Pośród Paryża średniowiecznego, miała czatować nad zmarłymi w samym sercu Halles. Zanim powstały pavillony Baltard, Forum i Canopée, ta dzielnica kryła cmentarz Niewiniątek, ogromna nekropolia pariska, gdzie przez wieki grzebano mieszkańców wielu parafii na prawym brzegu Sekwany. A w tym dawniej istniejącym krajobrazie wyrastał w Paryżu rzadki element: latarnia zmarłych.
Latarnia zmarłych to mały nagrobkowy obiekt, często w formie kolumny lub przeszłej wieży, w którym umieszano lampę. Jej dokładna funkcja budzi dyskusje. Mogła sygnalizować obecność cmentarza, symbolicznie towarzyszyć duszom zmarłych lub przypominać chrześcijańskie światło w obliczu śmierci. Najczęściej spotyka się ją w wybranych regionach centrum-zachodniej Francji, zwłaszcza w Poitou, Saintonge i Limousin. W Paryżu natomiast tego typu monument wydaje się być bardzo rzadko spotykany.
To właśnie powoduje, że Cmentarz Niewiniątek jest tak intrygujący. Miejsce to miało na sobie już bogatą reputację: użytkowane od wczesnego średniowiecza, stało się jednym z największych cmentarzy Paryża. Pierwsze przeniesienia kości do dawnych kopalni Tombe-Issoire, w latach 1785–1787, dotyczyły właśnie cmentarza Świętych-Nienarodzonych, który wówczas uważano za najważniejszy w stolicy.
Cmentarz Niewiniątek nie miał nic wspólnego z niewinnym, spokojnym ogrodem. Otaczały go masowe mogiły, przyjmował zmarłych z wielu parafii, a jego gleba ostatecznie została nasycona. Była tu także słynna Taniec Śmierci, namalowana w 1424 roku, uznawana za początek tej ikonograficznej tradycji we Francji.
W tym pogrzebowym pejzażu latarnia zmarłych przybrałaby postać gotyckiej latarni. Niektóre dawne źródła i opowieści historyczne wspominają o migoczącym płomieniu, widocznym nocą, pośród przestrzeni, w której mieszkańcy Paryża codziennie stykali się ze śmiercią.
Według legendy ten latarnik miał zostać pochowany pod grób człowieka, który za życia chwalił się, że psy nigdy nie zbezcześciłyby jego mogiły. Stara, dość ordynarna formuła brzmiała, iż nie „nasikałyby na jego grób”. Z powodu pychy ten człowiek miałby wyzwać najprostsze upokorzenie po śmierci. Jak to często bywa w ludowych opowieściach, śmierć odpowiedziała mu ironicznie. Aby chronić jego grób — albo wyśmiać jego fanfaronadę — nad nim wzniesiono monument: tę słynną latarnię zmarłych. Zakład został zatem spełniony — żaden pies nie naruszyłby jego grobu, bowiem przykryto go latarnią pogrzebową. Jednak historia zapamiętała przede wszystkim pychę zmarłego, przemienioną w makabryczną anegdotę osiadłą w starym Paryżu.
Ta latarnia zmarłych najprawdopodobniej zniknęła podczas likwidacji cimetière des Innocents pod koniec XVIII wieku. Po zamknięciu cmentarza kości przeniesiono do Catacombes, oficjalnie uznanych za „ossarium miejskie Paryża” w dniu 7 kwietnia 1786 roku.
Budynki, masowe groby i pomniki cmentarza zostały następnie zniszczone lub rozproszone. Muzeum Carnavalet gromadzi kilka rysunków powstałych w tym czasie, w tym widoki pomników Niewiniątek zniszczonych w 1786 roku, cenne świadectwa dawnej dzielnicy pogrzebowej wymazanej przez przemiany urbanistyczne.
Dziś przy Les Halles nie widać już latarni zmarłych. Dzielnica przybrała inny oblicze, fontanna Niewiniątek została przeniesiona i przebudowana, kości spoczywają pod Paryżem, a to skromne światło pogrzebowe zgasło wraz ze starym cmentarzem.
Historia Paryża: cmentarz niewinnych i to, co z niego zostało do dziś
Czy wiesz, że? W Paryżu, w dzielnicy Les Halles, znajdował się niegdyś znany w stolicy cmentarz: Cmentarz Niewiniątek (lub Świętych Niewiniątek). Odkryj jego fascynującą historię i kilka pozostałości, które pozostały. [Czytaj więcej]
Na pierwszym planie: Saint Aulaire, A., rysownik-litograf Bernier, Claude-Louis (ur. 1755 – zm. 1830), rysownik Lemercier, Bénard i spółka, druk-litograf Inne tytuły: Seria składająca się z 6 plansz przedstawiających Cmentarz Niewiniątek. (Tytuł zbioru), Cmentarz Niewiniątek; Kościół Niewiniątek. / B (Tytuł serii) Typ(y) przedmiotu: grafika, sztuki graficzne Dénomination(y): Grafika Materiały i techniki: Lithografia Wymiary - Dzieło: Wysokość: 44,9 cm Szerokość: 58,8 cm Wymiary - Montaż: Wysokość: 50,8 cm Szerokość: 65,3 cm Opis: Umieszczono na montażu. Instytucja: Musée Carnavalet, Histoire de Paris IIIF
Ta strona może zawierać elementy wspomagane przez SI, więcej informacji tutaj.
Historia Paryża: cmentarz niewinnych i to, co z niego zostało do dziś
