Czy zna Pan ten mało znany przejazd podziemny, który przechodzi gruntowną odnowę, a znajduje się tuż obok Galerii Vivienne?

Galeria Colbert, sąsiadująca z słynną Galerią Vivienne w drugim okręgu, przeżywa od nowa swoją młodość po trzech latach rewitalizacji. Od 2022 do 2025 roku, ten unikalny korytarz podziemny został odnowiony przez Narodowy Instytut Historii Sztuki (INHA). Zbudowany w 1826 roku, zniszczony w 1873, odbudowany w 1874 przez Henri Blondela, odrestaurowany w 1986, a finalnie odrestaurowany w 2025, stanowi świadectwo przemian, jakim ulegały zwyczaje w Paryżu. Warto wybrać się by odkryć to wyjątkowe miejsce, w którym znajduje się m.in. legendarna restauracja Le Grand Colbert, wpisana na listę zabytków narodowych. Usytuowana pomiędzy ulicą 6 rue des Petits-Champs a ulicą Banque, tuż przed wejściem do Biblioteki Narodowej Francji, wyróżnia się spośród innych tego typu miejsc brakiem sklepów — jest w pełni poświęcona kulturze.

Projekt rewitalizacji, powierzony firmie Pierre-Antoine Gatier, głównemu architektowi ds. zabytków, oraz Constance Guisset, projektantce i architektce wnętrz, ma na celu zintegrowanie środowisk związanych z historią sztuki, archeologią i dziedzictwem kulturowym. Gościnność oraz wymiana myśli, niezbędne dla rozwoju badań, stanowią serce tej modernizacji. Ten miejski kampus od tej pory gości studentów od poziomu magisterskiego, francuskich i zagranicznych badaczy, a także specjalistów od dziedzictwa. Nie zapominając o miłośnikach sztuki i ciekawskich, którzy mogą swobodnie spacerywać po tym pełnym historii paryskich przejściu.

Galeria zachowała swój charakter przejścia otwarte na miasto, a jednocześnie przekształciła się w prawdziwe centrum życia. Spotkać tu można Narodowy Instytut Dziedzictwa Artystycznego (INHA), Narodowy Instytut Dziedzictwa oraz wydziały badawcze uniwersytetów paryskich i Île-de-France specjalizujące się w historii sztuki. Przestrzeń ta jest dziś ozdobiona nazwiskami wybitnych postaci z dziedziny historii sztuki i archeologii, a sale noszą imiona takie jak Guillaume Guillon Lethière, Walter Benjamin, Roberto Longhi, Aby Warburg, André Chastel czy też bohaterka ruchu oporu Rose Valland, której poświęcono hol wejściowy.

Jaka jest historia Galerii Colbert?

Historia Galerii Colbert sięga czasów dawnego hôtel particulier zbudowanego przez Louisa Le Vau, które należało niegdyś do Colberta, a później do regenta Filipa Orleańskiego, mieszkańca Pałacu Królewskiego. Jednym z najbardziej niezwykłych elementów tego miejsca jest fakt, że w XVIII wieku stanowiły stajnie Filipa Orleańskiego. Trudno dziś uwierzyć, że ta piękna rotunda kiedyś była dziedzińcem stajni.

W 1826 roku firma Adam i Wspólnicy nabyła ten kompleks od państwa i postanowiła przekształcić dawne stajnie w galerię, mając na celu konkurowanie z sąsiednią Galerie Vivienne. Architekt J. Billaud dokonał wówczas niezwykłego wyczynu: zamienił wewnętrzny dziedziniec stajni w ogromną rotundę, oświetloną szklanym kopułą, na wzór modnych w Paryżu pasaży handlowych i spacerowych, miejsc spotkań, zakupów i towarzyskich spotkań. Ta imponująca sceneria z XIX wieku narodziła się właśnie dzięki tej spektakularnej przemianie, która dokonała się w 1830 roku.

W centrum tej rotundy Billaud umieścił wspaniały kandelabr z brązu, ozdobiony koroną z siedmiu kryształowych kul oświetlanych gazem, nazwany później „świetlną palmą”. Ten kandelabr stał się ulubionym miejscem spotkań flirtujących par w czasach Monarchii lipcowej. Galeria, mierząca 83 metry długości i ozdobiona półkolumnami z symulowanego marmuru, zdobią barwne motywy. Nad wejściowym portykiem namalowano scenę, na której Colbert wspiera rozwój handlu.

Dlaczego galeria została zniszczona, a następnie odbudowana?

Wraz z rozwojem wielkich arterii, dziesiątkami dużych domów towarowych oraz przemianami w stylu haussmanna, te przejścia zaczęły tracić na funkcjonalności i cisną się na margines nowoczesnych potrzeb. Z upływem czasu, zaniedbana galeria została uznana za niewygodną i nieopłacalną. Właściciele postanowili więc rozebrać ją w 1873 roku, by nadać temu miejscu nową wartość.

