Efemerydy na 1 września w Paryżu: Założenie Sorbony

1 września 1257 r. Sorbona została założona przez Roberta de Sorbon, kapelana i spowiednika króla Ludwika IX. Początkowo przeznaczona dla studentów bez grosza, szkoła szybko stała się wiodącym ośrodkiem kulturalnym i naukowym w Europie, dzięki jakości i bogactwu nauczania.

W sobotę 1 września 1257, jedno z najstarszych kolegiów we Francji zostało założone w Paryżu: Sorbonne. Już od XII wieku liczne i prestiżowe klasztorne instytucje naturalnie gromadzą się na Wzgórzu Świętej Genowefy, w obecnym Quartier Latin stolicy, i sprzyjają powstaniu bogatej działalności intelektualnej i edukacyjnej. To początek rozwoju i rozprzestrzeniania Uniwersytetu Paryskiego, który przyczynia się do wpisania go w rangę stolicy Francji.

W obliczu sukcesu tych nowych placówek wiedzy, szybko potrzebna stała się nowa, bardziej zorganizowana struktura. Tak więc w 1200 roku król Filip II August postanawia oficjalnie uznać Uniwersytet w Paryżu, przyznając jednocześnie uczonym i uczniom kolegiów godziwe warunki życia, a także zapewniając im uznanie ich nauki poprzez nadanie dyplomów ukończenia studiów, które stanowią prawdziwy klucz do awansu społecznego.

Od tamtej pory mistrzowie i studenci łączą siły w jednej społeczności nazwanej universitas i kierowanej zasadami wspólnego życia. Kilka lat później, w 1231 roku, bull Parens Scientiarum papieża Grzegorza IX potwierdza autonomię Uniwersytetu, który zyskuje pieczęć z wpisem Universitatis magistorum et scolarium parisiensium (oznaczającym „Zgromadzenie mistrzów i studentów Paryża”).

W kolejnych latach szkoły paryskie prowadzone są, pod gołym niebem, na kilka poziomów nauczania dla uczniów pochodzących z czterech Narodów – Francuzów, Pikardów, Normanów i Anglików: bakalaureat, z zajęciami z gramatyki, dialektyki i retoryki, licencjat z nauczaniem arytmetyki, geometrii, astronomii i muzyki, a w końcu doktorat zdobywany poprzez naukę medycyny, prawa kanonicznego i przede wszystkim teologii, „królowej nauk”.

W roku 1253 Robert z Sorbon, kapelan i confesseur króla Francji Świętego Ludwika ( Ludwika IX), zakłada nowy kolegium na wzgórzu Sainte-Geneviève, przy rue Coupe-Gueule, które za króla, w dniu 1 września 1257, zostanie potwierdzone jako Sorbonne. Podobnie jak inne placówki paryskie, kolegium Sorbon wyróżnia się jednak nauczaniem opartym na teologii, badaniem religii, co szybko czyni z niego jeden z kluczowych kolegiów Wydziału teologicznego, obok kolegium Navarre, kolegium Kardynała Lemoine’a i kolegium Cholets.

W średniowieczu Sorbonne gości i utrzymuje około dwudziestu ubogich studentów, którzy mogą bezpłatnie brać udział w zajęciach, oraz około stu płacących gości i uprawnionych czytelników mogących korzystać z biblioteki. Jej otwartość dla bogatych i biednych uczniów, bez dyskryminacji geograficznej czy rodzinnej, lecz oparta na kryteriach wybitności intelektualnej, szybko kształtuje Sorbonę na instytucję elity, w której dominuje pojęcie równości, moralności, kolegialności, a nauka przypomina dewizę szkoły zapisaną w łacińskim motto Vivere socialiter et collegialiter et moraliter et scholariter.

Uważana za największe europejskie centrum kultury i nauki pod koniec Średniowiecza, przyciągając prawie 20 000 studentów, Uniwersytet w Paryżu staje się w XV wieku kolebką humanizmu dzięki wysokiej jakości nauczania i bogactwu swoich bibliotek, które wówczas nikt nie dorównuje bibliotece papieskiej. W 1469 roku, ponadto, w piwnicach Sorbony uruchomiono pierwszą drukarnię we Francji.

W 1622 roku Sorbona przeszła renowację i została rozbudowana przez architekta Jacques’a Lemerciera z inicjatywy kardynała Richelieu, mianowanego rektorem Uniwersytetu w Paryżu po tym, jak sam był jego uczniem. Porzucając gotycki styl na rzecz bardziej klasycznego, Sorbona podwoiła swoją objętość i zyskała nową kaplicę wybudowaną, by pomieścić grób kardynała Richelieu, zgodnie z jego życzeniem; miejsce pochówku znajduje się do dziś w chórze kaplicy.

W wieku oświecenia, uczelnia ulega sekularyzacji dzięki obecności wielu wybitnych reformatorów oraz pod wpływem postępu nauk i nowego ducha krytycznego i filozoficznego. W czasie rewolucji Francuskiej z 1789 roku Uniwersytet w Paryżu włącza się w ruch rewolucyjny. W odwecie szkoły Sorbony zostają zamknięte w 1791 roku.

Trzeba będzie poczekać do 1806 roku, aż Napoléon przywróci uniwersytet cesarski i że w 1896 roku powstaną pięć wydziałów (teologii, nauk ścisłych, nauk humanistycznych, prawa i medycyny), Sorbona odtąd stanie się siedzibą pierwszych trzech, a także siedzibą rektoratu Akademii Paryskiej.

Ponownie odbudowana pod Trzecią Republiką, Nowa Sorbona staje się, w maju 1968, miejscem wszelkich protestów studenckich, co przyczyni się do jej rozłamu, zapoczątkowując reorganizację uniwersytetu na kilka autonomicznych uczelni i utworzenie uniwersytetu Paris 1 Panthéon-Sorbonne w 1970 roku.

Aby dowiedzieć się więcej:

Czy można zwiedzać Sorbonę, ikonę Dzielnicy Łacińskiej w Paryżu?
Założona w XIII wieku Sorbona jest jednym z symboli szkolnictwa wyższego we Francji. Monument emblematyczny Dzielnicy Łacińskiej skrywa wielki amfiteatr, kaplicę, w której spoczywa Richelieu, oraz dekoracje zarezerwowane zazwyczaj dla studentów i uroczystości oficjalnych. Poznaj możliwości zwiedzania. [Czytaj więcej]

Kaplica Sorbony: mało znany klejnot architektury paryskich uniwersytetów
Zbudowana w XVII wieku kaplica Sorbony, uosabia elegancję francuskiego klasycyzmu, mieści grobowiec Richelieu i jest świadectwem intelektualnego i architektonicznego prestiżu dawnego Uniwersytetu Paryskiego. Niedostępna przez ponad 25 lat, ma zostać ponownie otwarta dla publiczności za kilka lat. [Czytaj więcej]

Biblioteka Sorbony, w 5. dzielnicy
Jeśli nadal jesteś studentem, masz szansę odwiedzić Bibliothèque de la Sorbonne w 5. dzielnicy. Wspaniałe miejsce do nauki w ciszy i spokoju. [Czytaj więcej]