Kalendarz na 27 października w Paryżu: Teatr Porte Saint-Martin otwiera swoje podwoje, wybudowano go w zaledwie 3 miesiące!

Zbudować operę w kilka tygodni? Paryż podejmuje wyzwanie w 1781 roku! 27 października tłum zgromadził się w całkiem nowej sali na bulwarze Saint-Martin, by obejrzeć Adèle de Ponthieu, tragédie lyrique Niccolò Piccinni. Budynek zaprojektowany przez architekta Nicolasa Lenoira powstał w imponującym tempie: prace ruszyły na początku sierpnia i trwały dzień i noc, by jak najszybciej przenieść siedzibę Królewskiej Akademii Muzyki. Ta sala jest bezpośrednim przodkiem współczesnego Teatru Porte Saint-Martin, choć gmach, jaki znamy dziś, został odbudowany po pożarze w 1871 roku.

Pilny alarm dotarł 8 czerwca 1781 roku. Tego dnia pożar gwałtowny strawił sala de l’Opéra usytuowaną na Palais-Royal. Instytucja ta spłonęła już po raz pierwszy w 1763 roku, zanim została odbudowana; ta druga katastrofa była ostateczna. 12 osób ginie, a dekoracje Akademii Królewskiej Muzyki giną w płomieniach. Paryż brutalnie traci wówczas jedną z najważniejszych sceny operowe miasta.

Ale trupie musi nadal grać! Znajduje więc tymczasowe schronienie w Hôtel des Menus-Plaisirs, gdzie już od 14 sierpnia otwiera się niewielka sala z Le Devin du village Rousseau i Myrtil et Lycoris Desormery. W tym czasie władze poszukują miejsca, które mogłoby natychmiast przyjąć prawdziwe theatre. Rozważanych jest kilka projektów, aż ostatecznie zostaje wybrany ten Nicolasa Lenoira, niedaleko bramy Saint-Martin. Architekt obiecuje wtedy wyczyn: oddać gotową salę w 3 miesiące!

Prace budowlane ruszą na początku sierpnia 1781 roku na działce między bulwarem a obecną ulicą René-Boulanger. Aby zdążyć z terminem, Lenoir uzyskał nadzwyczajne zgody: materiały mogą być dowożone w nocy, a robotnicy pracują przy świetle pochodni, także w niedziele i dni świąteczne! Dwie brygady pracują na zmianę bez przerwy. Stare źródła różnią się co do precyzyjnej liczby dni potrzebnych na zakończenie budowy (65, 75 albo trochę ponad 80 w zależności od przyjętego punktu wyjścia), ale jedno jest pewne: mniej niż 3 miesiące dzielą faktyczny start prac od otwarcia sali!

Co więcej, efekt nie wygląda na prowizoryczny barak. Nowy teatr mieści około 1 800 widzów, rozmieszczonych między innymi na czterech rzędach loży. Jego fasada nawiązuje do monumentalnych cech pobliskiej bramy Saint-Martin, podczas gdy wnętrze zaprojektowano tak, by poprawić widoczność z sali. Lenoir zastosował przede wszystkim nachylenie podłogi, aby widzowie usadowieni z tyłu mogli lepiej dostrzec scenę.

• Przeczytaj także
• Théâtre de la Porte Saint-Martin: kultowe miejsce dla miłośników teatru w Paryżu
• Jakie teatry mogę odwiedzić w Paryżu?
• Najciekawsze propozycje na tydzień od 26 października do 1 listopada 2026 r. w Paryżu i Île-de-France

22 października 1781 roku, pięć dni przed otwarciem, Maria Antonina urodziła dauphin Ludwik Józef, pierwszego syna pary królewskiej, który przeżył narodziny. Inauguracja nowej Opery staje się więc także uroczystością dynastii. Zorganizowano bezpłatne przedstawienie na 27 października i tłum był ogromny: około 6000 osób pragnie wziąć udział w festynach, znacznie przekraczając zwykłą pojemność sali!

Na scenie publiczność poznaje Adèle de Ponthieu, tragédie lyrique w trzech aktach na libretto Jeana-Paul-André de Razins de Saint-Marc, muzycznie opracowana przez Włocha Niccolò Piccinni. Przez około dwanaście lat na scenie kolejno pojawiały się kolejne premiery, wśród nich dzieła Grétry’ego, Sacchini’ego, Philidora czy Salieri’ego. W 1784 roku sala gości także Tibulle et Délie Mademoiselle de Beaumesnil, przedstawione przez Opéra de Paris jako pierwsza opera skomponowana przez kobietę, którą ta instytucja wystawiła.

Ale Rewolucja następnie wywraca los miejsca. Opera opuszcza ostatecznie bulwar Saint-Martin i przenosi się do nowej sali przy rue de Richelieu w 1794 roku. Stary obiekt przechodzi wtedy przez kilka różnych zastosowań, zanim stopniowo stanie się jednym z wielkich teatrów popularnych na bulwarze. W XIX wieku Porte Saint-Martin staje się jednym z centrów romantycznego dramatu, ale trzeba unikać anachronizmów: w 1781 roku Paryżanie nie chodzili jeszcze do "Théâtre de la Porte Saint-Martin" takiego, jakiego znamy dziś.

Rzeczywiście budynek Nicolasa Lenoira nie przetrwał w nienaruszonym stanie! W nocy z 25 na 26 maja 1871 roku, podczas Komuny Paryskiej, teatr został podpalony i prawie całkowicie zniszczony. Odbudowano go dwa lata później przez architekta Oscara de La Chardonnière. Jego obecna sylwetka nawiązuje do jego przodka z 1781 roku, nie będąc jednak rekonstrukcją w dosłownym sensie.

Aby dowiedzieć się więcej:

Théâtre de la Porte Saint-Martin: kultowe miejsce dla miłośników teatru w Paryżu
Théâtre de la Porte Saint-Martin to jeden z najstarszych teatrów w Paryżu, oferujący zróżnicowany program w wyjątkowym historycznym otoczeniu. Położony w tętniącej życiem 10. dzielnicy, przyciąga widzów poszukujących wrażeń i odkryć. [Czytaj więcej]

Jakie teatry mogę odwiedzić w Paryżu?
Paryż jest pełen kultowych teatrów, z których każdy ma własną historię, architekturę i unikalny program. Oto kilka miejsc, których nie można przegapić, zarówno ze względu na ich dziedzictwo, atmosferę, jak i ofertę kulturalną! [Czytaj więcej]

Ta strona może zawierać elementy wspomagane przez SI, więcej informacji tutaj.