Kalendarium 24 października w Paryżu: pierwszy odcisk palca umożliwia identyfikację mordercy

Kilka linii rysowanych opuszkami palców zapoczątkuje przełom w śledztwie. W Prefekturze Policji w Paryżu Alphonse Bertillon sporządza raport, który wykazuje, że cztery odciski znalezione w mieszkaniu pod adresem 157 rue du Faubourg-Saint-Honoré odpowiadają odciskom mężczyzny już notowanego w kartotekach, Henri-Léon Scheffer, z dnia 24 października 1902 roku. Po raz pierwszy we Francji tożsamość zabójcy, który nie był obecny na miejscu przestępstwa, ustalono dzięki porównaniu odcisków palców ze znajdującą się kartoteką policyjną. To decydujący krok naprzód w technice, której sam Bertillon długo się obawiał.

Afera zaczyna się kilka dni wcześniej w bardzo ekskluzywnej 8. dzielnicy Paryża Paris. W mieszkaniu i gabinecie dentysty Auguste’a Alauxa odnaleziono martwego jego służącego Józef Reibel. Zginęły wartościowe przedmioty, a kilka mebli zostało sforsowanych, co początkowo nadawało przestępstwu charakter włamania, które wymknęło się spod kontroli. Miejski wydział Identyfikacji sądowej przyjeżdża na miejsce, a Bertillon ma za zadanie sfotografować miejsce zdarzenia.

Jeden detal przyciąga jego uwagę: wybita szyba od medalu nosi kilka śladów palców szczególnie wyraźnych. Ich rozmieszczenie wskazuje, że zostały pozostawione po stłuczeniu szkła. Szczególnie widoczne są odciski kciuka, palca wskazującego, palca środkowego i serdecznego tej samej ręki. Bertillon je sfotografował, a następnie podjął próbę porównania ich z odciskami, które już były przechowywane w jego służbie.

A wtedy zadanie jest o wiele trudniejsze niż dziś! Żaden komputer nie przeszuka w kilka sekund milionów kartotek: poszukiwania prowadzi się ręcznie w kolekcjach kartonowych, w których zapisywane są gabaryty, zdjęcia i cechy fizyczne osób wcześniej aresztowanych. Wśród nich pojawia się kartoteka pewnego Henri-Léon Scheffera, sporządzona 9 marca 1902 roku po aresztowaniu za kradzież i nadużycie zaufania.

Odciski palców mają znaczenie! Bertillon bada bifurkacje, przerwy i charakterystyczne kształty bruzd. W swoim raporcie z dnia 24 października stwierdza, że ślady widoczne na szybie odpowiadają palcom prawej ręki Scheffera. To dopasowanie jest na tyle precyzyjne, że dostarcza śledczym materialny dowód o naturze dotąd nowej: to nie tylko zeznanie czy opis wskazujący na podejrzanego, lecz ślad pozostawiony przez własne ciało.

Gorzka ironia historii tkwi w losach Bertillona. Urodzony w Paryżu w 1853 roku, zbudował swoją reputację na innej metodzie: antropometrii sądowej, wkrótce nazywanej "bertillonnage". Zasada polega na identyfikowaniu recydywistów dzięki połączeniu pomiarów ciała, fotografii i niezwykle precyzyjnych opisów. Od 1894 roku odciski palców zaczynają pojawiać się w paryskich kartotekach, ale Bertillon długo pozostaje ostrożny wobec metody, która mogłaby konkurować z jego systemem.

Daktyloskopii zresztą nie należy uznawać za paryski wynalazek. Od końca XIX wieku Francis Galton, Edward Henry i William Herschel pracują nad wzory papilarne w Wielkiej Brytanii i w Imperium Brytyjskim. W Argentynie Juan Vucetich opracowuje wydajny system klasyfikacji i odciski palców umożliwiają już identyfikację Francisca Rojas w sprawie podwójnego zabójstwa w 1892 roku. Twierdzenie, że sprawa Scheffer była pierwszą identyfikacją przestępcy na podstawie odcisków palców „na świecie”, byłoby zatem nieprecyzyjne. Jej znaczenie leży w bezprecedensowości we Francji i w jej rezonansie w historii identyfikacji sądowej paryskiej.

Scheffer zostaje później odnaleziony i aresztowany w Marsylii; przyznaje się do popełnionych czynów. Ale obraz odcisku palca, który sam w sobie wystarczył do wywołania nazwiska z akt, zasługuje również na zniuansowanie: prace historyczne wskazują, że tradycyjne śledztwo już wtedy interesowało się Schefferem, który znał ofiarę. Analiza Bertillona przynosi jednak silne dopasowanie materiałowe między podejrzanym a sceną zbrodni!

• Przeczytaj także
• Musée de la Préfecture de Police, zanurz się w historii i policyjnych śledztwach
• Mroczna turystyka, odkrywanie najbardziej przerażających miejsc w Paryżu
• Na tropie najsłynniejszych paryskich przestępców i seryjnych morderców

Sprawa przyspiesza przede wszystkim rewolucję w metodach policyjnych. W Paryżu Służba Identyfikacji Kryminalnej stopniowo rozwija narzędzia służące do ujawniania, fotografowania, przechowywania i porównywania odcisków palców. W 1909 roku powstał dział specjalizujący się w ich analizie. A daktyloskopia ostatecznie wyprze ciężki system antropometryczny, z którego Bertillon był tak związany.

Aby zgłębić temat:

Na tropie najsłynniejszych paryskich przestępców i seryjnych morderców
Podążaj z nami śladami najsłynniejszych paryskich przestępców i seryjnych morderców. Od Landru po Guya Georgesa, "zabójcę wschodniego Paryża", nie zapominając o doktorze Petiot i duecie Cabard i Miquelon, odkryj ciemną stronę stolicy na przestrzeni wieków i wzdłuż ulic. [Czytaj więcej]

Musée de la Préfecture de Police, zanurz się w historii i policyjnych śledztwach
Musée de la Préfecture de Police, położone w samym sercu 5. dzielnicy, zaprasza zwiedzających do fascynującej eksploracji historii paryskiej policji od XVII wieku do dnia dzisiejszego. Ta historyczna skarbnica przy rue de la Montagne Sainte-Geneviève, dostępna przez cały rok, oferuje ponad 2000 autentycznych i urzekających dzieł. [Czytaj więcej]

Ta strona może zawierać elementy wspomagane przez SI, więcej informacji tutaj.