Joseph Grigely w Palais de Tokyo: wystawa o dostępności przestrzeni kulturalnych

Niemoski artysta Joseph Grigely wkracza w trudnodostępne przestrzenie Palais de Tokyo w Paryżu, prezentując wystawę zatytułowaną "Nous en sommes là – This is where we are". To zarówno refleksja plastyczna, jak i konceptualna na temat dostępności architektonicznej w instytucjach kultury, czynna od 3 kwietnia do 13 września 2026 roku. Poprzez dzieła wizualne i publikację w technice risografii, artysta bada, jak projektowane są nasze otoczenia i jak je odczuwamy.

A co jeśli dostępność stałaby się punktem wyjścia do dzieła sztuki? Artysta Joseph Grigely został zaproszony przez Pałac w Tokio w Paryżu na wystawę, która bezpośrednio kwestionuje kwestię dostępności miejsc kultury. Od 3 kwietnia do 13 września 2026 amerykański twórca i teoretyk sztuki, od urodzenia niesłyszący, zajmuje przestrzeń muzealną celowo utrudnioną dla części zwiedzających. Tytuł Jesteśmy tutaj – This is where we are podkreśla, że instalacja porusza zarówno konkretne, jak i symboliczne aspekty architektonicznej niedostępności, a jednocześnie oferuje narzędzia do refleksji i działania. Wystawa oparta jest na zbiorze dzieł plastycznych oraz publikacji w risografii, krytycznie podchodzącej do sposobu, w jaki projektujemy nasze otoczenie.

W miejscu, gdzie dostęp nie jest oczywisty, Joseph Grigely przekształca doświadczenie odwiedzającego w sytuację życiową. Kwestionuje on samą możliwość dotarcia do przestrzeni artystycznej, gdy jest ona zorganizowana w sposób wyłączny. Projekt ukazuje istnienie różnych, często ukrytych, a czasem uciążliwych ścieżek, które zmuszają niektóre osoby do wysiłku, by wejść do tego samego miejsca. W odpowiedzi artysta opracowuje to, co nazywa "protezą dostępu" – zarówno jako koncepcyjne narzędzie, jak i konkretne rozwiązanie – mające służyć jako środek do dialogu między ciałem a architekturą.

Joseph Grigely au Palais de Tokyo : une exposition sur l’accessibilité des lieux culturels — ©Jon Verney

Krytyczny projekt dotyczący standardów dostępu

Instalacja nie ogranicza się jedynie do ukazania problemu. Skłania odbiorcę do refleksji nad tym, jak instytucje kulturalne podchodzą do przyjęcia publiczności, jednocześnie konfrontując się z własnymi ograniczeniami. Joseph Grigely analizuje historię budowli i utrzymujące się logiki podziałów, nawet tam, gdzie podejmowane są wysiłki na rzecz poprawy sytuacji. Tytuł wystawy, Jesteśmy w tym miejscu, wyraża taki właśnie stan rzeczy – bez oceniania czy poklepania po plecach, ale z troską o zainicjowanie dialogu społecznego.

Praca ta stanowi kontynuację badań prowadzonych przez Josepha Grigely’ego już od ponad trzydziestu lat. Artysta zgłębia tematykę inności, języka i komunikacji, sięgając po różne medium. Jego najbardziej rozpoznawalne dzieło, Conversation Pieces, składa się z zestawów ręcznie zapisanych, małych kartek używanych do rozmów z osobami słyszącymi. Te fragmenty rozmów, odnowione w formie plastycznej, kwestionują ustność, ślad pisany i różne formy interakcji. Wystawa w Palais de Tokyo rozwija te tematy, umieszczając je w kontekście instytucjonalnym.

Nowatorskie spojrzenie na dostępność jako formę sztuki

To, co proponuje tutaj Joseph Grigely, wykracza poza zwykłe funkcjonalne dostosowanie. Artysta pracuje na pograniczu, traktując dostępność jako medium artystyczne – formę samą w sobie w procesie tworzenia dzieła. Jego instalacja staje się wówczas przestrzenią konfrontacji między ustalonymi regułami a rzeczywistością ciał, między zamierzeniami architektonicznymi a praktycznym ich wykorzystaniem. Pobudza do zadania szeregu pytań o miejsce każdej osoby w przestrzeni publicznej oraz o mechanizmy, które – świadomie lub nie – ograniczają tę przestrzeń.

Odwiedzający mają okazję nie tylko przyglądać się wystawionej przestrzeni, ale także zwrócić uwagę na warunki dostępu do niej. Podejście to jest analityczne i rzetelne, bez emocjonalnych nadziei czy uproszczeń. Podkreśla się, że wykluczenie przestrzenne nie jest jedynie wynikiem przypadkowych zaniedbań, lecz wynika z głęboko zakorzenionej struktury organizacyjnej miejsc oraz praktyk, które trudno zmienić bez gruntownej rewizji priorytetów.

To doskonała okazja, by zastanowić się nad rolą, jaką każdy z nas może odgrywać w przestrzeniach kulturalnych, poprzez propozycję, która stawia pod znakiem zapytania relację między architekturą a codziennym użytkowaniem. Wstąpmy na chwilę do Pałacu Tokijskiego?

Ta strona może zawierać elementy wspomagane przez SI, więcej informacji tutaj.