W latach 1873–1874 na miejscu dawnej budowli powstała nowa, zaprojektowana przez architekta Henri Blondela. Ten ambitny projekt miał na celu stworzenie bardziej monumentalnego i nowoczesnego gmachu, łączącego biura, sklepy i instytucje, w stylu neorenaissansowym o jeszcze większym prestiżu. Rotunda i szklana kopuła – ikony tego miejsca – symbolizują architekturę bardziej trwałą i reprezentacyjną. Dzisiaj "świetlne palmy kokosowe" już nie istnieją, a na ich miejscu stanęła brązowa statua z 1822 roku autorstwa Charlesa-François Nanteuil-Lebeufa, przedstawiająca Eurydykę ukązioną przez węża.

Architektura galerii zainspirowała wielu architektów z całej Europy: zasada rotundy była często wykorzystywana przy projektowaniu przejść w galerii. Mimo to, mimo licznych przebudów, sama galeria zaczęła podupadać. Ostatecznie została zamknięta w 1975 roku.

Wówczas Biblioteka Narodowa wykupuje galerię i zleca architektowi Adrienowi Blanchetowi przeprowadzenie nowej renowacji. W 1986 roku budynek został odrestaurowany tak, aby jak najwierniej oddać jego wygląd z XIX wieku, używając tamtejszych materiałów i technologii. Ta galeria doskonale ukazuje przemiany, jakim uległo Paryż w XIX wieku — od miasta pełnego ulicznych spacerów i handlowej nieformalności, do oficjalnej stolicy o silnym politycznym i reprezentacyjnym charakterze. Odzwierciedla też powszechny paryski zwyczaj częstych wyburzeń i odbudów, dostosowujących miejską tkankę do nowych potrzeb i wymagań.

Od tego czasu pełni funkcję instytucji powiązanej z Narodowym Instytutem Historii Sztuki i jest miejscem siedziby wielu organizacji zajmujących się dziedzictwem kulturowym i historią sztuki. Biblioteka Narodowa Francji oferuje tu pocztówki, plakaty i książki. Muzeum Charlesa Crosa gromadzi zbiory Narodowej Fonoteki. Obecnie chronione, stanowi udaną przypadek przemiany kulturalnej danego miejsca.

Jak zmienił się przeładunek w 2025 roku?

Od 2022 do 2025 minęły trzy lata intensywnej pracy nad odnową tego miejsca – przywracając mu blask, odtwarzając i reinterpretując je, nie tracąc przy tym pierwotnych barw. Nowa koncepcja, propowana przez agencję Pierre-Antoine Gatier, przywraca do życia kluczowy przejście tego obiektu. Dekoracje, pokrycia i imitacje marmurów, malowane olejem, zostały odrestaurowane z użyciem tradycyjnych fachów i rzemiosła, w duchu zachowania autentyczności i docenienia fragmentów historii. Nowa przestrzeń powstała wokół pozostałości po Hôtel Bautru, a w rotundzie, której galeria wychodzi na ogród Biblioteki Narodowej w Paryżu, pojawiła się nowa kawiarnia, tworząc harmonijne połączenie przeszłości z nowoczesnością.

• Przeczytaj także
• Czy wiesz, że? Galerie Vivienne, najbardziej urokliwe zadaszone przejście w Paryżu, zostało zbudowane na dawnym cmentarzu.
• Galerie Véro-Dodat, mało znany zadaszony pasaż z urokiem Paryża w 1826 r.
• Odkryj anegdoty, miejsca i niezwykłe historie Paryża

Projektantka Constance Guisset od nowa zaprojektowała meble, by podkreślić gościnność wnętrz, jednocześnie szanując historyczną architekturę. Długie ławeczki tworzą miejsca sprzyjające rozmowom i integracji, rozmieszczone pomiędzy kolumnami w harmonii kolorystycznej nawiązującej do palety galerii. Akustyczne i informacyjne występy nadproży zaznaczają przestrzeń, nawiązując do XIX-wiecznej galerii przykrytej świetlikiem. Obecnie wejście jest dobrze widoczne od strony galerii, rozciągając się w głębi holu Rose Valland, co pozwala na jak najlepszą obsługę wszystkich odwiedzających.

Rond­o­n­da przeobraża się w tętniący życiem, główny plac, od­żywający dzięki nowemu układowi przestrzeni. Kanapy rozmieszczone zgodnie z liniami podłogi podkreślają jej koncentryczny charakter. W centrum zawisa norymberski żyrandol rozpościerający się ze szklanej kopuły, składający się z świetlistych kul nawiązujących do istniejących źródeł światła oraz kul dźwiękochłonnych, które poprawiają komfort akustyczny.

