Od błyskotek po łachmany, Kostium w Wersalu: wystawa między sukniami dworu a odzieżą ludową

Odkryjcie na chwilę inne oblicze dworu: w Wersalu każdy miał swoją garderobę. Od 14 października 2026 do 14 lutego 2027 roku muzeum Lambinet bada wyglądy całego miasta — od klas pracujących po elity — w wystawie Le costume à Versailles au XVIIIe siècle. De la parure à la loque.

W Wersalu, w XVIII wieku, strój mówił o wiele więcej niż habit. Pokazywał twój status, zawód, możliwości i czasem nawet funkcję – od pierwszego spojrzenia. Dokładnie to ilustruje wystawa Strój w Wersalu w XVIII wieku. Od przepychu po łachman, prezentowana w Muzeum Lambinet od 14 października 2026 do 14 lutego 2027. Zamiast skupiać się wyłącznie na garderobie dworu, która i tak została już dość dobrze udokumentowana, trasa wystawy obejmuje całą ludność Wersalu, od lat 1680 aż do Rewolucji.

Nowość: oto wystawy, które rozpoczynają się w październiku 2026 roku w Paryżu i Île-de-France
Na każdy miesiąc nowe hity! A jakie dokładnie wystawy zadebiutują w październiku 2026 roku w Paryżu i Île-de-France? Sprawdzamy, co nowego pojawi się w programie muzeów, zamków, galerii sztuki oraz w miejscach nietypowych. Do boju, gotowi... zaczynamy te całkiem nowe propozycje kulturalne! [Czytaj więcej]

Temat jest szeroki, bo Wersal to nie tylko złoty dekor monarchii. Miasto było także domem dla rzemieślników, kupców, służby, duchowieństwa, wojska, burżuazji i warstw ludowych. Każdy miał własne konwencje, materiały, kolory i zwyczaje. Aby opowiedzieć ten pejzaż ubiorów, muzeum zgromadziło 46 obrazów, 21 materiałów archiwalnych lub prac graficznych, 15 przedmiotów lub elementów wyposażenia i 23 tkaniny albo kostiumy epoki. Spotkać tu można między innymi portrety Antoine Vestier, Adélaïde Labille-Guiard, Charles-Félix Mulnier de Barnevialle, Claude Langlois de Cézanne czy Léonard Defrance, a także suknia polonezyjska, kamizelka w stylu tureckim, but w stylu chińskim, gorset ortopedyczny z XVII wieku, narzędzia krawca i nawet bardzo rzadki wykrojnik do butów.

Od pracowni po garderobę: kto nosił co w Wersalu?

Trasa wystawowa, ulokowana zarówno w przestrzeniach wystaw czasowych, jak i na kartach kolekcji stałych, zaczyna się od zawodów związanych z odzieżą. Krawcy, krawcowe, sprzedawcy mody, szewcy, fryzjerzy, kapelusznicy czy kupcy tkanin tworzyli całe ekosystemy. W Wersalu moda utrzymywała przy życiu wiele osób, także na rynku rzeczy używanych i second-handzie, który był kluczowy w społeczeństwie, w którym ubranie stanowiło prawdziwy kapitał.

Różnice społeczne od razu rzucają się w oczy. Klasy ludowe, które stanowiły ponad 60% mieszkańców Wersalu, nosiły przede wszystkim solidne, praktyczne ubrania wielokrotnie naprawiane. Len, grube ciemne wełny i ciągłe naprawy tworzyły ten strój, który był poddany ciężkim warunkom. Biała bielizna ciała miała z kolei inną funkcję: wyrażać czystość i powagę bez nadwerężania portfela.

Wśród klas średnich garderoba potrafiła zmienić ton. Sprzedawcy, urzędnicy lub prawnicy preferowali stroje stonowane i trwałe do pracy, by po pracy wkładać w niedzielę ubrania bliższe arystokratycznym standardom, na przykład słynne indienne, drukowane bawełny, niezwykle poszukiwane.

A na samym szczycie drabiny społecznej moda staje się jeszcze bardziej wymagająca. Na dworze strój kształtuje ciało, narzuca postawę i podlega precyzyjnym regułom zależnym od pory dnia i sezonu. Nawet do pięciu zmian garderoby dziennie mogło wyznaczać rytm dnia. Suknie w stylu polskim, kamizelki w tureckim, obuwie w chińskim, a także drobno haftowane pończochy – to wszystko tworzyło garderobę, w której wyrafinowanie szło w parze z dyscypliną.

Wystawy mody: wydarzenia couture w Paryżu do odkrycia bez zwłoki
Paryskie muzea i galerie sztuki oferują w tym roku wiele wystaw mody. Od legendarnych postaci po współczesnych projektantów, każdy znajdzie coś dla siebie! Aby upewnić się, że nie przegapisz żadnego z tych wydarzeń modowych, postępuj zgodnie z przewodnikiem! [Czytaj więcej]

Uniformy, cornette i sprzedawczynie mody

Wystawa następnie rozszerza garderobę o ubrania urzędowe. Na ulicach Wersalu mundur pozwalał od razu zidentyfikować noszącego go. Stroje cywilne sąsiadują tu z mundurami wojskowymi Dom Królewski, z wyróżnieniem między „Dom Czerwony” a „Dom Niebieski”.

Taka sama logika dotyczy kostiumu religijnego. Duchowieństwo stanowiło mniej niż 1% ludności, ale ich sylwetki były dalekie od jednorodności: habit Récoltów, szara serge Siostrom Miłosierdzia, słynna biała cornette… Tutaj strój natomiast ukazuje wyrzeczenie się próżności.

A następnie sama moda wchodzi na scenę, na pierwszym planie sprzedawczynie mody, które potrafią przemienić ozdobę w prawdziwy obiekt pożądania. Ozdoby, dodatki i ornamenty dzięki ich pracy mogły kosztować nawet dziesięciokrotnie więcej lub jeszcze więcej. Piękny dowód na to, że dodatek to już nie był drobiazg.

Higiena, pielęgnacja i macierzyństwo: ubranie sięga sfery intymnej

Wystawa zwraca uwagę także na odwrotną stronę garderoby. Sekcja poświęcona toalecie przypomina o praktykach higienicznych XVIII wieku i kładzie nacisk na to, że epoka wcale nie była z natury brudna. Sucha toaleta, częsta zmiana białej koszuli oraz użycie perfum należały do codziennych zwyczajów.

A ponieważ ubranie było drogie, nie było mowy, by dać mu się uszkodzić przy pierwszym zacięciu. Ekspozycja przypomina o pracy pralnicowych pracownic przy nadszynié? przy jeziorze Suisses lub przy zbiornikach Gobert, o delikatnym praniu pończoch z jedwabiu siarką i o lokalnie opracowywanych środkach do usuwania plam, takich jak „esencja odzieżowa” Dupleixa czy „Esencja Royale” Catinée.

Trasa kończy się wreszcie na akcent bardziej intymny: ciążą, macierzyństwo i wczesne dzieciństwo. Tu dowiadujemy się m.in. jak kobiety dopasowywały swoją garderobę do ciąży dzięki „«ciała ciężarne»”, gorsety macierzyńskie na sznurowanie, albo przerabiając istniejące sukienki, dodając przednim częściom więcej materiału.

W musée Lambinet ta wystawa ukazuje cały obraz społeczeństwa poprzez ubrania. Od łachmanów łatanych po najwytworniejsze stroje, każda sztuka opowiada, jak wyglądało życie w Wersalu, znacznie odbiegające od samego blasku dworu.