stevige soepen en gevulde druivenbladeren... Ontdek de rijkdom van de Armeense en Georgische keuken in de Kaukasische restaurants in Parijs! [Lees verder]
Parijs draagt de jeugdherinneringen van Charles Aznavour met zich mee, zijn intieme bezienswaardigheden en de recente eerbetuigingen die hem stevig in de Parijse geschiedenis hebben verankerd. Ontdek deze gedenkplaatsen verspreid over de hoofdstad. [Lees verder]
Armeense en Georgische restaurants in Parijs, onze topadressen in de Kaukasus
Een wandeling in de voetsporen van Charles Aznavour in Parijs, van de hoogten van Montmartre tot de podia van de wereld
