Les gens de Paris, 1926-1936: wystawa historyczna w Musée Carnavalet została odsłonięta

Otworzyliśmy drzwi Musée Carnavalet w 3. dzielnicy Paryża, aby odkryć wyjątkową wystawę poświęconą paryżanom w okresie międzywojennym. Les gens de Paris, 1926-1936 opiera się na pierwszych nominalnych spisach ludności stolicy, aby namalować uderzający portret miasta w jego szczytowym okresie demograficznym. Wystawa potrwa od 8 października 2025 r. do 8 lutego 2026 r. w historycznych murach najstarszego paryskiego muzeum, a my wyjedziemy z niej z zupełnie innym doświadczeniem.

Gdy tylko wejdziesz do środka, zanurzysz się w Paryżu, o którym myślałeś, że znasz. Paryż, rok 1921. Populacja stolicy osiągnęła najwyższy w historii poziom 2,89 miliona, a liczba ta nigdy nie została wyrównana. W kolejnych latach, między 1926 a 1936 rokiem, Miasto Światła po raz pierwszy w swojej historii sporządziło nominalne listy swoich mieszkańców podczas pięcioletnich spisów ludności. Dokumenty te, przechowywane w Archives de Paris, są nieocenionym źródłem do zrozumienia, kim naprawdę byli paryżanie sto lat temu.

Zwiedzanie wystawy ujawnia, że w przeciwieństwie do innych francuskich gmin, które już sporządziły takie listy, Paryż nigdy nie przeprowadził imiennego spisu ludności aż do 1926 roku. Trzy spisy ludności z lat 1926, 1931 i 1936 były zatem bezprecedensowe. Każdy odręcznie napisany arkusz zawierał listę mieszkańców budynek po budynku, rodzina po rodzinie, z ich nazwiskami, imionami, datami i miejscami urodzenia, narodowościami i zawodami. W rejestrach tych wymieniono prawie 9 milionów osób, co ukazuje stolicę przechodzącą głębokie zmiany. Zatrzymujemy się na dłuższą chwilę przed tymi pożółkłymi stronami, gdzie całe życie zostało podsumowane w kilku linijkach atramentu.

Musée Carnavalet-Histoire de Paris zbadało te wcześniej niepublikowane archiwa, aby na nowo spojrzeć na Paryż lat międzywojennych. Zgodnie ze swoją misją od 1880 roku, muzeum opowiada historię stolicy i jej mieszkańców z podejściem zarówno dokumentalnym, jak i sentymentalnym. Nowa wystawa doskonale wpisuje się w tradycję Musée Carnavalet, które od ponad 140 lat gromadzi i zachowuje pamięć o Paryżu. Ryzyko się opłaciło: jesteśmy urzeczeni, a nawet poruszeni tymi anonimowymi losami, które ożywają na naszych oczach.

Podczas naszej wizyty odkryliśmy kosmopolityczne miasto, w którym spotykają się robotnicy z prowincji, imigranci z całego świata, artyści poszukujący wolności i rdzenne paryskie rodziny. Spotkaliśmy znane osobistości, takie jak Édith Piaf, Fernandel, Charles Aznavour i La Goulue, ale to anonimowi ludzie byli dla nas najważniejsi. Taksówkarz w 18. dzielnicy, stenotypistka w dzielnicy Opéra, metalowiec mieszkający w Belleville... Każda indywidualna historia jest częścią zbiorowej historii stolicy.

Dzięki fotografiom z epoki, pocztówkom, przedmiotom codziennego użytku i grafice komputerowej, wystawa maluje portret w czterech etapach: miejsca urodzenia i narodowości, zawody, sytuacje rodzinne i rozmieszczenie w każdej dzielnicy i budynku. Wystawa pokazuje strukturę paryskiego życia, od ekskluzywnych dzielnic na zachodzie po robotnicze przedmieścia na wschodzie, od warsztatów rzemieślniczych w Marais po kawiarnie-restauracje, takie jak ta uwieczniona na pocztówce Au Réveil Matin przy alei Jean-Jaurès w 19. dzielnicy. Ten obraz popularnej kawiarni z lat 30. jest szczególnie fascynujący.

Uderzające jest to, jak bardzo poruszane tematy rezonują z naszymi czasami: migracja, prawa dziecka, polityka rodzinna, wolność miłości, prawa socjalne, planowanie przestrzenne, historia pracy i bezrobocia. Był to okres szalonych lat dwudziestych, ale także kryzysów gospodarczych i napięć społecznych poprzedzających II wojnę światową. Zdajemy sobie sprawę, że nasze obecne obawy nie są wcale takie nowe.

• Przeczytaj także
• Hity tygodnia w Paryżu i regionie Île-de-France, od 19 do 25 stycznia 2026 roku
• Bezpłatne muzea i zabytki w Paryżu i regionie Ile-de-France: wskazówki kulturalne

Wystawa opiera się na projekcie digitalizacji spisu ludności Paryża (POPP), przeprowadzonym przez naukowców z CNRS i INED. Ten techniczny wyczyn przekształcił miliony odręcznie zapisanych stron w bazę danych, którą można wykorzystać przy użyciu sztucznej inteligencji. To świetna okazja dla genealogów, którzy mogą teraz znaleźć swoich paryskich przodków za pomocą zaledwie kilku kliknięć na stronie Archives de Paris.

Wystawa jest wyjątkowo dobrze kuratorowana przez Valérie Guillaume, dyrektorkę Musée Carnavalet, Hélène Ducaté, szefową misji naukowej i Sandrę Brée, pracownika naukowego CNRS, kuratora gościnnego. Ich pasję można wyczuć w każdym scenograficznym wyborze, w każdym wystawionym dokumencie. Praca Sandry Brée nad badaniem demograficznym populacji Paryża w tym kluczowym okresie rzuca światło na całą wystawę.

