Wystawa Chaima Kaliskiego. « Jim z Etterbeeka »

Najstarszy z czworga dzieci, urodził się w Brukseli w 1929 roku, między Dworcem Południowym a rzezniami, w żydowskiej rodzinie polskiego pochodzenia. Jego ojciec, Abraham, był kaletnikiem, a matka, Fradla, krawcową.

Okupacja Belgii w maju 1940 wywraca ich życie do fundamentów. Po ucieczce do Francji przed postępem Wehrmachtu Kaliscy wracają do stolicy Belgii, nie mając środków do życia.

Wówczas zaczyna się życie na granicy cudu: udaje im się uniknąć kontroli, donosów i Wielkiej Obławy w żydowskiej dzielnicy Cureghem, 3 września 1942 roku.

Ale Abraham został aresztowany 12 lutego 1944 roku. Wówczas Fradla zdołała ulokować swoje najmłodsze dzieci i ukrywała się ze Chaïmem aż do wyzwolenia we wrześniu 1944 roku.

Dla Chaima życie kończy się w dniu aresztowania jego ojca, traumą, którą będzie nosił w sobie przez całe życie. Dopiero w wieku sześćdziesięciu lat, w 1989 roku, na prośbę jego siostry Sary, samej malarki, postanowi rysować ich historię, czemu poświęci osiemnaście lat, tworząc tysiące rysunków.

Rysunek, z pozoru dziecinny, nie przestaje być przekonujący: sceny aresztowań, obław, które dręczą artystę, pozostającego na zawsze „ukrytym dzieckiem”, naznaczonego lękiem i niepokojem związanym z obrazami wytłoczonymi na jego siatkówce.

Głównie rysowane tuszem chińskim, te poruszające sceny łączą tekst z obrazem.

Składają się na nie rysunki « bardzo dźwiękowe », które przywołują krzyki przerażenia, wrzaski, hałas silników ciężarówek albo stukot broni podczas pacyfikacji, tworząc wir, do którego dołączają powtarzające się refreny, niczym obsesyjne litanie.

Czytelnik poznaje żydowską społeczność stojącą na skraju wyniszczenia dzięki rozmowom między ojcem artysty a ludźmi, których spotyka podczas swoich spacerów.

Rysunki Chaima Kaliskiego stanowią poruszającą kronikę dzieciństwa żydowskiego i świadectwo niezwykłej precyzji dotyczące żydów brukselskich podczas okupacji niemieckiej.

Idealnym przykładem sztuki brut jest twórczość tego człowieka hipermnezicznego, obdarzonego ogromną wiedzą historyczną, której ślad widać w 120 rysunkach zaprezentowanych na tej pierwszej monograficznej wystawie zorganizowanej we Francji.