Op 2 november 1979 om 15.15 uur vertrekt een BMW vanaf 35 rue Belliard in de 18e arrondissement van Parijs. Achter het stuur zit Jacques Mesrine, 42 jaar, vergezeld door zijn partner Sylvie Jeanjacquot. Het paar lijkt zich klaar te maken voor een weekendje weg. Toch weet de politie sinds enkele dagen precies waar de man die Frankrijk het meest zoekt zich schuilhoudt en houden ze zijn bewegingen nauwlettend in de gaten. Enkele minuten later, bij de poort van Clignancourt, sluiten een vrachtwagen en meerdere onopvallende voertuigen de val.
De operatie mobiliseert zo’n veertig agenten van de Brigade voor Recherche en Interventie (BRI), onder leiding van commissaris Robert Broussard, en daarnaast mannen van het Centrale Bureau voor de Bestrijding van het Banditisme. De BMW wordt in het midden van het kruispunt klemgereden. Verstopte agenten achter een afgedekte vrachtwagen openen het vuur. Mesrine wordt dodelijk getroffen; Sylvie Jeanjacquot, ernstig gewond, overleeft. Journalisten ter plaatse constateren vele inslagen op het voor- en dak van de auto.
Toen Jacques Mesrine in Clignancourt neergeschoten werd, reikte zijn reputatie al lang verder dan de gewone nieuwsberichten. Overvallen, gijzelingen, spectaculaire ontsnappingen en geheime interviews hebben van hem een van de meest gemedialiseerde criminelen van de jaren zeventig gemaakt.
Op 8 mei 1978 ontsnapte hij uit de prison de la Santé, waar hij een straf van twintig jaar gevangenisstraf uitzat. Bewapend met twee medegevangenen had hij de omheining van de gevangenis weten te doorbreken door een ladder te gebruiken die op een bouwplaats was gevonden. Een van de drie mannen, Carman Rive, was tijdens de vlucht neergeschoten; Mesrine en François Besse waren erin geslaagd te verdwijnen.
Dan begint er een cavale die de pers opvallend nauwgezet volgt. Mesrine pleegt meerdere gewapende overvallen, neemt deel aan de overval op het casino van Deauville en geeft clandestiene interviews aan journalisten. In juni 1979 ontvoerdt hij de zakenman Henri Lelièvre, die na het betalen van losgeld van 6 miljoen frank wordt vrijgelaten. Enkele weken later ontvoert hij de journalist Jacques Tillier en verwondt hem ernstig, die hij ervan beschuldigt tegen hem geschreven te hebben.
Jacques Mesrine houdt zelf deze mediatisering in stand. In gevangenschap heeft hij L’Instinct de mort, een autobiografisch verslag gepubliceerd waarin hij zijn eigen personage al schept. Zijn vermogen om van uiterlijk te wisselen, de politie publiekelijk uit te dagen en zijn misdaden zelf te vertellen, draagt bij aan het bouwen van de legende van "de man met duizend gezichten".
De exacte omstandigheden waaronder de politie het vuur opent, worden vrijwel meteen het belangrijkste onderwerp van controverse. Al op de avond van 2 november verklaart Maurice Bouvier, hoofd van de centrale recherche bij de politie, dat zijn mannen het risico niet konden nemen Mesrine toe te staan de twee granaten in zijn auto te gebruiken.
De destijds verzamelde getuigenissen stemmen echter niet allemaal overeen. Le Monde berichtte toen dat meerdere getuigen de schoten hebben zien beginnen zodra de BMW werd stilgezet. Politieagenten zullen daarentegen volhouden dat ze “Politie!” hebben geroepen voordat ze schoten, nadat ze Mesrine een beweging hadden zien maken die zij interpreteerden als een poging een wapen te grijpen.
De aanwezigheid van wapens in het voertuig wordt wel degelijk niet betwist. Twee granaten worden aangetroffen aan de voeten van de bestuurder. De verhalen die in de loop der onderzoeken naar buiten komen, verschillen nog maar al te zeer over de exacte positie van zijn pistool en over de handeling die hij in de seconden vóór de schoten heeft verricht. Deze fractie van een seconde zal decennialang tot juridische procedures leiden.
13 dagen na de feiten legt de familie van Jacques Mesrine een klacht neer tegen X wegens moord, omdat zij van mening is dat hij doelbewust is geëxecuteerd in plaats van gearresteerd. De zaak kent vele wendingen en belandt in handen van zo’n tien rechters. Een werkelijk onderzoek begint pas in 2000, waardoor onder meer de politiemensen die rechtstreeks bij de schoten betrokken waren, gehoord kunnen worden.
In 2004 besloot de onderzoeksrechter uiteindelijk tot seponering, omdat de politie in staat van noodweer had gehandeld. Het hof van beroep te Parijs bevestigde deze beslissing in december 2005, oordelend dat de opsporingsdiensten zich redelijkerwijs in een situatie van onmiddellijk gevaar konden bevinden.
De dood van Jacques Mesrine blijft onlosmakelijk verbonden met de legende die om hem heen is opgebouwd. Films, boeken en documentaires hebben sindsdien herhaaldelijk het beeld bijgesteld van iemand die zelf perfect doorhad wat de media-aantrekkingskracht van zijn personage was.
Verder lezen:
Op het spoor van de beruchtste criminelen en seriemoordenaars van Parijs
Treed met ons in de voetsporen van de beroemdste criminelen en seriemoordenaars van Parijs. Van Landru tot Guy Georges, de "moordenaar van Oost-Parijs", en niet te vergeten dokter Petiot en het duo Cabard en Miquelon, ontdek de duistere kant van de hoofdstad door de eeuwen heen en langs de straten. [Lees verder]
In het 14e arrondissement van Parijs vertelt de gevangenis van La Santé, de laatste grote gevangenis binnen de stadsmuren, meer dan 150 jaar gevangenisgeschiedenis. Van zijn oorsprong in de 19e eeuw tot zijn recente renovatie heeft deze instelling met name beroemde gevangenen gezien. [Lees verder]
De wijken Goutte d'Or en La Chapelle hebben, net als Barbès-Rochechouart, een slechte reputatie. Toch zijn er leuke plekken en activiteiten te vinden, dus hier zijn enkele tips voor het 9e en 18e arrondissement van Parijs! [Lees verder]
Deze pagina kan elementen bevatten die met AI zijn ondersteund, meer informatie hier.
Datums en tijdschema's
Op 2 november 2026
Plaats
Porte de Clignancourt
Porte de Clignancourt
75018 Paris 18
Routeplanner
Op het spoor van de beruchtste criminelen en seriemoordenaars van Parijs
Wist u dat? De gevangenis van La Santé is de laatste intramurale gevangenis in Parijs.
Wat te doen in de wijk Goutte d'Or, la Chapelle, Barbès-Rochechouart: ideeën voor uitstapjes en adressen