Poświęć trochę czasu na wędrówkę po salach Musée Carnavalet, architektonicznej perełki w dzielnicy Marais. Samo muzeum, mieszczące się w dwóch renesansowych kamienicach połączonych galerią, jest warte odwiedzenia. Zostało ono założone w 1880 roku z inicjatywy barona Haussmanna, który w tym czasie przekształcał Paryż. Sam Hôtel Carnavalet, zbudowany w latach 1548-1560 dla Jacquesa des Ligneris, przewodniczącego parlamentu Paryża, jest jednym z rzadkich przykładów architektury renesansowej w Paryżu. W latach 1677-1696 mieszkała tu słynna autorka listów Madame de Sévigné. Łatwo sobie wyobrazić, jak pisała swoje słynne listy w tych przesiąkniętych historią murach.

Z prawie 625 000 dzieł w swoich zbiorach, Musée Carnavalet jest jednym z najważniejszych muzeów we Francji. Oprócz wystawy czasowej skorzystamy z naszej wizyty, aby podziwiać wiele skarbów: sypialnię Marcela Prousta, zrekonstruowaną dokładnie tak, jak wyglądała, secesyjny wystrój jubilera Fouqueta podpisany przez Alfonsa Muchę oraz słynny szyld kabaretu Le Chat Noir. Po czterech latach renowacji, która ma zakończyć się w 2021 roku, muzeum oferuje przeprojektowaną trasę i zmodernizowane przestrzenie, zachowując jednocześnie duszę tego miejsca. Rezultat jest oszałamiający.

Musée Carnavalet nie poprzestaje na samej wystawie. Wydarzeniu towarzyszy bogaty program kulturalny, obejmujący wieczorne wydarzenia w Orangerie, dostępnej od strony 14 rue Payenne. W programie: warunki życia w Paryżu - 23 października 2025 r., historie i trajektorie życia - 14 listopada, sztuczna inteligencja w służbie historii - 27 listopada, paryska młodzież - 4 grudnia, paryskie tożsamości - 11 grudnia oraz twarze Paryża - 15 stycznia 2026 roku. Wycieczki z przewodnikiem organizowane są również w każdą sobotę o 10 rano z ekspertami kulturalnymi muzeum. Jest to okazja do głębszego poznania niektórych aspektów wystawy.

Wychodząc, czujemy, że ta wystawa zachęca nas do lepszego poznania siebie, indywidualnie i zbiorowo. Przypomina nam, że Paryż zawsze był przyjaznym, mieszanym i różnorodnym miastem. Paryżanie sprzed stu lat nie różnili się tak bardzo od nas. Ich obawy, nadzieje i trudności odzwierciedlają nasze własne. W tej mozaice odkrytych na nowo życiorysów mamy wrażenie, jakbyśmy na nowo odkrywali odrobinę własnej historii rodzinnej i lepiej rozumieli początki stolicy, przez którą codziennie przechodzimy.

Dlaczego warto się wybrać? Ta wystawa jest skierowana do każdego, kto pasjonuje się historią Paryża, ale nie tylko. Miłośnicy genealogii znajdą tu mnóstwo informacji i mogą przedłużyć swoją wizytę, badając swoich przodków na stronie internetowej Archives de Paris. Osoby zainteresowane planowaniem przestrzennym i architekturą odkryją, jak zorganizowane było miasto, dzielnica po dzielnicy, budynek po budynku. Osoby pasjonujące się socjologią docenią dane demograficzne przedstawione w przejrzysty i wizualny sposób.

Jest to również świetne miejsce, aby zabrać całą rodzinę, aby poznać historię swojego miasta lub podzielić się kulturalnymi chwilami z przyjaciółmi w wyjątkowym otoczeniu. Wystawa jest dostępna dla wszystkich, nawet tych, którzy niekoniecznie są zaznajomieni z historią Paryża. Wycieczka została zaprojektowana tak, aby była edukacyjna bez nudy i poruszająca bez popadania w patos. Pozostawia chęć dowiedzenia się więcej o własnych korzeniach i stolicy, która nieustannie się zmienia, pozostając wierną swojej duszy.

Musée Carnavalet znajduje się przy 23 rue de Sévigné w 3. dzielnicy, rzut kamieniem od Place des Vosges i w samym sercu historycznej dzielnicy Marais. Muzeum, do którego można dojechać metrem ze stacji Saint-Paul (linia 1) lub Chemin Vert (linia 8), jest otwarte od wtorku do niedzieli w godzinach od 10:00 do 17:45, a kasa biletowa jest zamykana o 17:15. Należy pamiętać, że muzeum jest zamknięte w poniedziałki i niektóre święta państwowe.

Wstęp na wystawę Les Gens de Paris, 1926-1936 kosztuje 15 € w pełnej cenie i 13 € ulgowo, ze zniżkami i bezpłatnym wstępem dostępnymi na stronie paryskich muzeów. Wskazówka: bezpłatny wstęp do stałych kolekcji, dzięki czemu można przedłużyć wizytę bez rozbijania banku.

To wspaniałe odkrycie dla każdego, kto pasjonuje się historią miejską, genealogią lub po prostu chce zrozumieć, jak nasi przodkowie żyli w stolicy u szczytu jej rozwoju. Po raz kolejny Musée Carnavalet potwierdza swoją kluczową rolę strażnika paryskiej pamięci i przekaźnika historii między pokoleniami. Będziesz chciał wrócić i zagłębić się w te archiwa, być może w celu znalezienia śladów naszych własnych paryskich przodków.