O 19:30 pociąg specjalny odjeżdża ze gare de Strasbourg, czyli z obecnego gare de l’Est w Paris, 4 października 1883. Na pokładzie znajdują się dziennikarze, przedstawiciele zarządów kolei i osobistości, kierując się w stronę Konstantynopol na inaugurację oficjalnej podróży na dystansie 3100km l’Express d’Orient, którą historia wkrótce zapisze pod nazwą Orient-Express.
Warto jednak doprecyzować: 4 października to nie był pierwszy komercyjny odjazd pociągu (pierwszy Express d’Orient opuścił Paryż już 5 czerwca 1883 roku), lecz oficjalną inauguracją podróży inauguracyjnej, stworzoną po to, by udowodnić, że można przemierzać dużą część kontynentu szybko i bez utraty komfortu. Nazwa "Orient-Express" zyskała znaczenie dopiero w 1891 roku.




W latach 1860. Belgińczyk Georges Nagelmackers odkrywa w Stanach Zjednoczonych wagony-sypialnie używane na długich trasach i wyobraża sobie ich adaptację do europejskiej sieci kolejowej. Jego ambicje szybko wykraczają poza same miejsca do spania: pragnie stworzyć międzynarodowe pociągi oferujące zakwaterowanie, wyżywienie i obsługę na pokładzie, zdolne przekraczać granice pomimo licznych narodowych przewoźników. W 1876 roku założył więc w Brukseli Międzynarodową Spółkę Wagonów-Sypialnych.
Już od 1873 roku Nagelmackers uruchomił na liniach prowadzących z Paryża w kierunku Strasburga i Frankfurta wagony sypialne. W październiku 1882 roku jego firma przetestowała również pełny, pociąg luksusowy na trasie Paryż–Wiedeń: 4 wagony sypialne, jeden wagon restauracyjny i dwa wagony bagażowe łączące oba miasta w mniej niż 28 godzin. To doświadczenie przekonało Belga, że można iść znacznie dalej!




Należy jeszcze uruchomić tę samą obsługę kolejową w podzielonej Europie między spółkami kolejowymi, administracjami i granicami. Umowa podpisana w marcu 1883 roku ostatecznie organizuje „Pociąg Ekspresowy Wschód” między Paryżem a Giurgiu, obecnie Giurgiu w Rumunii. Prawdziwym wyczynem jest tu wymiar dyplomatyczny i logistyczny, gdyż trzeba koordynować sieci kolejowe kilku państw.
Wieczorem 4 października inauguracja przyciąga elegancką tłumę na nabrzeża paryskie. Archiwum SNFC odnotowuje 24 gości, w tym 2 kobiety, wśród których Nagelmackers, osoby odpowiedzialne za kolej, urzędnicy i kilku francuskich i zagranicznych dziennikarzy.




Wśród nich był pisarz i dziennikarz Edmond About, przyszły członek Akademii Francuskiej, Nagelmackers doskonale zrozumiał, jak ważne jest zabranie ze sobą ludzi prasy, którzy potrafią opowiedzieć tę wyprawę. Edmond About z tego względu napisał De Pontoise à Stamboul, opublikowany w 1884 roku, podczas gdy korespondent Timesa, Henri Opper de Blowitz, również przedstawi swoją relację.
Trasa z 1883 roku znacznie różni się od tego, jak dziś wyobrażamy sobie Orient Express. Z Paryża pociąg prowadzi podróżnych do Strasburga, Monachium, Wiednia, Budapesztu i Bukaresztu, a następnie dociera do Giurgiu na Dunaju. Pasażerowie przeprawiają się wtedy łodzią na drugi brzeg, by dotrzeć na terytorium Bułgarii, kontynuują podróż kolejką do Warny nad Morzem Czarnym, a stamtąd wsiadają na parowiec, by dotrzeć do Konstantynopola. "Paryż-Konstantynopol" to więc w praktyce zorganizowana sekwencja pociągów i łodzi.
Trzeba będzie poczekać do 1889 roku, aby ukończenie prac infrastrukturalnych umożliwiło połączenie aż do Konstantynopola wyłącznie koleją. Trasa prowadzi wtedy m.in. przez Belgrad i Sofię i może być pokonana w mniej niż 68 godzin.




Podczas gdy długie podróże po Europie do tej pory oznaczały niekomfortowe noce i posiłki spożywane podczas postojów, Nagelmackers przemienia samą podróż w doświadczenie: śpimy, jemy i przemierzamy kilka krajów w środowisku zaprojektowanym jak prawdziwy hotel na kołach. Co więcej, le podróż inauguracyjna jest celowo wystawna!
Etapy podróży kończą się przyjęciami i bankietami, zwłaszcza w Rumunii. Po dotarciu do Konstantynopola delegacja spędza tam kilka dni, nim wyruszy w drogę do Paryża. Pociąg wraca do stolicy 16 października o godzinie 6:00, mniej niż dwa tygodnie od odjazdu.
Ale Orient Express, który później zainspiruje powieści kryminalne, historie szpiegowskie i obraz Art déco, jest jeszcze daleki. Słynne wagony w kolorze granatowym, dekoracje René Proua i szklane panele René Lalique’a dotrą, jak pokazuje historia, dopiero w latach dwudziestych!
Aby dowiedzieć się więcej:
Dworzec Wschodni, historia dworca, który otworzył Paryż na Wschód
Brama Alsacji, Lotaryngii, Niemiec i Europy Środkowej, Dworzec Wschodni widział odjeżdżające miliony podróżnych, a także żołnierzy, w najciemniejszych godzinach historii Francji. [Czytaj więcej]
Ta strona może zawierać elementy wspomagane przez SI, więcej informacji tutaj.
Daty i harmonogramy
W dniu 4 październik 2026
Miejsce
Gare de l'Est
Rue du 8 Mai 1945
75010 Paris 10
Planowanie trasy
Dostępność



Dworzec Wschodni, historia dworca, który otworzył Paryż na Wschód