Dlaczego warto się tam wybrać?

Udaj się do Galerii Colbert, aby poznać to miejsce o wyjątkowej ścieżce historycznej, które od 1826 roku przeszło wiele przemian. Zniszczona w 1873 roku, została odbudowana rok później przez Henri Blondela w stylu neorenesansowym, a w 1986 roku przeszła gruntową rekonstrukcję. To miejsce stanowi świadectwo rozwoju Paryża i zmieniających się funkcji tego miasta. Przejście to stanowi spokojną alternatywę dla sąsiedniej Galerie Vivienne, często zatłoczonej turystami. W odróżnieniu od innych paryskich galerii, nie mieści żadnych sklepów komercyjnych — jest w pełni poświęcone kulturze i dziedzictwu. Jeśli szukasz miejsca na relaks w historycznym otoczeniu, przy filiżance kawy w pięknej rotundzie, to jest właśnie idealne miejsce. Architekci chcieli stworzyć przestrzeń przyjazną i sprzyjającą spotkaniom oraz wspólnotowym inicjatywom.

Nie można też pominąć Le Grand Colbert, kultowej restauracji o stylu Art Nouveau wpisanym na listę zabytków historycznych, często wykorzystywanej w filmach. Usytuowana przy wejściu od strony ulicy des Petits-Champs, zachowała atmosferę epoki Belle Époque, której odwiedzenie samym w sobie jest wartą doświadczenia atrakcją. To miejsce regularnie gości wydarzenia takie jak wykłady, prezentacje książek, projekcje filmowe i dyskusje, szczególnie podczas Dni Dziedzictwa Europejskiego czy Nocy Czytania.

Między placem Victorie i Ogrodem Palais-Royal znajduje się galeria, w sercu dzielnicy bogatej w przechodnie kryte oraz dziedzictwo historyczne. To doskonała okazja, by odkryć kolejny piękny zakątek Paryża, szczególnie dla miłośników historii, sztuki i architektury tego miasta.

Ciekawe anegdoty o Galerii Colbert

Czy wiesz, że ten piękny atrium pierwotnie był stajnią Filipa d'Orléans w XVIII wieku? Trudno uwierzyć, patrząc na wspaniałą rotundę, że kiedyś była to właśnie dziedziniec stajni w Pałacu Królewskim. Ta spektakularna przemiana w 1830 roku jest świadectwem mistrzostwa architektów tamtej epoki, potrafiących zamienić pragmatyczny budynek w elegancki, przykry pasaż.

Słynny "świetlisty palmet", niezwykły żelazny żyrandol z siedmioma kryształowymi globami oświetlanymi gazem, umieszczony na środku rotundy, stał się centralnym miejscem spotkań par w okresie lipcowej monarchii. Ten ikoniczny żyrandol zniknął podczas pierwszej rozbiórki w 1873 roku. Obecnie na jego miejscu można podziwiać posąg Eurydyki ukąszonej przez węża. W 1830 roku Berlioz wykonał "La Marseillaise" z jednej z galerii okiennych, tworząc niezapomniany moment w sercu paryskiej rewolucyjnej atmosfery.

W XIX wieku galeria była siedzibą różnych luksusowych sklepów oraz czytelni z biblioteką liczącą 15 000 tomów, odzwierciedlając dążenie do elegancji i wiedzy. Nazwa galerii pochodzi od Jeana-Baptiste'a Colberta, którego kamienica historycznie zajmowała tę lokalizację. Aby konkurować z Galerią Vivienne, nad wejściem od strony południowej umieszczono imponujący portret Colberta, przedstawiający go obok posągu Merkurego, symbolu Handlu.

Architektura galerii, zwłaszcza jej rotundowy układ umożliwiający krzyżowanie przejść, zainspirowała wielu architektów z całej Europy. Galeria doskonale odzwierciedla popularną w Paryżu praktykę nieustannych demontaży i rekonstrukcji, służących dostosowaniu zabudowy do zmieniających się potrzeb. Wybudowana w 1826 roku, została rozebrana w 1873 i odbudowana rok później w stylu neorenesansowym. W 1986 przeszła konserwację, a w latach 2022–2025 przeprowadzono gruntowne prace reantyprzykowe. To prawdziwy architektoniczny palimpsest, świadczący o kolejnych epokach i koncepcjach.

Podsumowując, Galeria Colbert to znacznie więcej niż tylko przejście podziemne – to żywy świadek historii Paryża i architektoniczny klejnot, który na przestrzeni wieków potrafił się odrodzić. Nie przegap tej niezwykłej okazji — to miejsce, które warto odwiedzić dla wszystkich miłośników paryskich pasaży i XIX-wiecznej architektury.