Ten średniowieczny zamek warowny w Yvelines był sekretem Diane de Poitiers.

Średniowieczny zamek warowny w Yvelines, zamek Beynes skrywa wielowiekową historię i niespodziewany związek z Dianą de Poitiers. Zaledwie 30 km od Paryża, w sercu tego miasteczka w Yvelines, jego ruiny wpisane do rejestru Zabytków (Monument Historiques) czekają na zwiedzających przez cały rok w Beynes. Wyruszyliśmy, by poznać to miejsce podczas krótkiej wyprawy, i ujawniamy część jego sekretów.

Jeśli, podobnie jak my, lubisz odkrywać wyjątkowe miejsca do odwiedzenia, nadszedł czas, by zrobić przystanek przy średniowiecznym zamku obronnym Beynes, skrytym w sercu przysiółka o tej samej nazwie w Yvelines (78). To miejsce–pomnik, które jeszcze nas zaskoczy. Zaledwie 30 kilometrów na zachód od Paryża, w głębi doliny Mauldre, jego częściowo zachowane ruiny opowiadają prawie dziesięć stuleci historii, od feudalizmu Kapetyngów po trunki renesansu. A w centrum tej opowieści: Diane de Poitiers, ulubienica króla Henri II, o której niewielu wie, że przez pewien czas była panią miejsc.

Wieś o prehistorycznych korzeniach

Historia Beynes sięga znacznie dalej niż same średniowieczne kamienice. Narzędzia z polerowanego kamienia świadczą o obecności człowieka na tym terenie już w prehistorii. Pod koniec X wieku całe dobra należały do Opactwa Saint-Germain-des-Prés. Kościół św. Marcina, którego początek może sięgać czasów merowińskich ( VI– VIII w.), dopełnia to wyjątkowe dziedzictwo, a część dzisiejszego budynku została wzniesiona w XII wieku.

Zamek warowny, zrodzony z feudalnych batalii

To w XII wieku kształtuje się castrum, wzmiankowane w hołdzie złożonym przez Simona III de Montfort opactwu Saint-Germain-des-Prés. Warownia zajmuje wtedy strategiczną pozycję na dawnej drodze rzymskiej łączącej dolinę Loary z Sekwaną, w połowie drogi między plateau wersalskim a dolinami Mantois. Beynes służy jako strażnica przed najazdami Normanów i Anglików, strzegąc granic królewskiego terytorium.

Usytuowany na owalnym kopcu zamkowym, zamek otacza zabudowa z dziewięciu wieżami, z których jedynie pięć najmniejszych pochodzi z pierwotnego grodu. To rzadkość na owe czasy: w przeciwieństwie do fortec zwykle usytuowanych na wysokich wzgórzach, ta została wzniesiona w dolinie, otoczona fosami o szerokości sięgającej od 20 do 30 metrów. Ta architektoniczna osobliwość świadczy o własnej, obronnej logice tego miejsca.

Z fortecy wojskowej na rezydencję wypoczynkową

W latach 1413–1416 zamek trafia pod skrzydła rodu d'Estouteville, wpływowej normandzkiej dynastii. To Robert d'Estouteville, który około 1450 roku podjął się gruntownej przebudowy: donżon zostaje wyburzony, fortyfikacje dostosowano do rosnącej siły artylerii, a dwór stał się znacznie bardziej komfortowy. Wojna stuletnia, a następnie wojny religijne, szczególnie zażarte na zachód od Paryża, przez długi czas uzasadniały utrzymanie strategicznej wartości tego miejsca.

W 1530 roku długi Karola I z Luksemburga doprowadziły do zajęcia dóbr. Guillaume Poyet, przyszły kanclerz Francji, stał się jego nabywcą. Zamek wszedł w nowy okres: czas doradców królewskich i ulubieńców władzy.

Sekret Diane de Poitiers

To w 1556 roku Henryk II podarował domenę Beynes Diane de Poitiers, swoją faworytką i jedną z najważniejszych postaci na dworze francuskim. Dla niej wybitny architekt Philibert de l'Orme (autor m.in. zamków w Anet i części Chenonceau) zaprojektował dwa renesansowe pawilony, które przystawiono do średniowiecznego budynku. Apartamenty królewskie urządzono na piętrze, podczas gdy Diane zajęła parter. Zamek, niegdyś forteca, stał się miejscem wypoczynku arystokracji.

Ale Henryk II umiera 10 lipca 1559 roku, nie zdążywszy w pełni nacieszyć się tą rezydencją. Los zawieszony, jakby utkwił w kamieniach.

Upadek, porzucenie i odrodzenie dziedzictwa

XVII wiek przekształca zamek w miejsce spotkań na międzynarodową scenę towarzyską, a upadek zaczyna się w kolejnym stuleciu. W 1732 roku ówczesny właściciel częściowo rozbiera budowlę, sprzedając jej materiały. To, co zostało, powoli zarasta roślinnością.

W 1967 r. miasto Beynes nabyło ruiny i podjęło się ich ochrony. Zabytek wpisany do Monumentów Historycznych od 1959 r., a następnie uznany za zabytek w 2014 r., zamek obecnie objęty jest wieloletnim programem rekonstrukcji prowadzonym przez agencję Lympia Architecture pod auspicjami departamentu Yvelines. Prace zakończone w marcu 2024 r. umożliwiły ochronę murów oraz odsłonięcie głównej ulicy prowadzącej do zamku.

W nadchodzących latach miasto Beynes planuje ponowne otwarcie tej osi śródmieścia dla publiczności w sposób edukacyjny, by każdy mógł nią przejść tak, jak robiono to w XV wieku. Wstępne opracowanie powierzono architektom-muzealnym Danielowi Clérisowi, Jean-Michelowi Daubourgowi oraz Perrine Leclerc, architektce zabytków.

Zamek warowny Beynes można zwiedzać samodzielnie od placu 8 maja 1945 w Beynes, zaledwie pół godziny od Wersalu. Stowarzyszenie Beynes Histoire et Patrimoine organizuje także wycieczki z przewodnikiem, między innymi podczas Europejskich Dni Dziedzictwa. Dla miłośników średniowiecznego dziedzictwa Île-de-France to piękne miejsce do odkrycia, z dala od tłumów, tuż przy lesie państwowym Beynes.