Kalendarz historyczny na 30 października w Paryżu: Paryż żegna Fryderyka Chopina w kościele Madeleine

O godzinie 11:00 la Madeleine jest przykryta czarnymi zasłonami. W imponującym kościele neoklasycystycznym dopiero od kilku lat konsekrowanym, artyści, muzycy, arystokraci, członkowie polskiej społeczności i miłośnicy przybywają, by oddać hołd Frédéricowi Chopinowi, który zmarł mając zaledwie 39 lat. Tego 30 października 1849 roku pogrzeb pianisty przybrał formę precyzyjnie przygotowanej ceremonii muzycznej, aż doprowadził do nietypowej sytuacji: aby spełnić jedno z jego ostatnich życzeń, trzeba było obejść obyczaje kościoła.

Chopin zmarł w nocy z 16 na 17 października, około drugiej nad ranem, w swoim ostatnim paryskim mieszkaniu przy place Vendôme. Był osłabiony od kilku miesięcy; zamieszkał tam pod koniec września z pomocą najbliższych. Jego siostra Ludwika, która przybyła z Polski, była przy nim w ostatnich tygodniach. Po blisko 18 latach spędzonych głównie we Francji, kompozytor odszedł więc w sercu Paryża, miasta, w którym zbudował większość swojej europejskiej kariery.

Tuż przed śmiercią Fryderyk Chopin wysunął wyraźne życzenie: chciał, aby na jego mszy żałobnej zabrzmiał Requiem Mozarta. Wybór ten nie był przypadkowy. Z ogromnym uznaniem odczuwał Mozarta i zależało mu, by to dzieło towarzyszyło jego odejściu. Jednak ta prośba stawia problem w kościele Madeleine: Requiem zawiera partie dla głosów żeńskich, a zgromadzone tam śpiewaczki zwykle nie mają wstępu do chóru kościelnego.

W końcu udało się uzyskać wyjątkowe zezwolenie. Śpiewaczki mogą wziąć udział, pod warunkiem, że pozostaną ukryte za kurtyną. W gronie solistów znajdują się Pauline Viardot i sopranistka Jeanne-Anaïs Castellan, u boku tenora Alexis Dupont i barytonu włoskiego Luigi Lablache. Ta trudność przyczynia się do wyjaśnienia śmierć muzyka i jego pogrzeb.

Także muzyka Chopina towarzyszy trumnie. Jego słynny "Marsz żałobny" z II sonaty fortepianowej op. 28 w tonacji bes-moll, wykonany na specjalną okazję w aranżacji autorstwa Napoléon-Henri Rebera, rozbrzmiewa podczas pogrzebu. Na organach w La Madeleine Louis Lefébure-Wépy zagrał także dwa preludia Chopina, te w e-moll i bes-moll.

Requiem Mozarta wykonywane jest przez orkiestrę i chór Towarzystwa Koncertów przy Konserwatorium, prowadzone przez Narcisse’a Girarda. W tej monumentalnej świątyni, otwartej dopiero w 1842 roku po prawie 80 latach prac, muzyka staje się więc kręgosłupem pożegnań z jednym z najsłynniejszych pianistów swojej epoki.

Uroczystość przyciąga tłumy, a wewnątrz obiektu zgromadzi się 3000 osób wewnątrz obiektu, co w tym dniu czyni go jednym z pierwszych większych paryskich miejsc upamiętniających postać artystyczną. To tradycja, która będzie kontynuowana jeszcze długo po Chopinie — wraz z pogrzebami i hołdami oddanymi Camille Saint-Saëns, Gabrielowi Fauré, Édith Piaf lub, znacznie później, Johnny Hallyday.

Po ceremonii kondukt odchodzi z place de la Madeleine i udaje się na cimetière du Père-Lachaise, gdzie Chopin jest pochowany. Jego ciało pozostaje w Paryżu, ale nie serce! Zgodnie z jego wolą, jego siostra Ludwika zabiera je do Polski. Przechowywane w urnie, trafi do filaru kościoła Świętego Krzyża w Warszawie, tworząc tę niezwykłą separację między Paryż, gdzie spoczywa kompozytor, a Polska, do której był głęboko przywiązany.

• Przeczytaj także
• Spacer śladami Fryderyka Chopina w Paryżu, od salonów po Bibliotekę Polską
• Czy wiesz, że? Kompozytor Fryderyk Chopin został pochowany w Paryżu... bez serca!
• Paryż: na wyspie Świętego Ludwika ukryte jest trzy muzea, w tym jedno poświęcone Chopinowi.

Paryż odgrywał istotną rolę w życiu Chopina od jego przyjazdu w 1831 roku. Tam spotykał Franza Liszta, Eugène’a Delacroixa, Hectora Berlioza, arystokratyczne salony oraz kręgi artystyczne stolicy. Tam również poznaje George Sand, z którą dzielił życie przez kilka lat.

Aby poszerzyć wiedzę:

Spacer śladami Fryderyka Chopina w Paryżu, od salonów po Bibliotekę Polską
Poznaj miejsca w Paryżu związane z Fryderykiem Chopinem, od jego skromnego mieszkania po salony towarzyskie, nie zapominając o historycznych hołdach. Kompozytor odcisnął swoje piętno na stolicy. [Czytaj więcej]

Paryż: na wyspie Świętego Ludwika ukryte jest trzy muzea, w tym jedno poświęcone Chopinowi.
Na wyspie Saint-Louis, Biblioteka Polska w Paryżu gromadzi nie tylko cenne kolekcje literackie, lecz także trzy małe muzea poświęcone Chopinowi, Mickiewiczowi i Bolesławowi Biegasowi, które można zwiedzać w kameralnej atmosferze. [Czytaj więcej]

Czy wiesz, że? Kompozytor Fryderyk Chopin został pochowany w Paryżu... bez serca!
Kompozytor Fryderyk Chopin został pochowany na cmentarzu Père-Lachaise w Paryżu, ale jego istotna część spoczywa... w Warszawie! Odkryj niesamowitą historię jego serca, potajemnie przeniesionego do ojczyzny. [Czytaj więcej]

Kościół Madeleine, starożytna świątynia w samym sercu Paryża
Eglise de la Madeleine, jaką znamy dzisiaj, jest tą, którą wyobrażał sobie Napoleon I. Z tym wyjątkiem, że w tamtym czasie budynek nie miał być kościołem, ale Świątynią Chwały poświęconą Grande Armée. Jego grecko-rzymska architektura pozostaje fascynująca do dziś. [Czytaj więcej]

Dziedzictwo, zabytki i polskie miejsca w Paryżu
Zlokalizowana w Paryżu społeczność polska pozostawiła ślady w ikonowych miejscach, które wciąż są widoczne. Przemierzając dzielnice, biblioteki i kościoły, czytelnik poznaje opowieść diaspory, która potrafiła się zakorzenić, pozostając wierna własnej tożsamości. [Czytaj więcej]

Ta strona może zawierać elementy wspomagane przez SI, więcej informacji tutaj.